Samenvatting goederenrecht ppt2: eigendomsrecht
1 Situering - rechtsbronnen
1.1 Codex
boek 3 BW
Titel 1 Algemene beginselen: art. 3.18
– 3.29
Titel 2 Indeling van de goederen
Titel 3 Eigendomsrecht: art. 3.50 –
3.64
Titel 4 Mede-eigendom
Titel 5 Burenrelaties:
burenhinder: art. 3.101 –
3.102
gemene afsluiting
erfdienstbaarheden
Titel 6 Vruchtgebruik
Titel 7 Erfpracht
Titel 8 opstalrecht
2 Definitie en kenmerken van het eigendomsrecht
Meest volledige zakelijke recht (art. 3.50 BW)
Recht om het goed te gebruiken
o Materiële handelingen uitvoeren die de waarde vh goed niet verminderen
o Juridische handelingen doen zonder het juridische statuut te veranderen
Recht op genot van het goed
o Recht om de vruchten en opbrengsten van het goed te innen
Vruchten: wat het goed oplevert zonder de waarde te verlagen (art. 3.42,
eerste lid BW) (huren = vruchten)
Opbrengsten: wat het goed levert, maar met waardevermindering (art.
3.42, tweede lid BW)
Recht over het goed te beschikken
o Materiële handelingen uitvoeren waardoor het goed teniet gaat
o Juridische handelingen doen waardoor het juridische statuut van het goed
verandert, i.h.b. waardoor het verdwijnt uit het vermogen
! Beschikkingsrecht = wezenskenmerk / kernaspect vh eigendomsrecht
(<> zakelijke gebruiksrechten: enkel recht tot gebruik/genot van andermans goed)
Altijddurend recht:
Geldt zolang het goed bestaat
<> zakelijke gebruiksrechten: altijd tijdelijk
Overdracht mogelijk aan andere eigenaar door overeenkomst (bv. koop-verkoop, ruil,
schenking, …)
1
, 3 Beperkingen van het eigendomsrecht
Meest volledige zakelijke recht, maar géén absoluut recht
Zie art. 3.50 in fine BW: “ … behoudens de beperkingen die door wetten, verordeningen of
door de rechten van derden worden opgelegd“
Beperkingen mogelijk in:
het algemeen belang (in relatie tot de overheid)
= publiekrechtelijke beperkingen
het privébelang van anderen (in relatie tot medeburgers)
= privaatrechtelijke beperkingen
publiekrechtelijke beperkingen
bv: onteigening, regels over ruimtelijke ordening, milieubescherming
privaatrechtelijke beperkingen
buitencontractuele aansprakelijkheid schade zonder contract – leiden tot
schadevergoeding
rechtsmisbruik
evenwichtsleer (hinder uit nabuurschap) gebruik v eigendom mag geen hinder voor
buren veroorzaken (bv geluidsoverlast)
privaatrechtelijke beperkingen eigendomsrecht – buitencontractuele aansprakelijkheid
Principe Iedereen is aansprakelijk voor schade die hij door zijn fout aan
anderen veroorzaakt.
Dus: een eigenaar mag zijn eigendomsrecht niet op foutieve wijze
uitoefenen waardoor hij aan anderen schade veroorzaakt
Rechtsgrond Art. 1382-83 oud BW (vanaf 1.1.2025: art. 6.5 BW)
Toepassingsvoorwaard 1. Fout
en 2. Schade
3. Causaal verband
remedie Integraal schadeherstel (in natura of bij equivalent)
Privaatrechtelijke beperkingen eigendomsrecht – leer van het rechtsmisbruik
Principe Niemand mag misbruik maken van zijn recht.
Dus: een eigenaar mag zijn eigendomsrecht niet misbruiken
Rechtsgrond Art. 1.10 BW
Toepassingsvoorwaard 1. Misbruik van recht
en = recht uitoefenen op een wijze die kennelijk de grenzen te buiten
gaat van een normale uitoefening van dat recht door een
voorzichtige en redelijke persoon in dezelfde omstandigheden
geplaatst, bv.
