Oefententamen Aansprakelijkheidsrecht 2022 met antwoorden
Dit oefententamen geeft een idee hoe de tentamenvragen van dit vak eruitzien.
Het bestaat voornamelijk uit een aantal casus uit tentamens van het vak
aansprakelijkheidsrecht van de afgelopen jaren.
Aan dit oefententamen kunnen geen rechten worden ontleend. Het gaat hier om illustraties en
meer niet. Dit oefententamen is ook niet representatief voor de omvang van het echte
tentamen, noch voor het aantal casus of het aantal vragen. Behoed u ook voor a contrario-
redeneringen naar aanleiding van dit oefententamen (‘in het oefententamen staat geen vraag
over onderwerp X, dus over onderwerp X zullen dus wel geen vragen worden gesteld’).
De antwoorden staan in een kader.
In cursief is kort weergegeven welke elementen het antwoord zou moeten bevatten. Het
gaat daarbij om de inhoud, niet om de vorm: allerlei vormen van antwoorden kunnen goed
zijn, het is de inhoud die telt.
Casus I (Tour de France)
Deze zomer vertrekt de beroemde wielrenwedstrijd de Tour de France vanaf de stad Utrecht
en de voorbereidingen voor dit evenement zijn in volle gang. De Franse organisator van de
Tour de France, de Société du Tour de France (STF), is samen met de speciaal voor deze
gelegenheid opgerichte Stichting Grand Départ Utrecht (SGDU), verantwoordelijk voor het
uitzetten van het parcours door de stad. Een van de punten van bespreking tussen STF en
SGDU was de vraag of het wel veilig zou zijn om het parcours door de nauwe doorgang onder
de domtoren te laten lopen. De Domtoren is uiteraard het icoon van de stad Utrecht, en beide
partijen hechten grote waarde aan de mooie tv-beelden die het zal opleveren als de renners het
tunneltje onder de domtoren uit komen rijden. Het tunneltje is smal – 3,8 meter om precies te
zijn – maar de Tour de France loopt wel vaker over smalle wegen, zo argumenteert STF tegen
een aarzelende SGDU. Uiteindelijk besluiten STF en SGDU gezamenlijk om het parcours
toch onder de domtoren door te laten lopen.
In de week voor de officiële start van de Tour de France wordt een wielerwedstrijd van
Utrechtse amateurwielrenners georganiseerd die het Tour de France-parcours door de stad
rijden. Als een peloton van 65 wielrenners zich door het smalle tunneltje onder de Domtoren
probeert te wurmen komt het tot een massale valpartij. Bij de ingang van de tunnel fietst
mede-wielrenner Klaas Bacx tegen Johan de Wit aan, Johan valt en slaat met zijn hoofd tegen
de muur van de Domtoren. Ondanks zijn fietshelm loopt Johan ernstig hersenletsel op.
Vraag 1
1
, Johan spreekt Klaas Bacx aan tot vergoeding van zijn schade. Klaas vraagt om rechtsbijstand
aan de advocaat mr. Prutser. Prutser verweert zich namens Klaas met een beroep op
overmacht. Zal dit verweer slagen en zo nee, hoe kan Klaas zich mogelijk wel verweren?
Overmacht is een begrip uit art. 185 WVW en dat artikel is hier niet van toepassing: het gaat om
een aanrijding tussen twee fietsers, er is geen motorrijtuig bij betrokken. Tussen partijen is niet
art. 185 WVW, maar art. 6:162 BW van toepassing. Het juiste verweer is dat sprake is van een
sport- en spelsituatie waarin een verhoogde drempel voor aansprakelijkheid geldt. Met andere
woorden: de stelling is dat niet onrechtmatig is gehandeld (Natrappen- arrest; HR 28 juni 1991,
NJ 1992, 622). Op grond van de toedracht zoals beschreven in de casus lijkt dit verweer zeker
kans van slagen te hebben. Dat bij een wedstrijd de ene wielrenner tegen de ander aanfietst lijkt,
zeker onder de omstandigheden zoals hier gesteld, niet snel onrechtmatig te zijn. Deelnemers
hebben tot op zekere hoogte gevaarlijke gedragingen waartoe de sport of het spel uitlokt, over een
weer van elkaar te verwachten en te accepteren.
