Biopsychologie (toegepaste psychologie
2023 – 2024)
1 - Wat is biopsychologie?
= subdiscipline van de psychologie die de biologische mechanismen bestudeert
van gedrag.
- Hersenen zeer complexe netwerken van biologische eenheden die
zorgen voor zeer uiteenlopende cognitieve vaardigheden grens tussen
biologisch en psychologisch vervaagt.
2 - Anatomie en fysiologie van het
zenuwstelsel
2.1 Functionele indeling van het zenuwstelsel (afferent-
efferent)
- Centrale zenuwstelsel:
o Verantwoordelijk voor integratie, verwerking en coördinatie van
inkomende en uitgaande informatie
o Ook hogere functies zoals intelligentie, geheugen en emoties
- Perifere zenuwstelsel
o Verantwoordelijk voor het geleiden van sensorische en motorische
informatie tussen het centraal zenuwstelsel en de rest van het
lichaam
o Wordt ingedeeld in het afferente en het efferente zenuwstelsel:
Afferente zenuwstelsel: geleiding van sensorische informatie
vanuit sensoren in het lichaam naar het centrale zenuwstelsel
(somatisch & visceraal)
Somatisch afferente zenuwstelsel: registreert
gewaarwordingen van de buitenwereld & positie van
ons lichaam in de buitenwereld & positie van onze
lichaamsdelen tov elkaar. We ervaren deze info bewust.
Viscerale afferente zenuwstelsel: registreert inwendige
parameters die onderdeel zijn van een inwendig
evenwicht. We ervaren deze info onbewust.
Efferente zenuwstelsel: geleidt motorische informatie naar de
uitvoeringsorganen. (somatisch & autonoom)
Somatische efferente zenuwstelsel: bewuste aansturing
van skeletspieren die leiden tot willekeurige en
onwillekeurige bewegingen.
Autonome efferente zenuwstelsel (=vegetatieve
zenuwstelsel): reguleert automatisch het gladde
spierweefsel, de hartspier, klieren en vetweefsel. Dit
gebeurt onbewust. (orthosympatisch &
parasympatisch)
, o (Ortho)sympatisch zenuwstelsel: bij acute stress,
zorgt voor ‘fight or flight’ reactie.
o Parasympatisch zenuwstelsel: bij lichamelijke en
geestelijke rust, zorgt voor ‘rest and digest’ of
rusten en verteren.
2.2 Neuroanatomie
2.2.1 Macro-anatomie van het zenuwstelsel
1: Perifeer zenuwstelsel
Verbindt neuronen van het centrale zenuwstelsel met de rest van het
lichaam.
Bundels axonen perifere zenuwen
A: Craniale zenuwen
12 zenuwen die aftakken van de hersenen, deze zijn sensorisch, motorisch of
gemengd.
- Nervus olfactorius (I)
o Sensorische zenuw
o Verbonden met cerebrum
o Sensorische info van geursensoren uit neus door schedelbasis naar
reukcentra in hersenen.
- Nervus opticus (II)
o Sensorische zenuw
o Visuele info via chiasma opticum en thalamus naar occipitale
hersenkwab.
