Samenvatting Ontwikkelingspsychologie

Samenvatting ontwikkelingspsychologie

Hoofdstuk 1: het ontwikkelingspsychologisch perspectief
1. Definitie/doel ontwikkelingstheorie

= de ontwikkeling doorheen de verschillende levensfasen zo nauwkeurig mogelijk

- Beschrijven
- Begrijpen en verklaren

om een basis te vormen voor praktijk (bv. pedagogie/pediatrie)



ontwikkeling = verandering, evolutie, proces wat zowel gunstig als
ongunstig kan zijn.

2. Ontwikkelingstheorieën
2.1. Ontwikkelingstheorie van Erikson

Freud = psychoanalyse

 Beschrijft het bewust en onbewust functioneren
 Heeft als eerste persoonlijkheid beschreven, zowel zichtbaar als niet-
zichtbaar
 Grootste aandacht naar de (jonge) kinderjaren



Erikson = niet enkel kijken naar de persoonlijkheid van de individu (= verder
gebouwd op de psychoanalyse van Freud)

 Men moet het individu met hun persoonlijkheid bekijken in een grotere
context, met zijn omgeving en de mensen rondom hem: vooral
relationeel aspect belangrijk!
 = Psychosociale ontwikkelingstheorie: bestaat uit 2 grote luiken
o Psychische identiteit
 Zichzelf steeds als dezelfde persoon ervaren
o Psychosociale identiteit: jongeren proberen doorheen hun
levensloop een eigen identiteit te vormen die
 In harmonie is tussen hoe ik mezelf ervaar en hoe anderen mij
zien en
 Met aandacht voor omgeving en cultuur waarin men opgroeit
 Bevat een sociale component = interpsychische
component
 Focus bij Freud = intrapsychisch, het interpsychische
ontbrak
 Niet enkel aandacht naar kinderjaren, maar ook in de latere levensjaren
o 8 leeftijdsfasen
 De harmonie met zichzelf en de omgeving kan nog verder
groeien in de volwassenheid of ouderdom (= het ultieme
doel = vorming gezonde identiteit)

,  Elke fase wordt gekenmerkt door
 Biologische rijping en nieuwe sociale verwachtingen
 Ontoereikende huidige psychosociale identiteit
 Uitdaging/crisis/kernconflicten die zowel positief als
negatief kunnen zijn
o Resulteren in een kans tot groei
 Uiteindelijke versterkte/verzwakte identiteit/egosterkte



2.2. Ontwikkelingstheorie van Piaget (belangrijk: opbouw van ons
onderwijs)

Focus ligt op de cognitieve vaardigheden

 Hoe we kennis verwerven en problemen oplossen
o Functie van intelligentie = adaptatie
 = de aanpassing tussen het individu en de (eisen van de)
omgeving
 = er is een probleem, hiervoor zoekt men een oplossing
 Bv. leren stappen, ingewikkelde formule zoeken voor een
wiskundige berekening,…
o Adaptatie gebeurt via assimilatie en accommodatie

 4 ontwikkelingsstadia
o Sensomotorische fase: baby’s en beginnende peuters
o Pre-operationele fase: kleuters
o Concreet operationeel denken: lagere schoolkinderen
o Formeel operationeel denken: middelbare schoolkinderen

 Kritiek:
o Te veel de nadruk gelegd op zelfwerkzaamheid en ontdekkend leren
 Te weinig op de rol van de omgeving
 Bv. de rol van sociale impulsen tijdens het leren
o Te lage inschatting van de competenties van het kind zelf
o Methodologische kritiek
 Meer filosofische dan wetenschappelijke benadering



2.3. Ontwikkelingstheorie van Bronfenbrenner

= het bio-ecologisch model = veel variabelen per
systeem hebben invloed op je ontwikkeling

1. Microsysteem = relatie tussen jezelf en de
directe omgeving (bv. ouders, broers, lief,
beste vriendin, psycholoog,…)

, 2. Mesosysteem: schakels rondom je die onderling ook verbonden zijn bv. Je
ouders hebben ruzie. (bv. ouders, broers, lief, beste vriendin,…)
3. Exosysteem: systeem rond het mesosysteem (bv. werk van je ouders,
thuiszorg, verdere familie, vrienden, huisarts,…)
4. Macrosysteem: bv. de waarden van een land, het rechtssysteem,
onderwijs, politiek,…)
5. Chronosysteem: tijd waarin je leeft: 21e eeuw



2.4. Dynamische systeemtheorie

= de systeemtheoretische visie = onze levensloop krijgt
vorm vanuit interactie met onze omgeving

 Systemische cirkels rondom ‘ik’ (het individu)
 Kijkt naar de samenhang, de schakels, de relaties
o Belang: wat speelt er zich af tussen de entiteiten
o Iedere schakel kan op zijn beurt ook interactie vormen met andere
schakels bv. ik  partner  werk partner: bv. partner krijgt nieuwe
baas, heeft hierdoor stress, ga ikzelf ook voelen
o Niet iedere schakel is met elkaar verbonden bv. mijn werk hoeft niet
per se een link te hebben met mijn kinderen

o Kind en omgeving vormen een dynamisch systeem (interacties
kunnen veranderen = dynamisch)
o = een open systeem dat in interactie staat met de omgeving
o Kleine fluctuaties creëren nieuwe organisatiestructuren die opnieuw
stabiliteit creëren
 Fluctuaties worden versterkt op niet-lineaire wijze door
systeemeigenschappen

 Basisprincipes
o Circulariteit
 Circulair denken: wie, wat, waar, wanneer, hoe, hoelang, als
dit dan dat
 Beïnvloeding gebeurt tegelijkertijd
 Geen begin en einde
 Niemand heeft schuld van het probleem, wel aandeel
en verantwoordelijkheid
 (tegenhanger van lineair denken?)
 Circulariteit: lineair-oorzakelijk denken
 oorzaak-gevolg denken
 Schuldvraag: er is een probleem en de schuld moet
worden aangepakt
 Vooral in medische en exacte wetenschappen
o Feedback
 Constante uitwisseling van informatie
 = circulair: geen begin en einde