Vervolg casus:
Johan spreekt ook STF en SDGU (deze organisaties organiseerden ook de wedstrijd voor
amateurwielrenners waarbij Johan ten val kwam) aan tot vergoeding van zijn schade. STF en
SDGU stellen niet aansprakelijk te zijn. Volgens hen was geen sprake van een gevaarlijke
situatie: de Tour de France gaat wel vaker over smalle wegen.
Vraag 2 (10 punten)
Bespreek de kans van slagen van de vordering van Johan tegen STF en SDGU.
Het gaat hier om de vraag of sprake is van onrechtmatige gevaarzetting (en daarmee van handelen
in strijd met de maatschappelijke betamelijkheid i.d.z.v. art 6:162 lid 2 BW). Omdat STF en SDGU
geen medesporters maar organisatoren van de wedstrijd zijn, geldt niet de verhoogde drempel bij
sport- en spelsituaties (zoals bijvoorbeeld werd beslist in het Turnster-arrest; HR 6 oktober 1995,
NJ 1998,190), maar dienen ‘gewoon’ de Kelderluikcriteria (HR 5 november 1965, NJ 1966, 136) te
worden toegepast om te beoordelen of er sprake is van (onrechtmatige) gevaarzetting.
1. Waarschijnlijkheid dat schade zal ontstaan
2. Aard en omvang van de gevreesde schade
3. Bezwaarlijkheid van voorzorgsmaatregelen
4. Aard van de gedraging
1. kans dat het mis zou gaan: als men een wielerpeleton tijdens een wedstrijd door een smal
tunneltje laat rijden is de kans dat er daarbij een ernstige valpartij kan ontstaan groot. Dat de Tour
de France wel vaker over smalle wegen gaat, lijkt niet relevant: een wielerwedstrijd over smalle
2
Dit oefententamen geeft een idee hoe de tentamenvragen van dit vak eruitzien.
Het bestaat voornamelijk uit een aantal casus uit tentamens van het vak
aansprakelijkheidsrecht van de afgelopen jaren.
Aan dit oefententamen kunnen geen rechten worden ontleend. Het gaat hier om illustraties en
meer niet. Dit oefententamen is ook niet representatief voor de omvang van het echte
tentamen, noch voor het aantal casus of het aantal vragen. Behoed u ook voor a contrario-
redeneringen naar aanleiding van dit oefententamen (‘in het oefententamen staat geen vraag
over onderwerp X, dus over onderwerp X zullen dus wel geen vragen worden gesteld’).
De antwoorden staan in een kader.
In cursief is kort weergegeven welke elementen het antwoord zou moeten bevatten. Het
gaat daarbij om de inhoud, niet om de vorm: allerlei vormen van antwoorden kunnen goed
zijn, het is de inhoud die telt.
Casus I (Tour de France)
Deze zomer vertrekt de beroemde wielrenwedstrijd de Tour de France vanaf de stad Utrecht
en de voorbereidingen voor dit evenement zijn in volle gang. De Franse organisator van de
Tour de France, de Société du Tour de France (STF), is samen met de speciaal voor deze
gelegenheid opgerichte Stichting Grand Départ Utrecht (SGDU), verantwoordelijk voor het
uitzetten van het parcours door de stad. Een van de punten van bespreking tussen STF en
SGDU was de vraag of het wel veilig zou zijn om het parcours door de nauwe doorgang onder
de domtoren te laten lopen. De Domtoren is uiteraard het icoon van de stad Utrecht, en beide
partijen hechten grote waarde aan de mooie tv-beelden die het zal opleveren als de renners het
tunneltje onder de domtoren uit komen rijden. Het tunneltje is smal – 3,8 meter om precies te
zijn – maar de Tour de France loopt wel vaker over smalle wegen, zo argumenteert STF tegen
een aarzelende SGDU. Uiteindelijk besluiten STF en SGDU gezamenlijk om het parcours
toch onder de domtoren door te laten lopen.