- Nervus oculomotorius (III)
o Motorische zenuw
o 1 van de 3 craniale zenuwen die verschillende (extrinsieke)
oogspieren aanstuurt beweging van het oog, (iris en lens
intrinsieke oogspieren)
- Nervus trochlearis (IV)
o Motorische zenuw
o 1 van de 3 craniale zenuwen die verschillende (extrinsieke)
oogspieren aanstuurt beweging oog
- Nervus trigeminus (V)
o Gemengde zenuw
o Sensorisch deel: sensorische info van hoofd en aangezicht naar
hersenen
o Motorische deel: stuurt verschillende kauwspieren aan
o Zenuw bestaat uit 3 takken
Ophtalmicus: sensorische info vanuit het bovenste deel van
het aangezicht
Maxillaris: sensorische info vanuit het middelste deel van het
aangezicht
, Mandibularis: sensorische info vanuit het onderste deel van
het aangezicht en motorische info naar kauwspieren
- Nervus abducens (VI)
o Motorische zenuw
o 1 van de 3 craniale zenuwen die verschillende (extrinsieke)
oogspieren aanstuurt beweging oog
- Nervus facialis (VII)
o Gemengde zenuw
o Sensorisch deel: smaakzintuigen in het voorste 2/3 deel van de tong
o Motorisch deel: spieren in het aangezicht aansturen verschillende
gelaatsuitdrukkingen
- Nervus vestibulocochlearis (VIII)
o Sensorische zenuw (2delen):
Pars vestibularis: geleidt info van het evenwichtsorgaan in het
middenoor
Pars cochlearis : geleidt geluidsinfo vanuit slakkenhuis van
het binnenoor
- Nervus glossopharyngeus (IX)
o Gemengde zenuw
o Bezenuwd tong en keel
o Sensorisch deel: smaakzintuigen in achterste 1/3 tong & registratie
van bloeddruk & concentratie van bloedgassen
o Motorische deel: aansturen van keelspieren die verantwoordelijk zijn
om te slikken & speekselklieren
- Nervus vagus (X)
o Gemengde zenuw
o Sensorisch deel: geleidt signalen vanuit oorschelpen, gehoorgang,
diafragma, smaakreceptoren in keel, slokdarm, luchtwegen en
ingewanden in buik- en bekkenholte
o Motorisch deel: parasympatisch zenuwstelsel & effect op meerdere
ingewanden in borst-, buik- en bekkenholte
- Nervus accessorius (XI)
o Motorische zenuw
o Stuurt spieren aan in gehemelte, keelholte, spieren in hals en
schouder
- Nervus hypoglossus (XII)
o Motorische zenuw
o Stuurt tongspier aan
B: Ruggenmergzenuwen (+ plexussen)
- 31 paar zenuwen die aftakken van het ruggenmerg (onderverdeeld adhv
locatie waar ze ontspringen)
2023 – 2024)
1 - Wat is biopsychologie?
= subdiscipline van de psychologie die de biologische mechanismen bestudeert
van gedrag.
- Hersenen zeer complexe netwerken van biologische eenheden die
zorgen voor zeer uiteenlopende cognitieve vaardigheden grens tussen
biologisch en psychologisch vervaagt.
2 - Anatomie en fysiologie van het
zenuwstelsel
2.1 Functionele indeling van het zenuwstelsel (afferent-
efferent)
- Centrale zenuwstelsel:
o Verantwoordelijk voor integratie, verwerking en coördinatie van
inkomende en uitgaande informatie
o Ook hogere functies zoals intelligentie, geheugen en emoties
- Perifere zenuwstelsel
o Verantwoordelijk voor het geleiden van sensorische en motorische
informatie tussen het centraal zenuwstelsel en de rest van het
lichaam
o Wordt ingedeeld in het afferente en het efferente zenuwstelsel:
Afferente zenuwstelsel: geleiding van sensorische informatie
vanuit sensoren in het lichaam naar het centrale zenuwstelsel
(somatisch & visceraal)
Somatisch afferente zenuwstelsel: registreert
gewaarwordingen van de buitenwereld & positie van
ons lichaam in de buitenwereld & positie van onze
lichaamsdelen tov elkaar. We ervaren deze info bewust.
Viscerale afferente zenuwstelsel: registreert inwendige
parameters die onderdeel zijn van een inwendig
evenwicht. We ervaren deze info onbewust.
Efferente zenuwstelsel: geleidt motorische informatie naar de
uitvoeringsorganen. (somatisch & autonoom)
Somatische efferente zenuwstelsel: bewuste aansturing
van skeletspieren die leiden tot willekeurige en
onwillekeurige bewegingen.
