Samenvatting Mondiale Rechtvaardigheid H5 - Mondiale gelijkheid?
Dat we niet op een rechtvaardige wereld leven, weten we. Hoe zou een rechtvaardige
wereld eruit zien? Is dat een wereld zonder honger, ziekte of misschien zelfs ongelijkheid?
De nadruk in de vorige hoofdstukken was voornamelijk op het probleem van extreme
armoede. Het beeld van de rechtvaardige wereld dat naar voren kwam, is dat iedereen een
minimaal menswaardig bestaan kan leiden.
● Wat is armoede? Bestaat er een plicht om mensen te helpen in extreme armoede? Is
dit een plicht van rechtvaardigheid of medemenselijkheid?
Als we willen weten hoe een rechtvaardige wereld eruit ziet, moeten we ook kijken naar de
grote verschillen in welvaart tussen arm en rijk.
Gelijkheid was voor Aristoteles het criterium voor verdelende rechtvaardigheid. Is een
rechtvaardige wereld dan een wereld zonder ongelijkheid en een wereld waarin er geen
grote verschillen in welvaart meer bestaat tussen arm en rijk?
Centraal in dit hoofdstuk: de mondiale verdelende rechtvaardigheid - de rechtvaardigheid
van de verdeling van welvaart, natuurlijke hulpbronnen, rechten, vrijheden en kansen op
wereldvlak.
● Twee filosofische posities worden onderscheiden: enerzijds die van de minimalisten
die vinden dat mondiale rechtvaardigheid enkel met extreme armoede te maken
heeft, anderzijds die van de egalitaristen die mondiale rechtvaardigheid (ook) met
meer gelijkheid verbinden.
Minimalisme en egalitarisme
De gemiddelde levensverwachting in Nederland is bijna 81 jaar en het bruto nationaal
inkomen per hoofd van de bevolking bedraagt ongeveer 27.000 euro.
● Volgens het jaarrapport van Ontwikkelingsprogramma van de VN in 2013, stonden
wij daarmee op de derde plaats van de meest ontwikkelde landen ter wereld.
● In veel landen gaat het een stuk minder.
● Congo: BRP = niet meer dan 234 euro en mensen worden gemiddeld 49 jaar.
● Volgens de cijfers van de wereldbank: 70% van de Congolese bevolking heeft geen
toegang tot basisvoorzieningen.
● Het contrast is groot.
Extreme armoede mag niet volgens Pogge en Singer.
● Singer en Pogge verzetten zich tegen grootschalige, mensonwaardige armoede.
Volgens Singer weegt de plicht van medemenselijkheid veel zwaarder dan meestal wordt
gedacht. Volgens Pogge volgt uit de plicht anderen niet te schaden dat de huidige mondiale
orde moet worden veranderd.
Gaat hem om beëindiging van extreme armoede? Of gaat het ook om een situatie van
materiële gelijkheid op mondiale schaal? Grootschalige armoede is uiteraard
onrechtvaardig, maar is ongelijkheid tussen arm en rijk ook onrechtvaardig wanneer
niemand onder de armoedegrens leeft?
, Het lijkt erop dat niet elke ongelijkheid ook onmiddellijk onrechtvaardig is.
Veel mensen vinden het namelijk niet erg wanneer anderen door veel harder te werken,
meer geld verdienen.
● Het gaat in dit hoofdstuk om ongelijkheid zowel op mondiale als nationale schaal. In
hoeverre heeft rechtvaardigheid met gelijkheid te maken? Is ongelijkheid
onrechtvaardig? En over welke vorm van gelijkheid of ongelijkheid hebben we het
dan?
Laten we beginnen met de omstandigheden in Nederland eens vergelijken met landen die
minder welvarend zijn maar waar geen extreme armoede heerst.
Argentinië: BRP = 11.300 euro, levensverwachting is 76 jaar.
- Er is een duidelijk contrast met Nederland. Het BRP in Nederland ligt meer dan 2x zo
hoog. Is dat onrechtvaardig? Hebben burgers van zeer welvarende landen ook hier
een plicht om een gedeelte van hun welvaart af te staan?
- Veel mensen vinden de situatie in Congo niet rechtvaardig, maar die van in
Argentinië wel. Wat zorgt ervoor dat beide situaties zo verschillend beoordeeld
worden?