In de week voor de officiële start van de Tour de France wordt een wielerwedstrijd van
Utrechtse amateurwielrenners georganiseerd die het Tour de France-parcours door de stad
rijden. Als een peloton van 65 wielrenners zich door het smalle tunneltje onder de Domtoren
probeert te wurmen komt het tot een massale valpartij. Bij de ingang van de tunnel fietst
mede-wielrenner Klaas Bacx tegen Johan de Wit aan, Johan valt en slaat met zijn hoofd tegen
de muur van de Domtoren. Ondanks zijn fietshelm loopt Johan ernstig hersenletsel op.
Vraag 1
1
, Johan spreekt Klaas Bacx aan tot vergoeding van zijn schade. Klaas vraagt om rechtsbijstand
aan de advocaat mr. Prutser. Prutser verweert zich namens Klaas met een beroep op
overmacht. Zal dit verweer slagen en zo nee, hoe kan Klaas zich mogelijk wel verweren?
Overmacht is een begrip uit art. 185 WVW en dat artikel is hier niet van toepassing: het gaat om
een aanrijding tussen twee fietsers, er is geen motorrijtuig bij betrokken. Tussen partijen is niet
art. 185 WVW, maar art. 6:162 BW van toepassing. Het juiste verweer is dat sprake is van een
sport- en spelsituatie waarin een verhoogde drempel voor aansprakelijkheid geldt. Met andere
woorden: de stelling is dat niet onrechtmatig is gehandeld (Natrappen- arrest; HR 28 juni 1991,
NJ 1992, 622). Op grond van de toedracht zoals beschreven in de casus lijkt dit verweer zeker
kans van slagen te hebben. Dat bij een wedstrijd de ene wielrenner tegen de ander aanfietst lijkt,
zeker onder de omstandigheden zoals hier gesteld, niet snel onrechtmatig te zijn. Deelnemers
hebben tot op zekere hoogte gevaarlijke gedragingen waartoe de sport of het spel uitlokt, over een
weer van elkaar te verwachten en te accepteren.
Vervolg casus:
Johan spreekt ook STF en SDGU (deze organisaties organiseerden ook de wedstrijd voor
amateurwielrenners waarbij Johan ten val kwam) aan tot vergoeding van zijn schade. STF en
SDGU stellen niet aansprakelijk te zijn. Volgens hen was geen sprake van een gevaarlijke
situatie: de Tour de France gaat wel vaker over smalle wegen.
Vraag 2 (10 punten)
Bespreek de kans van slagen van de vordering van Johan tegen STF en SDGU.
Het gaat hier om de vraag of sprake is van onrechtmatige gevaarzetting (en daarmee van handelen
in strijd met de maatschappelijke betamelijkheid i.d.z.v. art 6:162 lid 2 BW). Omdat STF en SDGU
geen medesporters maar organisatoren van de wedstrijd zijn, geldt niet de verhoogde drempel bij
sport- en spelsituaties (zoals bijvoorbeeld werd beslist in het Turnster-arrest; HR 6 oktober 1995,
NJ 1998,190), maar dienen ‘gewoon’ de Kelderluikcriteria (HR 5 november 1965, NJ 1966, 136) te
worden toegepast om te beoordelen of er sprake is van (onrechtmatige) gevaarzetting.
1. Waarschijnlijkheid dat schade zal ontstaan
2. Aard en omvang van de gevreesde schade
3. Bezwaarlijkheid van voorzorgsmaatregelen
4. Aard van de gedraging
1. kans dat het mis zou gaan: als men een wielerpeleton tijdens een wedstrijd door een smal
tunneltje laat rijden is de kans dat er daarbij een ernstige valpartij kan ontstaan groot. Dat de Tour
de France wel vaker over smalle wegen gaat, lijkt niet relevant: een wielerwedstrijd over smalle
2