Autonome efferente zenuwstelsel (=vegetatieve
zenuwstelsel): reguleert automatisch het gladde
spierweefsel, de hartspier, klieren en vetweefsel. Dit
gebeurt onbewust. (orthosympatisch &
parasympatisch)
, o (Ortho)sympatisch zenuwstelsel: bij acute stress,
zorgt voor ‘fight or flight’ reactie.
o Parasympatisch zenuwstelsel: bij lichamelijke en
geestelijke rust, zorgt voor ‘rest and digest’ of
rusten en verteren.
2.2 Neuroanatomie
2.2.1 Macro-anatomie van het zenuwstelsel
1: Perifeer zenuwstelsel
Verbindt neuronen van het centrale zenuwstelsel met de rest van het
lichaam.
Bundels axonen perifere zenuwen
A: Craniale zenuwen
12 zenuwen die aftakken van de hersenen, deze zijn sensorisch, motorisch of
gemengd.
- Nervus olfactorius (I)
o Sensorische zenuw
o Verbonden met cerebrum
o Sensorische info van geursensoren uit neus door schedelbasis naar
reukcentra in hersenen.
- Nervus opticus (II)
o Sensorische zenuw
o Visuele info via chiasma opticum en thalamus naar occipitale
hersenkwab.
- Nervus oculomotorius (III)
o Motorische zenuw
o 1 van de 3 craniale zenuwen die verschillende (extrinsieke)
oogspieren aanstuurt beweging van het oog, (iris en lens
intrinsieke oogspieren)
- Nervus trochlearis (IV)
o Motorische zenuw
o 1 van de 3 craniale zenuwen die verschillende (extrinsieke)
oogspieren aanstuurt beweging oog
- Nervus trigeminus (V)
o Gemengde zenuw
o Sensorisch deel: sensorische info van hoofd en aangezicht naar
hersenen
o Motorische deel: stuurt verschillende kauwspieren aan
o Zenuw bestaat uit 3 takken
Ophtalmicus: sensorische info vanuit het bovenste deel van
het aangezicht
Maxillaris: sensorische info vanuit het middelste deel van het
aangezicht
, Mandibularis: sensorische info vanuit het onderste deel van
het aangezicht en motorische info naar kauwspieren
- Nervus abducens (VI)
o Motorische zenuw
o 1 van de 3 craniale zenuwen die verschillende (extrinsieke)
oogspieren aanstuurt beweging oog
- Nervus facialis (VII)
o Gemengde zenuw
o Sensorisch deel: smaakzintuigen in het voorste 2/3 deel van de tong
o Motorisch deel: spieren in het aangezicht aansturen verschillende
gelaatsuitdrukkingen
- Nervus vestibulocochlearis (VIII)
o Sensorische zenuw (2delen):
Pars vestibularis: geleidt info van het evenwichtsorgaan in het
middenoor
Pars cochlearis : geleidt geluidsinfo vanuit slakkenhuis van
het binnenoor
- Nervus glossopharyngeus (IX)
o Gemengde zenuw
o Bezenuwd tong en keel
o Sensorisch deel: smaakzintuigen in achterste 1/3 tong & registratie
van bloeddruk & concentratie van bloedgassen
o Motorische deel: aansturen van keelspieren die verantwoordelijk zijn
om te slikken & speekselklieren
- Nervus vagus (X)
o Gemengde zenuw
o Sensorisch deel: geleidt signalen vanuit oorschelpen, gehoorgang,
diafragma, smaakreceptoren in keel, slokdarm, luchtwegen en
ingewanden in buik- en bekkenholte
o Motorisch deel: parasympatisch zenuwstelsel & effect op meerdere
ingewanden in borst-, buik- en bekkenholte
- Nervus accessorius (XI)
o Motorische zenuw
o Stuurt spieren aan in gehemelte, keelholte, spieren in hals en
schouder
- Nervus hypoglossus (XII)
o Motorische zenuw
o Stuurt tongspier aan
B: Ruggenmergzenuwen (+ plexussen)
- 31 paar zenuwen die aftakken van het ruggenmerg (onderverdeeld adhv
locatie waar ze ontspringen)
