HS1: Inleiding
HS 2: Ik wil leerkracht worden
HS 3: Het belang van leerkracht- leerlingrelaties
HS 5: Onderwijs in Vlaanderen
HS 6: Visies op goed onderwijs
HS 7: Observeren
HS 8: Didactisch model van Van Gelder
HS 9: Doelstellingen
HS 10: Didactische principes
HS 11: Thematisch werken
HS 12: Hoeken organiseren
HS 13: Digitale didactiek
HS 1: Inleiding
Pedagogische wetenschappen
= Wetenschappelijke studie over opvoeding
- ‘aanleren’ van kennis, inzichten, vaardigheden, houdingen en attitudes
- Pedagogisch handelen= noodzakelijke hulp en ondersteuning bieden zolang als nodig
Goed?: Kind beter in staat tot zelfbepaling
Onderwijskunde
= Wetenschap die leren, opleiden en ontwikkelen in onderwijs beschrijft, begrijpt en verklaart
+ levert bijdrage aan verbetering van onderwijssysteem en ontwikkelings- & leertrajecten
- Kern kleuteronderwijs: ontwikkeling stimuleren van elke kleuter binnen elk leergebied
DUS potentiële kwaliteiten van elke kleuter maximaal tot ontwikkeling brengen
Hoe?: warm en positief klasklimaat + (thematisch) spel, speelwerkplekken en
begeleiding & organisatie
Didactiek
= Onderdeel van wetenschap Onderwijskunde
= Theorie van leren en onderwijzen (hoe iets aanleren)
Didactiek <-> onderwijs
Kleuter onderwijs lager onderwijs
Proces van leiden en begeleiden bepaald kennisgeheel schematisch
overbrengen
- Didactisch handelen: proces van begeleiden en leiden
Komt tot uiting in handelingen en gedrag van kleuteronderwijzer
Hoe?:
• Aanbod die hij/ zij voor kinderen mogelijk maakt
• Ervaringskansen die hij/ zij daarmee biedt
• Beschikbare materialen
• Omgang met kleuters
• Aanspreking en benadering
• Aanbieding van opdrachten + begeleiding en evaluatie
- Didactiek van kleuteronderwijs: leer over de wijze waarop de kleuteronderwijzer hulp kan
bieden bij het ontwikkelingsproces van kleuters
,Didactisch handelen
= zeer heterogeen complex van gedragingen
- Varieert van aanbod, kleuter, klas, onderwijzer
- Begeleiden (onderwijzen):
• Intermenselijk gebeuren
• Geschiedt door en voor mensen
• = pedagogische activiteit in tussenmenselijke situaties
Sociaal- maatschappelijke context
Maatschappelijke ontwikkelingen: nagestreefde onderwijsdoelen:
verkeerseducatie erkennen van gevoelens
& ecologisch bewustzijn ontwikkelen & open houding naar andere
culturen
& digitale geletterdheid
Hoe goed onderwijs vormgeven
- Hoofdopdracht leerkracht: onderwijzen en lesgeven = activiteit die hefboom is om
kinderen tot leren te brengen zodat ze inhoudelijk gewapend zijn en hun talenten kunnen
ontplooien (uit rapport Brinckman 2021)
4 pijlers (richtinggevend bij voorbereiding en realisatie van
krachtige leer- en ontwikkelingsactiviteiten & stimuleren van
leerwinst bij kinderen)
Þ 1: Positief en verbindend leef- en leerklimaat:
• Veilige haven creëren (positieve, warme, verbindende relatie)
• Essentiële basisvaardigheden
§ Interactie- en inlevingskwaliteiten
§ Passend bieden van emotionele ondersteuning
Þ 2: Didactisch meesterschap (kwaliteit van instructie, vraagstelling, interactie en
feedback):
• Leerkracht = motor (om leer- en ontwikkelingsprocessen te leiden, sturen, op
gang te brengen en dirigeren naar e^ectieve leerwinst)
• Op maat uitgewerkt aanbod
• Vakdidactiek geeft antwoord op: “Hoe leer je iets aan kinderen in een klas-/
schoolcontext zodat de potentiële kwaliteiten van het kind worden
gemaximaliseerd?”
§ Activeren van bestaande voorkennis
§ Tre^ende voorbeelden gebruiken
§ Ondersteunende onderwijsleermiddelen gebruiken
§ Nauw opvolgen per kind
Þ 3: Rijk milieu en initiatiefruimte:
• Kinderen hebben grote exploratie- en initiatiefdrang om wereld te verkennen
Hoe?:
§ Goed organiseren
§ Samenwerking aanmoedigen
§ Als juf mee spelen en denken
§ Rijke waaier aan ontwikkelings- en leermaterialen aanbieden
Þ 4: EKectief klasmanagement en klasorganisatie:
• 3 voorgaande pijlers lukken alleen als leerkracht
eKectieve klasmanager is
§ Vermogen om duidelijke richting en sturing te geven (routines,
technieken, processen)
, HS 2: Ik wil leerkracht worden
Inleiding: ‘Proficiat, jij wil leerkracht worden’
- Bij behalen van diploma voldoende basiscompetenties
= geheel van kennis, vaardigheden en attitudes die
startende leerkracht moet bezitten
Lerarenopleiding
- Elk studiejaar min. 1500 uren en max. 1800 uren besteden aan opleiding
- 1SP = 25 à 30 uren studie omvang
n Beroepsprofielen en basiscompetenties
- Beroepsprofiel: geeft kern weer van beroep en beschrijft beroepsactiviteit
n ‘Leraar zijn’ evolueert..
