samenvatting
het jongere en oudere schoolkind
deel 1: het jonge schoolkind
1. werking van de kleuterklas met het oog op de overstap naar
het eerste leerjaar
1. de visie
de ontwikkelingsdoelen
● eindtermen en ontwikkelingsdoelen zijn minimumdoelen op het gebied van kennis, inzicht,
attitudes en vaardigheden
● lager onderwijs → eindtermen, kleuteronderwijs → ontwikkelingsdoelen
● grote verschil tussen eindtermen en ontwikkelingsdoelen
○ eindtermen moeten behaald zijn einde 6de leerjaar
○ ontwikkelingsdoelen zijn doelen waarnaar gestreefd dient te worden, maar moet
niet allemaal behaald zijn om naar het lager te gaan
● ontwikkelingsdoelen beogen een maximale ontwikkeling van deze jonge kinderen zodat ze
klaar zijn om overstap te maken naar lager
● ingedeeld in leergebieden
○ lichamelijke opvoeding
○ mens en maatschappij
○ Nederlands
○ wetenschappen en techniek
○ muzische vorming
○ wiskundige initiatie
1
,rijke ervaringskansen
● rijk in die zin dat er op verschillende en gevarieerde manieren ervaringen worden
aangeboden en herhaald
● 4 types van ervaringskansen: ontmoeten, zelfstandig spelen en leren, begeleid exploreren en
beleven , geleid spelen en leren
○ belangrijk dat ze elkaar afwisselen om z o tot een krachtig en effectieve
leeromgeving te komen
1. ontmoeten
● het samen zijn staat centraal
○ je geniet van elkaars aanwezigheid
○ je voelt je verbonden met elkaar
○ leert elkaar beter kennen
○ plaats om in dialoog te gaan met elkaar
● biedt kansen tot perspectiefwisseling
● leert kleuters ontwikkelen in het denken vanuit ik-niveau → jij niveau → wij niveau
● onderwerpen komen uit de leef- en- belevingswereld
● voorbeelden
○ kringmomenten
■ rituele dagopening en afronding
■ gebedsmoment
■ vieren van verjaardagen
○ bewegingsmomenten
○ fruit- en koek momenten
○ …
voorwaarden voor ontmoeten
● je hebt een ontmoetende leerkrachtenstijl
○ acceptatie: onvoorwaardelijke acceptatie van het kind (niet al het gedrag accepteren,
maar wel het kind in al zijn facetten)
○ sensitief: ik ben gevoelig voor signalen die lln aan mij geven. Ik ben empathisch, ik
ga nadenken over wat er mis is (aanvoelen en empathisch zijn)
○ authentiek: echt zijn, geen rolletje spelen
○ responsief : antwoord op sensitief nadenken, gepast reageren
2
,2. geleid spelen en leren
● LK neemt het voortouw → kleuters leren al spelenderwijs
● vaak nieuwe leerinhouden
● betekent niet dat LK gedurende heel de activiteit aanwezig is → kleuters kunnen ook
zelfstandig aan de slag gaan
● kan in kleine groep als klassikaal
● voorbeelden
○ waarnemingsactiviteit
○ hoeveelheden vergelijken
○ rijmspelletjes
○ …
voorwaarden geleid spelen en leren
● de gerichte leeractiviteiten zijn een specifieke voortzetting van de spelactiviteiten
● er wordt gericht gewerkt aan één of meerdere doelen
● de activiteit sluit aan bij interesse, mogelijkheid en leefwereld
● de focus ligt op het handelen, al spelenderwijs leren
3. begeleid exploreren en beleven
● kleuters actief exploreren en beleven
● samenspel van input kleuters + LK
○ LK legt vaak omgeving en materiaal klaar
● voorbeelden
○ exploreren met water-en zandtafel
○ actieve waarneming rond bv kleine beestjes
○ ….
● vaak hierna een geleide activiteit
3
, voorwaarden begeleid exploreren en beleven
● de echte werkelijkheid komt aan bod
● sluit aan bij de leefwereld van het kind
● mogelijkheden tot speels, gevarieerd en actief ontdekken
● de werkelijkheid wordt veelzijdig verkend
● kansen tot uitdrukken van gevoelens bij beleving
● reflecteren over waarden die de beleving oproept
● activiteit nodigt uit tot verdere exploratie
4. zelfstandig spelen en leren
● kleuters kiezen spelverloop zelf
● als LK moedig je je kleuters aan om eigen keuzes en plannen voorop te stellen
● voorbeelden
○ poppenhoek
○ verkleedkoffer
○ spelletjeshoek
○ ….
