Samenvatting publiek: gemeenten, provincies & OCMWs
GW:
Art. 5: indeling in provincies
Art. 7: wijziging grenzen gemeenten en provincies (‘wet’ = decreet)
Art. 41: bevoegdheid gemeenten en provincies + mogelijkheid tot
afschaffing provinciale instellingen
art. 162: grondwettelijke beginselen samenstelling en werking
gemeentelijke & provinciale organen
Decreet Lokaal Bestuur: van 22/12/2017 (deels in Codex)
Provinciedecreet: van 9/12/2015 (niet opgenomen in
Codex = ZELF afdrukken & MEENEMEN NAAR EX
1 Inleiding
België 1830-1831 = unitaire staat, maar wel al territoriale decentralisatie
Net zoals federalisme een vorm van politieke machtsspreiding, want:
o Bepaalde overheidstaken worden toegekend aan lokale organen
(“gedecentraliseerde overheden”) die elk voor (de burgers van) een deel vh
grondgebied regels & beleid kunnen maken
MAAR: onder toezicht v/e hogere overheid
Gemeenten & provincies:
- Eigen bevoegdheden
o Behartigen algemene lokale politieke belangen (art. 41, 1 e lid Gw.)
o Medebewindstaken:
Loutere invoeringstaken: wettelijk kader
volledig vast
Invulling beleid binnen vooraf bepaald
kader: wettelijk kader ligt grotendeels vast
- Eigen verkozen vertegenwoordigende organen
- Eigen normen
o Terminologie: ‘verordeningen’ / ‘besluiten’ /
‘reglementen’
o Hiërarchisch lager dan federale en deelstatelijke wetten & uitvoeringsbesluiten
(gemeenten & provincies: gewestbevoegdheid (art. 39 Gw. j° 6, §1 VIII BWHI)
(OCMW: gemeenschapsbevoegdheid (art. 128, §1 Gw. j° 5, §1, II, 2° BWHI)
Regionale verschillen
2 De gemeenten
2.1 Algemeen
Meest lokale en dus kleinste bestuursniveau van het land: dichtst bij de burger
1831: 2.359 gemeenten
Vandaag: 581 gemeenten in BE
- 300 Vlaams Gewest
- 262 Waals Gewest
- 19 Brussels Hoofdstedelijk Gewest
300 Vlaamse gemeenten
, - Aanmoediging vrijwillige fusies
- In 2025: 300 => 285 Vlaamse gemeenten
! Bij elke gemeente hoort een OCMW !
2.2 Gemeentelijke bevoegdheden (art. 41, 1e lid Gw. en art. 2, §2, 1e lid DLB)
= alles van lokaal gemeentelijk belang
Alle plaatselijke aangelegenheden tenzij een hogere overheid ervoor bevoegd is
Voorbeelden:
handhaving van de openbare orde en de veiligheid in de gemeente
organisatie van de brandweer in de gemeente
organisatie van de huisvuilophaling in de gemeente
uitbouwen van een gemeentelijke sportinfrastructuur
promoten van toerisme in de gemeente
bijhouden van akten van de burgerlijke stand over de inwoners van de gemeente
organiseren van de gemeentelijke administratie
beheren van de gemeentelijke financiën
Via ‘gemeentelijke verordeningen’
Medebewindstaken
= uitvoering van taken die andere (hogere) bestuursniveaus aan de gemeenten
opdragen
(Loutere) uitvoeringstaken
o bv. uitreiken identiteitskaarten en rijbewijzen
o Invulling beleid binnen vooraf bepaald wettelijk kader
o bv. 1: uitbouw bibliotheken < gemeenschapsbevoegdheid voor cultuur (art. 127,
§1, eerste lid, 1° Gw. j° art. 4, 5° BWHI)
o bv. 2: verlenen van omgevingsvergunningen < gewestbevoegdheid voor RO en
leefmilieu (…)
gemeentelijke bevoegdheden uitgeoefend door:
de gemeenteraad
het college van burgemeester en schepen
de burgemeester
2.3 Gemeentelijke organen
2.3.1 Gemeenteraad
Rechtstreeks verkozen door inwoners gemeente (art. 5, §1, tweede lid DLB) (vgl.
federale en deelstatelijke WM)
periode van 6 jaar (art. 5, §1, eerste lid DLB)
Geen voortijdige ontbinding mogelijk (vgl. ‘legislatuurparlement’)
Grootte hangt af van inwonersaantal gemeente (art. 4, §1 DLB)
o Tussen 7 en 55 leden
Voorwaarden om te mogen stemmen:
- Min. 18 jaar
- Ingeschreven in het bevolkingsregister van de gemeente
- Belg of EU-burger of niet-EU-burger mits aanvraag bij gemeentebestuur (art.
