Samenvatting Strafvordering

Strafvordering

Les 1. 25/09

Examen

Onderdelen: 1. Casus 2. Adviesvraag 3. Theorie naar praktijk 4. Theorievraag

Casus

- Klassieke vraag
- Procedurele onregelmatigheden vinden, beschrijven en oplossen

Adviesvraag

- Moeilijkere toepassing van leerstof
- Situatie als advocaat

Theorie naar praktijk

- Multiple choice-vragen

Theorievraag

- Simpele vraag omtrent de theorie
o Vraag omtrent koningskwesties in België – Staatsrecht

Structuur cursus

Algemene beginselen

- Definities
- Types strafrechtspleging
o Franse systeem – Angelsaksische systeem
o Franse systeem
 Iedereen aanwezig (SO, dader, OM)
 Meer voordelen?
 Emotionele betrokkenheid SO
 SO moet geen nieuw proces starten
o Angelsaksische systeem
 Enkel dader tegenover OM
 Meer voordelen?
 SO moet ander proces aanspannen
 SO niet emotioneel betrokken
 Efficiënter
- Verloop
- Actoren
- Beleidsorganen

Vorderingen uit het misdrijf

Vooronderzoek in strafzaken

Onderzoek ter terechtzitting



LES 2 – 2/10

Titel 3. Algemene beginselen




1

,Definitie

Begrip

- Geheel van rechtsregels betreffende de opsporing, vervolging en berechting van persoenen die ervan
verdacht worden een misdrijf te hebben gepleegd
- = formeel SR, strafprocesrecht, strafvordering
o Strafvordering kan ook vordering tot toepassing van de wet betekenen

Materieel – formeel

- Tot wie gericht ?
o Materieel: tot iedereen (nat. Personen, RPN, …)
o Formeel: tot de OH (politie, staande en zittende)
 Nut: OH mag geen onbeperkte macht hebben (sdm: WG mag eigen wetten niet
uitvoeren), nl. ze moeten de regels door WG gemaakt volgen
 Voorlopige hechtenis: mocht initieel 24h  nu ~37% gevangenis in VH
 Heisa over ontwerpen om VH te verlengen; uiteindelijk akkoord over 48h
 Machthebber die macht wil consolideren, zal eerst het formeel (straf)recht
veranderen, zo is zijn handelen gelegitimeerd
 ‘gewone’ mensen komen in contact met formeel indien
 Als getuige optreden
 Als (mede)dader in proces komen
 Dwangmaatregelen worden genomen
- Inhoud regels
o Materieel: beschrijft de strafbare feiten; is vanzelfsprekend
 Beantwoordt aan enkele waarden
o Formeel: meer verschillend dan materieel; niet vanzelfsprekend (veel discussie)
 Verjaring: hangt af van misdrijf tot misdrijf; afschaffen is zever; nooit verlangen voor
één specifiek dossier, wel voor soort misdrijf
- Sanctionering van schending van deze regels
o Materieel: duidelijke afbakening en eenvoudig
o Formeel: Sancties zijn niet altijd duidelijk; soms wel, soms niet
 Onrechtmatig verkregen bewijs: wat is de sanctie?
 Vroeger duidelijk: (RS:) uit het dossier
 Nu: niet altijd uit het dossier Art. 32 VTSv.; enkel als recht op eerlijk proces is
geschonden
 Soms ontvankelijkheid van vordering tot gevolg
 Verjaringstermijn
 Politiële provocatie: Art. 30 VTSv.
 Vaak niet gesanctioneerd
 Art. 32 VTSv. Het moet op straffe van nietigheid zijn voorgeschreven
 Redelijke termijn Art. 6 EVRM
 Sommigen zeggen: onontvankelijk
 Anderen zeggen: strafvermindering
 HvC: Art. 21ter VTSv. Recht op tegenspraak door vertragingen ernstig
aangetast => ontslaan rechtsvervolging

Doelstellingen van strafprocesrecht: dubbele finaliteit

- Waarheidsvinding
o De ene kant van de dubbele finaliteit van strafprocesrecht is waarheidsvinding
o De dader vinden en deze tot veroordeling laten komen
- Bescherming van individuele grondrechten: privacy, briefgeheim, eigendomsrecht
o Ruimer dan louter rechten van verdediging