handelen met bedoeling te schaden
handelen met afwezigheid van enig eigen nut of belang
bij gelijk voordeel voor zichzelf kiezen voor de meest
nadelige weg voor ander
belangrijk onevenwicht tussen gering nut voor een en groot
nadeel voor ander
2. Schade
2
1 Situering - rechtsbronnen
1.1 Codex
boek 3 BW
Titel 1 Algemene beginselen: art. 3.18
– 3.29
Titel 2 Indeling van de goederen
Titel 3 Eigendomsrecht: art. 3.50 –
3.64
Titel 4 Mede-eigendom
Titel 5 Burenrelaties:
burenhinder: art. 3.101 –
3.102
gemene afsluiting
erfdienstbaarheden
Titel 6 Vruchtgebruik
Titel 7 Erfpracht
Titel 8 opstalrecht
2 Definitie en kenmerken van het eigendomsrecht
Meest volledige zakelijke recht (art. 3.50 BW)
Recht om het goed te gebruiken
o Materiële handelingen uitvoeren die de waarde vh goed niet verminderen
o Juridische handelingen doen zonder het juridische statuut te veranderen
Recht op genot van het goed
o Recht om de vruchten en opbrengsten van het goed te innen
Vruchten: wat het goed oplevert zonder de waarde te verlagen (art. 3.42,
eerste lid BW) (huren = vruchten)
Opbrengsten: wat het goed levert, maar met waardevermindering (art.
3.42, tweede lid BW)
Recht over het goed te beschikken
o Materiële handelingen uitvoeren waardoor het goed teniet gaat
o Juridische handelingen doen waardoor het juridische statuut van het goed
verandert, i.h.b. waardoor het verdwijnt uit het vermogen
! Beschikkingsrecht = wezenskenmerk / kernaspect vh eigendomsrecht
(<> zakelijke gebruiksrechten: enkel recht tot gebruik/genot van andermans goed)
Altijddurend recht:
Geldt zolang het goed bestaat
<> zakelijke gebruiksrechten: altijd tijdelijk
Overdracht mogelijk aan andere eigenaar door overeenkomst (bv. koop-verkoop, ruil,
schenking, …)
1
, 3 Beperkingen van het eigendomsrecht
Meest volledige zakelijke recht, maar géén absoluut recht
Zie art. 3.50 in fine BW: “ … behoudens de beperkingen die door wetten, verordeningen of
door de rechten van derden worden opgelegd“
Beperkingen mogelijk in:
het algemeen belang (in relatie tot de overheid)
= publiekrechtelijke beperkingen
het privébelang van anderen (in relatie tot medeburgers)
= privaatrechtelijke beperkingen
publiekrechtelijke beperkingen
bv: onteigening, regels over ruimtelijke ordening, milieubescherming
privaatrechtelijke beperkingen
buitencontractuele aansprakelijkheid schade zonder contract – leiden tot
schadevergoeding
rechtsmisbruik
evenwichtsleer (hinder uit nabuurschap) gebruik v eigendom mag geen hinder voor
buren veroorzaken (bv geluidsoverlast)
privaatrechtelijke beperkingen eigendomsrecht – buitencontractuele aansprakelijkheid
Principe Iedereen is aansprakelijk voor schade die hij door zijn fout aan
anderen veroorzaakt.
Dus: een eigenaar mag zijn eigendomsrecht niet op foutieve wijze
uitoefenen waardoor hij aan anderen schade veroorzaakt
Rechtsgrond Art. 1382-83 oud BW (vanaf 1.1.2025: art. 6.5 BW)
Toepassingsvoorwaard 1. Fout
en 2. Schade
3. Causaal verband
remedie Integraal schadeherstel (in natura of bij equivalent)
Privaatrechtelijke beperkingen eigendomsrecht – leer van het rechtsmisbruik
Principe Niemand mag misbruik maken van zijn recht.
Dus: een eigenaar mag zijn eigendomsrecht niet misbruiken
Rechtsgrond Art. 1.10 BW
Toepassingsvoorwaard 1. Misbruik van recht
en = recht uitoefenen op een wijze die kennelijk de grenzen te buiten
gaat van een normale uitoefening van dat recht door een
voorzichtige en redelijke persoon in dezelfde omstandigheden
geplaatst, bv.
handelen met bedoeling te schaden
handelen met afwezigheid van enig eigen nut of belang
bij gelijk voordeel voor zichzelf kiezen voor de meest
nadelige weg voor ander
belangrijk onevenwicht tussen gering nut voor een en groot
nadeel voor ander
2. Schade
2