Een voor de hand liggend antwoord:
- Argentijnen kunnen zelf voor een minimaal menswaardig bestaan zorgen en
Congolezen niet.
Rechtvaardigheid gedefinieerd als ieder het zijne betekent niet dat mensen niet in armoede
mogen leven, maar niet meer dan dat.Dit noemen we de minimalistische positie ten
aanzien van mondiale rechtvaardigheid.
● Ongelijkheid is dan ook onrechtvaardig wanneer er mensen zijn die niet boven een
vaste ondergrens - een mondiaal minimum - uitkomen.
● Die ondergrens kan zijn in termen van voedsel, medische voorzieningen en onderdak
of op basis van wat Amartyra Sen en Martha Nussbaum ‘menselijke vermogens’
(human capacity) noemen.
Het gaat erom dat ongelijkheid hier in een absolute zin wordt opgevat. Wat ongelijk is,
wordt bepaald op basis van de ondergrens, het mondiaal minimum waar ieder mens een
aanspraak op heeft.
● Wanneer op wereldschaal alle mensen boven dat minimum uitkomen, is de
doelstelling van Make poverty history bereikt.
● Dan vervalt de plicht van de rijken om geld te geven aan andere minder welvarende
landen. Ze mogen uiteraard meer doen, maar dat is dan enkel uit generositeit en niet
uit medemenselijkheid of rechtvaardigheid.
Hebben grote verschillen in welvaart tussen landen dan niets met onrechtvaardigheid te
maken? Zogenaamde egalitaristen bestrijden dit. Volgens de egalitaristen kan ongelijkheid
ook onrechtvaardig zijn wanneer er niemand is die in extreme armoede leeft.
● Onrechtvaardigheid ontstaat overal waar mensen in vergelijking met anderen minder
krijgen dan waar ze recht op hebben.
● Voorbeeld: gelijk loon voor gelijk werk. Of neem het principe van gelijke kansen. Is
een samenleving onrechtvaardig wanneer blijkt dat alleen mannen advocaat, rechter
of manager mogen worden en vrouwen hiervan uitgesloten zijn?
Dat we niet op een rechtvaardige wereld leven, weten we. Hoe zou een rechtvaardige
wereld eruit zien? Is dat een wereld zonder honger, ziekte of misschien zelfs ongelijkheid?
De nadruk in de vorige hoofdstukken was voornamelijk op het probleem van extreme
armoede. Het beeld van de rechtvaardige wereld dat naar voren kwam, is dat iedereen een
minimaal menswaardig bestaan kan leiden.
● Wat is armoede? Bestaat er een plicht om mensen te helpen in extreme armoede? Is
dit een plicht van rechtvaardigheid of medemenselijkheid?
Als we willen weten hoe een rechtvaardige wereld eruit ziet, moeten we ook kijken naar de
grote verschillen in welvaart tussen arm en rijk.
Gelijkheid was voor Aristoteles het criterium voor verdelende rechtvaardigheid. Is een
rechtvaardige wereld dan een wereld zonder ongelijkheid en een wereld waarin er geen
grote verschillen in welvaart meer bestaat tussen arm en rijk?
Centraal in dit hoofdstuk: de mondiale verdelende rechtvaardigheid - de rechtvaardigheid
van de verdeling van welvaart, natuurlijke hulpbronnen, rechten, vrijheden en kansen op
wereldvlak.
● Twee filosofische posities worden onderscheiden: enerzijds die van de minimalisten
die vinden dat mondiale rechtvaardigheid enkel met extreme armoede te maken
heeft, anderzijds die van de egalitaristen die mondiale rechtvaardigheid (ook) met
meer gelijkheid verbinden.
Minimalisme en egalitarisme
De gemiddelde levensverwachting in Nederland is bijna 81 jaar en het bruto nationaal
inkomen per hoofd van de bevolking bedraagt ongeveer 27.000 euro.
● Volgens het jaarrapport van Ontwikkelingsprogramma van de VN in 2013, stonden
wij daarmee op de derde plaats van de meest ontwikkelde landen ter wereld.
● In veel landen gaat het een stuk minder.