voorwaarden zelfstandig spelen en leren
● voldoende aanbod van uitdagend en veilig materiaal
● het spelmateriaal biedt rijke ontwikkelingskansen
● nieuwe spelkansen worden gecreëerd door regelmatig nieuw materiaal aan te bieden
4
het jongere en oudere schoolkind
deel 1: het jonge schoolkind
1. werking van de kleuterklas met het oog op de overstap naar
het eerste leerjaar
1. de visie
de ontwikkelingsdoelen
● eindtermen en ontwikkelingsdoelen zijn minimumdoelen op het gebied van kennis, inzicht,
attitudes en vaardigheden
● lager onderwijs → eindtermen, kleuteronderwijs → ontwikkelingsdoelen
● grote verschil tussen eindtermen en ontwikkelingsdoelen
○ eindtermen moeten behaald zijn einde 6de leerjaar
○ ontwikkelingsdoelen zijn doelen waarnaar gestreefd dient te worden, maar moet
niet allemaal behaald zijn om naar het lager te gaan
● ontwikkelingsdoelen beogen een maximale ontwikkeling van deze jonge kinderen zodat ze
klaar zijn om overstap te maken naar lager
● ingedeeld in leergebieden
○ lichamelijke opvoeding
○ mens en maatschappij
○ Nederlands
○ wetenschappen en techniek
○ muzische vorming
○ wiskundige initiatie
1
,rijke ervaringskansen
● rijk in die zin dat er op verschillende en gevarieerde manieren ervaringen worden
aangeboden en herhaald
● 4 types van ervaringskansen: ontmoeten, zelfstandig spelen en leren, begeleid exploreren en
beleven , geleid spelen en leren
○ belangrijk dat ze elkaar afwisselen om z o tot een krachtig en effectieve
leeromgeving te komen
1. ontmoeten
● het samen zijn staat centraal
○ je geniet van elkaars aanwezigheid
○ je voelt je verbonden met elkaar
○ leert elkaar beter kennen
○ plaats om in dialoog te gaan met elkaar
● biedt kansen tot perspectiefwisseling
● leert kleuters ontwikkelen in het denken vanuit ik-niveau → jij niveau → wij niveau
● onderwerpen komen uit de leef- en- belevingswereld
● voorbeelden
○ kringmomenten
■ rituele dagopening en afronding
■ gebedsmoment
■ vieren van verjaardagen
○ bewegingsmomenten
○ fruit- en koek momenten
○ …
voorwaarden voor ontmoeten
● je hebt een ontmoetende leerkrachtenstijl
○ acceptatie: onvoorwaardelijke acceptatie van het kind (niet al het gedrag accepteren,
maar wel het kind in al zijn facetten)
○ sensitief: ik ben gevoelig voor signalen die lln aan mij geven. Ik ben empathisch, ik
ga nadenken over wat er mis is (aanvoelen en empathisch zijn)
○ authentiek: echt zijn, geen rolletje spelen
○ responsief : antwoord op sensitief nadenken, gepast reageren
2
,2. geleid spelen en leren
● LK neemt het voortouw → kleuters leren al spelenderwijs
● vaak nieuwe leerinhouden
● betekent niet dat LK gedurende heel de activiteit aanwezig is → kleuters kunnen ook
zelfstandig aan de slag gaan
● kan in kleine groep als klassikaal
● voorbeelden
○ waarnemingsactiviteit
○ hoeveelheden vergelijken
○ rijmspelletjes
○ …
voorwaarden geleid spelen en leren
● de gerichte leeractiviteiten zijn een specifieke voortzetting van de spelactiviteiten
● er wordt gericht gewerkt aan één of meerdere doelen
● de activiteit sluit aan bij interesse, mogelijkheid en leefwereld
● de focus ligt op het handelen, al spelenderwijs leren
3. begeleid exploreren en beleven
● kleuters actief exploreren en beleven
● samenspel van input kleuters + LK
○ LK legt vaak omgeving en materiaal klaar
● voorbeelden
○ exploreren met water-en zandtafel
○ actieve waarneming rond bv kleine beestjes
○ ….
● vaak hierna een geleide activiteit
3
, voorwaarden begeleid exploreren en beleven
● de echte werkelijkheid komt aan bod
● sluit aan bij de leefwereld van het kind
● mogelijkheden tot speels, gevarieerd en actief ontdekken
● de werkelijkheid wordt veelzijdig verkend
● kansen tot uitdrukken van gevoelens bij beleving
● reflecteren over waarden die de beleving oproept
● activiteit nodigt uit tot verdere exploratie
4. zelfstandig spelen en leren
● kleuters kiezen spelverloop zelf
● als LK moedig je je kleuters aan om eigen keuzes en plannen voorop te stellen
● voorbeelden
○ poppenhoek
○ verkleedkoffer
○ spelletjeshoek
○ ….
voorwaarden zelfstandig spelen en leren
● voldoende aanbod van uitdagend en veilig materiaal
● het spelmateriaal biedt rijke ontwikkelingskansen
● nieuwe spelkansen worden gecreëerd door regelmatig nieuw materiaal aan te bieden
4