- Rol van leerkracht krijgt steeds nieuwe invullingen (bijscholen) door nieuwe
maatschappelijke verwachtingen
- Toekomstige leerkrachten zullen ‘kunnen’ van kinderen moeten opkrikken doordat
prestaties van Vlaamse jeugd daalt
n ‘Leraar zijn’ is ruimer dan lesgever zijn
1. Begeleider van leer- en ontwikkelingsprocessen
2. Opvoeder
3. Inhoudelijk expert
4. Organisator
5. Innovator – onderzoeker
6. Partner van ouders/ verzorgers
7. Partner van externen
8. Lid van schoolteam
9. Lid van onderwijsgemeenschap
10. Cultuurparticipant
Basiscompetenties voor leraar kleuteronderwijs
Zie bijlage 1
HS 3: Het belang van leerkracht- leerlingrelaties
Het begrip ‘leerkracht- leerlingrelatie’
n Relaties op klasniveau en relaties op individueel niveau
- Positieve en veilige relatie is noodzakelijk voor goed onderwijs
Op klasniveau
- Invloed van beslissingen van individuele leerkracht zijn groter dan
beslissingen op schoolniveau
- Als leerkracht continue in overleg met leerlingen (meestal op klasniveau)
- Klasklimaat: sfeer in klas en hoe leerlingen zich voelen
Hoe goed?:
• Begroeting in de klas
• Oprecht interesse tonen
• Enthousiaste leerlingen
- Dyadische leerkracht- leerlingrelatie (2tal)
niveau
individueel
Op
- Dyadisch perspectief is voornamelijk gebaseerd op gehechtheidstheorie +
legt nadruk op a^ectieve kwaliteit
3 dimensies: Nabijheid, afhankelijkheid, conflict
HS 2: Ik wil leerkracht worden
HS 3: Het belang van leerkracht- leerlingrelaties
HS 5: Onderwijs in Vlaanderen
HS 6: Visies op goed onderwijs
HS 7: Observeren
HS 8: Didactisch model van Van Gelder
HS 9: Doelstellingen
HS 10: Didactische principes
HS 11: Thematisch werken
HS 12: Hoeken organiseren
HS 13: Digitale didactiek
HS 1: Inleiding
Pedagogische wetenschappen
= Wetenschappelijke studie over opvoeding
- ‘aanleren’ van kennis, inzichten, vaardigheden, houdingen en attitudes
- Pedagogisch handelen= noodzakelijke hulp en ondersteuning bieden zolang als nodig
Goed?: Kind beter in staat tot zelfbepaling
Onderwijskunde
= Wetenschap die leren, opleiden en ontwikkelen in onderwijs beschrijft, begrijpt en verklaart
+ levert bijdrage aan verbetering van onderwijssysteem en ontwikkelings- & leertrajecten
- Kern kleuteronderwijs: ontwikkeling stimuleren van elke kleuter binnen elk leergebied
DUS potentiële kwaliteiten van elke kleuter maximaal tot ontwikkeling brengen
Hoe?: warm en positief klasklimaat + (thematisch) spel, speelwerkplekken en
begeleiding & organisatie
Didactiek
= Onderdeel van wetenschap Onderwijskunde
= Theorie van leren en onderwijzen (hoe iets aanleren)
Didactiek <-> onderwijs
Kleuter onderwijs lager onderwijs
Proces van leiden en begeleiden bepaald kennisgeheel schematisch
overbrengen
- Didactisch handelen: proces van begeleiden en leiden
Komt tot uiting in handelingen en gedrag van kleuteronderwijzer
Hoe?:
• Aanbod die hij/ zij voor kinderen mogelijk maakt
• Ervaringskansen die hij/ zij daarmee biedt
• Beschikbare materialen
• Omgang met kleuters
• Aanspreking en benadering
• Aanbieding van opdrachten + begeleiding en evaluatie
- Didactiek van kleuteronderwijs: leer over de wijze waarop de kleuteronderwijzer hulp kan
bieden bij het ontwikkelingsproces van kleuters
,Didactisch handelen
= zeer heterogeen complex van gedragingen
- Varieert van aanbod, kleuter, klas, onderwijzer
- Begeleiden (onderwijzen):
• Intermenselijk gebeuren
• Geschiedt door en voor mensen
• = pedagogische activiteit in tussenmenselijke situaties
Sociaal- maatschappelijke context
Maatschappelijke ontwikkelingen: nagestreefde onderwijsdoelen:
verkeerseducatie erkennen van gevoelens