● Congo: BRP = niet meer dan 234 euro en mensen worden gemiddeld 49 jaar.
● Volgens de cijfers van de wereldbank: 70% van de Congolese bevolking heeft geen
toegang tot basisvoorzieningen.
● Het contrast is groot.
Extreme armoede mag niet volgens Pogge en Singer.
● Singer en Pogge verzetten zich tegen grootschalige, mensonwaardige armoede.
Volgens Singer weegt de plicht van medemenselijkheid veel zwaarder dan meestal wordt
gedacht. Volgens Pogge volgt uit de plicht anderen niet te schaden dat de huidige mondiale
orde moet worden veranderd.
Gaat hem om beëindiging van extreme armoede? Of gaat het ook om een situatie van
materiële gelijkheid op mondiale schaal? Grootschalige armoede is uiteraard
onrechtvaardig, maar is ongelijkheid tussen arm en rijk ook onrechtvaardig wanneer
niemand onder de armoedegrens leeft?
, Het lijkt erop dat niet elke ongelijkheid ook onmiddellijk onrechtvaardig is.
Veel mensen vinden het namelijk niet erg wanneer anderen door veel harder te werken,
meer geld verdienen.
● Het gaat in dit hoofdstuk om ongelijkheid zowel op mondiale als nationale schaal. In
hoeverre heeft rechtvaardigheid met gelijkheid te maken? Is ongelijkheid
onrechtvaardig? En over welke vorm van gelijkheid of ongelijkheid hebben we het
dan?
Laten we beginnen met de omstandigheden in Nederland eens vergelijken met landen die
minder welvarend zijn maar waar geen extreme armoede heerst.
Argentinië: BRP = 11.300 euro, levensverwachting is 76 jaar.
- Er is een duidelijk contrast met Nederland. Het BRP in Nederland ligt meer dan 2x zo
hoog. Is dat onrechtvaardig? Hebben burgers van zeer welvarende landen ook hier
een plicht om een gedeelte van hun welvaart af te staan?
- Veel mensen vinden de situatie in Congo niet rechtvaardig, maar die van in
Argentinië wel. Wat zorgt ervoor dat beide situaties zo verschillend beoordeeld
worden?
Een voor de hand liggend antwoord:
- Argentijnen kunnen zelf voor een minimaal menswaardig bestaan zorgen en
Congolezen niet.
Rechtvaardigheid gedefinieerd als ieder het zijne betekent niet dat mensen niet in armoede
mogen leven, maar niet meer dan dat.Dit noemen we de minimalistische positie ten
aanzien van mondiale rechtvaardigheid.
● Ongelijkheid is dan ook onrechtvaardig wanneer er mensen zijn die niet boven een
vaste ondergrens - een mondiaal minimum - uitkomen.
● Die ondergrens kan zijn in termen van voedsel, medische voorzieningen en onderdak
of op basis van wat Amartyra Sen en Martha Nussbaum ‘menselijke vermogens’
(human capacity) noemen.
Het gaat erom dat ongelijkheid hier in een absolute zin wordt opgevat. Wat ongelijk is,
wordt bepaald op basis van de ondergrens, het mondiaal minimum waar ieder mens een
aanspraak op heeft.
● Wanneer op wereldschaal alle mensen boven dat minimum uitkomen, is de
doelstelling van Make poverty history bereikt.
● Dan vervalt de plicht van de rijken om geld te geven aan andere minder welvarende
landen. Ze mogen uiteraard meer doen, maar dat is dan enkel uit generositeit en niet
uit medemenselijkheid of rechtvaardigheid.
Hebben grote verschillen in welvaart tussen landen dan niets met onrechtvaardigheid te
maken? Zogenaamde egalitaristen bestrijden dit. Volgens de egalitaristen kan ongelijkheid
ook onrechtvaardig zijn wanneer er niemand is die in extreme armoede leeft.
● Onrechtvaardigheid ontstaat overal waar mensen in vergelijking met anderen minder
krijgen dan waar ze recht op hebben.
● Voorbeeld: gelijk loon voor gelijk werk. Of neem het principe van gelijke kansen. Is
een samenleving onrechtvaardig wanneer blijkt dat alleen mannen advocaat, rechter
of manager mogen worden en vrouwen hiervan uitgesloten zijn?