2

, o Briefgeheim, privacy, eerlijk proces
- Onderlinge afweging
o Aanvankelijke waarheidsvinding centraal (19e en 20ste eeuw)
 Individuele grondrechten: vooral sedert ~1950
 Legaliteitsbeginsel (Art. 12 GW), privacy (Art. 22 GW)
 13, 14, 15, 29 zijn ook grondrechten
o Wet op zich is niet voldoende; moet aan bepaalde eisen beantwoorden (Art. 8 EVRM)
 Huiszoeking door onderzoeksrechter

Hoofdstuk 2. Accusatoire en inquisitoire rechtspleging

Accusatoir

~Amerikaans

Horizontale processtructuur

- Aanklager en verdediging op gelijke voet + gelijke wapens

Passieve rol van de rechter

- Is een soort arbiter: zorgt dat de regels worden nageleefd
- Inhoudelijk gaat hij niet op zoek naar de waarheid

Volledige openbaarheid

- T.a.v. partijen
- T.a.v. derden


Inquisitoir

West-Europees

Openbare aanklager: Openbaar Ministerie heeft een bevoorrechte rol

- Heeft meer bevoegdheden
- Tijdens strafproces heeft het een prominente rol
- Treedt namens de gemeenschap op

Verticale processtructuur

- OH weegt door op procesvoering en procesverloop
-  Niet in handen van de partijen

Actieve rol rechter

- Verregaande bevoegdheden
- Rechter stelt zelf vragen
o Leidt proces en kijkt of de regels w’n nageleefd
- Geen onderscheid tussen rechtsprekende en vervolgende rechter

Geheim en niet-tegensprekelijk

- Voorafgaande fase op het proces is meer geheim, dan bij accusatoir
o Vooronderzoek


Zuivere types bestaan niet meer

Common law (Angelsaksische) landen: hoofdzakelijk accusatoir



3

, - Rechter
o Enkel beslissen over vraag of tenlastelegging voldoende is bewezen
- Politie (= aanklager/eiser)
o Geen OM-rol
o Voert onderzoek
o Dwangmaatregelen beslist door gewone rechter
o Vaak gebruik van privédetectives om onderzoek geheim te houden
- Partijen
o Politie en verweerder
o Staan op gelijke voet
- Jury

Continentale landen: hoofdzakelijk inquisitoir

- Vooronderzoek (quasi zuiver inquisitoir)
o Geheim, schriftelijk, niet-tegensprekelijk
o Door OM (openbare aanklager)
 ð O.l.v. magistraat
- Fase ter terechtzitting (accusatoir – inquisitoir)
o Kenmerken van accusatoir
 Openbaar, mondeling, tegensprekelijk)
 Rechter speelt meer passieve rol dan in vooronderzoek
 Gelijke wapens (equality of arms)
o Kenmerken van inquisitoir
 Op basis van tijdens het vooronderzoek samengesteld strafdossier
 Rechter ‘actievere rol dan in accusatoir’
 Leidt de procedure op terechtzitting
 Ambtshalve bijkomende onderzoeksverrichtingen
o “alles om de waarheid te vinden” Art. 281 §2 SV

Reden: interacties tussen verschillende rechtsstelsels is te groot geworden

- Daardoor komt er in ieder rechtssysteem invloed van andere
o Bij ons: ondervraagde mag verzoeken om een advocaat


Strafrechtshervorming in Europa

EVRM baseerde haar wetteksten op de Amerikaanse Grondwet

- Gevolg: meer en meer inquisitoire trekken verdwijnen in Europa
- Italië: nieuwe Strafwet volledig gebroken met inquisitoir systeem
- Luxemburg: vooronderzoek gedeeltelijk tegensprekelijk
- Oostbloklanden: nadruk op accusatoir karakter
- Portugal: accent op contradictoire rechtspleging

RS van EHRM brengt ook meer en meer accusatoir karakter naar Europese systemen

- Raad van Europa (47)  EU (27)
o UK, Suisse lid van RvE
- “accusatoir intrinsiek beter”
o  inquisitoir heeft ook enkele voordelen
 Bij accusatoir werken ze te vluchtig; grootste deel pleit schuldig
 = een efficiënte manier op alles snel te laten verlopen
 Vaak pleiten onschuldigen schuldig bij accusatoir
- België



4