8, derde en vierde lid Gw.)
GW:
Art. 5: indeling in provincies
Art. 7: wijziging grenzen gemeenten en provincies (‘wet’ = decreet)
Art. 41: bevoegdheid gemeenten en provincies + mogelijkheid tot
afschaffing provinciale instellingen
art. 162: grondwettelijke beginselen samenstelling en werking
gemeentelijke & provinciale organen
Decreet Lokaal Bestuur: van 22/12/2017 (deels in Codex)
Provinciedecreet: van 9/12/2015 (niet opgenomen in
Codex = ZELF afdrukken & MEENEMEN NAAR EX
1 Inleiding
België 1830-1831 = unitaire staat, maar wel al territoriale decentralisatie
Net zoals federalisme een vorm van politieke machtsspreiding, want:
o Bepaalde overheidstaken worden toegekend aan lokale organen
(“gedecentraliseerde overheden”) die elk voor (de burgers van) een deel vh
grondgebied regels & beleid kunnen maken
MAAR: onder toezicht v/e hogere overheid
Gemeenten & provincies:
- Eigen bevoegdheden
o Behartigen algemene lokale politieke belangen (art. 41, 1 e lid Gw.)
o Medebewindstaken:
Loutere invoeringstaken: wettelijk kader
volledig vast
Invulling beleid binnen vooraf bepaald
kader: wettelijk kader ligt grotendeels vast
- Eigen verkozen vertegenwoordigende organen
- Eigen normen
o Terminologie: ‘verordeningen’ / ‘besluiten’ /
‘reglementen’
o Hiërarchisch lager dan federale en deelstatelijke wetten & uitvoeringsbesluiten
(gemeenten & provincies: gewestbevoegdheid (art. 39 Gw. j° 6, §1 VIII BWHI)
(OCMW: gemeenschapsbevoegdheid (art. 128, §1 Gw. j° 5, §1, II, 2° BWHI)
Regionale verschillen
2 De gemeenten
2.1 Algemeen
Meest lokale en dus kleinste bestuursniveau van het land: dichtst bij de burger
1831: 2.359 gemeenten
Vandaag: 581 gemeenten in BE
- 300 Vlaams Gewest
- 262 Waals Gewest
- 19 Brussels Hoofdstedelijk Gewest
300 Vlaamse gemeenten
, - Aanmoediging vrijwillige fusies
- In 2025: 300 => 285 Vlaamse gemeenten
! Bij elke gemeente hoort een OCMW !
2.2 Gemeentelijke bevoegdheden (art. 41, 1e lid Gw. en art. 2, §2, 1e lid DLB)
= alles van lokaal gemeentelijk belang
Alle plaatselijke aangelegenheden tenzij een hogere overheid ervoor bevoegd is
Voorbeelden:
handhaving van de openbare orde en de veiligheid in de gemeente
organisatie van de brandweer in de gemeente
organisatie van de huisvuilophaling in de gemeente
uitbouwen van een gemeentelijke sportinfrastructuur
promoten van toerisme in de gemeente
bijhouden van akten van de burgerlijke stand over de inwoners van de gemeente
organiseren van de gemeentelijke administratie
beheren van de gemeentelijke financiën
Via ‘gemeentelijke verordeningen’
Medebewindstaken
= uitvoering van taken die andere (hogere) bestuursniveaus aan de gemeenten
opdragen
(Loutere) uitvoeringstaken
o bv. uitreiken identiteitskaarten en rijbewijzen
o Invulling beleid binnen vooraf bepaald wettelijk kader
o bv. 1: uitbouw bibliotheken < gemeenschapsbevoegdheid voor cultuur (art. 127,
§1, eerste lid, 1° Gw. j° art. 4, 5° BWHI)
o bv. 2: verlenen van omgevingsvergunningen < gewestbevoegdheid voor RO en
leefmilieu (…)
gemeentelijke bevoegdheden uitgeoefend door:
de gemeenteraad
het college van burgemeester en schepen
de burgemeester
2.3 Gemeentelijke organen
2.3.1 Gemeenteraad
Rechtstreeks verkozen door inwoners gemeente (art. 5, §1, tweede lid DLB) (vgl.
federale en deelstatelijke WM)
periode van 6 jaar (art. 5, §1, eerste lid DLB)
Geen voortijdige ontbinding mogelijk (vgl. ‘legislatuurparlement’)
Grootte hangt af van inwonersaantal gemeente (art. 4, §1 DLB)
o Tussen 7 en 55 leden
Voorwaarden om te mogen stemmen:
- Min. 18 jaar
- Ingeschreven in het bevolkingsregister van de gemeente
- Belg of EU-burger of niet-EU-burger mits aanvraag bij gemeentebestuur (art.
8, derde en vierde lid Gw.)