& ecologisch bewustzijn ontwikkelen & open houding naar andere
culturen
& digitale geletterdheid
Hoe goed onderwijs vormgeven
- Hoofdopdracht leerkracht: onderwijzen en lesgeven = activiteit die hefboom is om
kinderen tot leren te brengen zodat ze inhoudelijk gewapend zijn en hun talenten kunnen
ontplooien (uit rapport Brinckman 2021)
4 pijlers (richtinggevend bij voorbereiding en realisatie van
krachtige leer- en ontwikkelingsactiviteiten & stimuleren van
leerwinst bij kinderen)
Þ 1: Positief en verbindend leef- en leerklimaat:
• Veilige haven creëren (positieve, warme, verbindende relatie)
• Essentiële basisvaardigheden
§ Interactie- en inlevingskwaliteiten
§ Passend bieden van emotionele ondersteuning
Þ 2: Didactisch meesterschap (kwaliteit van instructie, vraagstelling, interactie en
feedback):
• Leerkracht = motor (om leer- en ontwikkelingsprocessen te leiden, sturen, op
gang te brengen en dirigeren naar e^ectieve leerwinst)
• Op maat uitgewerkt aanbod
• Vakdidactiek geeft antwoord op: “Hoe leer je iets aan kinderen in een klas-/
schoolcontext zodat de potentiële kwaliteiten van het kind worden
gemaximaliseerd?”
§ Activeren van bestaande voorkennis
§ Tre^ende voorbeelden gebruiken
§ Ondersteunende onderwijsleermiddelen gebruiken
§ Nauw opvolgen per kind
Þ 3: Rijk milieu en initiatiefruimte:
• Kinderen hebben grote exploratie- en initiatiefdrang om wereld te verkennen
Hoe?:
§ Goed organiseren
§ Samenwerking aanmoedigen
§ Als juf mee spelen en denken
§ Rijke waaier aan ontwikkelings- en leermaterialen aanbieden
Þ 4: EKectief klasmanagement en klasorganisatie:
• 3 voorgaande pijlers lukken alleen als leerkracht
eKectieve klasmanager is
§ Vermogen om duidelijke richting en sturing te geven (routines,
technieken, processen)
, HS 2: Ik wil leerkracht worden
Inleiding: ‘Proficiat, jij wil leerkracht worden’
- Bij behalen van diploma voldoende basiscompetenties
= geheel van kennis, vaardigheden en attitudes die
startende leerkracht moet bezitten
Lerarenopleiding
- Elk studiejaar min. 1500 uren en max. 1800 uren besteden aan opleiding
- 1SP = 25 à 30 uren studie omvang
n Beroepsprofielen en basiscompetenties
- Beroepsprofiel: geeft kern weer van beroep en beschrijft beroepsactiviteit
n ‘Leraar zijn’ evolueert..
- Rol van leerkracht krijgt steeds nieuwe invullingen (bijscholen) door nieuwe
maatschappelijke verwachtingen
- Toekomstige leerkrachten zullen ‘kunnen’ van kinderen moeten opkrikken doordat
prestaties van Vlaamse jeugd daalt
n ‘Leraar zijn’ is ruimer dan lesgever zijn
1. Begeleider van leer- en ontwikkelingsprocessen
2. Opvoeder
3. Inhoudelijk expert
4. Organisator
5. Innovator – onderzoeker
6. Partner van ouders/ verzorgers
7. Partner van externen
8. Lid van schoolteam
9. Lid van onderwijsgemeenschap
10. Cultuurparticipant
Basiscompetenties voor leraar kleuteronderwijs
Zie bijlage 1
HS 3: Het belang van leerkracht- leerlingrelaties
Het begrip ‘leerkracht- leerlingrelatie’
n Relaties op klasniveau en relaties op individueel niveau
- Positieve en veilige relatie is noodzakelijk voor goed onderwijs
Op klasniveau
- Invloed van beslissingen van individuele leerkracht zijn groter dan
beslissingen op schoolniveau
- Als leerkracht continue in overleg met leerlingen (meestal op klasniveau)
- Klasklimaat: sfeer in klas en hoe leerlingen zich voelen
Hoe goed?:
• Begroeting in de klas
• Oprecht interesse tonen
• Enthousiaste leerlingen
- Dyadische leerkracht- leerlingrelatie (2tal)
niveau
individueel
Op
- Dyadisch perspectief is voornamelijk gebaseerd op gehechtheidstheorie +
legt nadruk op a^ectieve kwaliteit
3 dimensies: Nabijheid, afhankelijkheid, conflict
