Arbeidsverhoudingen week 1
Kennisclip 1
Spelers en belangen arbeidsverhoudingen
1. Arbeidsverhoudingen binnen 1 organisatie
Op niveau onderneming
2. Arbeidsverhoudingen tussen werkgevers en werknemers in een bepaalde bedrijfstak
Op bedrijfstak niveau
3. Arbeidsverhoudingen op landelijk niveau
Op centraal niveau
1. Spelers op niveau onderneming:
Ondernemingsraad en werkgever
Ondernemingsraad: bij 50 werknemers
Personeelsvertegenwoordiging: bij minder dan 50 werknemers
Als werkgever dingen wilt veranderen binnen organisatie, instemming nodig
ondernemingsraad/personeelsvertegenwoordiging
- Loon
- Arbeidstijden
- Verlofregelingen
2. Spelers in de bedrijfstak
Bij bedrijffstak van belang dat medewerkers per bedrijf ongeveer dezelfde
rechtspositie als medewerker binnen ander bedrijf maar zelfde bedrijfstak
Daarom vaak cao binnen bedrijfstak; gesloten tussen werknemersverenigigngen
en werkgeversvereneginingen
Overheid: Bedrijfstakcao kan algemeen verbindend verklaren; geldt voor gehele
bedrijfstak. Als bijv werkgevers niet in werkgeversvereniging zitten
Voorbeelden bedrijfstakcao: metaal,detailhandel,HBO
Collectieve belangen: werknemers en werkgevers
,3. Spelers op centraal niveau
Poldermodel (overlegeconomie): Op landelijk niveau overleggende de sociale
partners;
Sociale partners: de vakcentrales, dit zijn op landelijk niveau georganiseerde
vakbonden van werknemers/werkgevers, op landelijk niveau ovrleggen de
werknemerscentrales en de werkgeverscentrales over de arbeidsmarkt,
voorbeeld FNV
Overheid; de overheid bemoeit ook maar niet als regering dus wij veranderen de
wet en de samenleving moet zich hieraan houden, de regering laat ontwikkeling
over aan de vakcentrales om te overleggen, bijv bij
pensioenregeling/participatiewet
Vakcentrales werknemers: FNV, CNV, MHP
Vakcentrales werkgevers: VNO-NCW, MKB Nederland, LTO Nederland
Waar treffen spelers op centraal niveau elkaar?
Op centraal niveau treffen werkgevers en werknemers (organisaties elkaar in de:
1. STAR (Stichting van de Arbeid)
Sociale partners: werkgevers en werknemers-organisaties: bipartiet
2. De SER (Sociaal-economische Raad)
Sociale partners plus de overheid: tripartiet
Stichting van de Arbeid (STAR)
Ontstaan: opgericht in 1945 (direct na de WO II)
Streven: samen werken aan wederopbouw van NL
Rechtsvorm: Privaatrechterlijk
Doelstelling: stimuleren goede arbeidsverhoudingen werkgever en
werknemer
Hoe?:
- 1. Advies geven aan regering over sociaal economische kwesties
- 2. Overlegorgaan voor werkgevers en vakcentrales
Leden: werkgevers en w
(niet af)
, Kennisclip 2
Oorsprong arbeidsverhoudingen NL
Moderne Westerse arbeidsverhoudingen zijn ontstaan tijdens de industriele
revolutie
Verschil in machts en gezagsverhouding
In het begin: werkgevers hadden alle macht
In de loop der tijd: evenwicht van macht tussen wergkevers en werknemers
Na wo II: ontstaan poldermodel (overlegeconomie)
In de onderhandelingen over arbeidsvoorwaarden (binnen en buiten de
onderneming) is de werknemer doorgaans de minst machtige partij
Poldermodel: NL traditie:
Nadruk ligt op samenwerken, bondgenoten zoeken, consensus zoeken en
compromissen sluiten
Definitie: het nederlandse consensusmodelwaarin werkgevers, vakbonden en
overheden met elkaar onderhandelen over arbeidsvoorwaarden en lonen
Oftewel: overlegeconomie
Vakcentrales sluiten centraal akkoorden met elkaar, er worden afspraken
gemaakt over bepaald onderwerp op gebied van economie en arbeidsmarkt aan
de orde zal komen en ook ver loonsverhoging die werknemers zullen eisen bij cao
onderhandelingen in het komende jaar
Bij een probleem eerst overleggen met zoveel mogelijk betrokken partijen en met
die partijen vervolgens naar een oplossing zoeken
In 1982 slecht economie in NL: oliecrisis, hierbij was 1 e keer werkgevers en
werknemers samen sociaaleconomisch probleem opgelost, basis poldermodel
Kapitalisme: de basis van onze arbeidsverhoudingen
Nederland kapitalistisch economie: mensen hebben geld, dat geld wordt
geinvesteerd, om nog meer geld te verdienen en winst te maken
Winst is dan inkomen van diegene die het geld heeft geinvesteerd
Dit is maar een klein gedeelte van de bevolking; zij hebben privaat eigendom
(enorme vrijheid)
Deze vrijheid kan worden misbruikt (vroeger arbeidersklasse werden uitgebuit
Kennisclip 1
Spelers en belangen arbeidsverhoudingen
1. Arbeidsverhoudingen binnen 1 organisatie
Op niveau onderneming
2. Arbeidsverhoudingen tussen werkgevers en werknemers in een bepaalde bedrijfstak
Op bedrijfstak niveau
3. Arbeidsverhoudingen op landelijk niveau
Op centraal niveau
1. Spelers op niveau onderneming:
Ondernemingsraad en werkgever
Ondernemingsraad: bij 50 werknemers
Personeelsvertegenwoordiging: bij minder dan 50 werknemers
Als werkgever dingen wilt veranderen binnen organisatie, instemming nodig
ondernemingsraad/personeelsvertegenwoordiging
- Loon
- Arbeidstijden
- Verlofregelingen
2. Spelers in de bedrijfstak
Bij bedrijffstak van belang dat medewerkers per bedrijf ongeveer dezelfde
rechtspositie als medewerker binnen ander bedrijf maar zelfde bedrijfstak
Daarom vaak cao binnen bedrijfstak; gesloten tussen werknemersverenigigngen
en werkgeversvereneginingen
Overheid: Bedrijfstakcao kan algemeen verbindend verklaren; geldt voor gehele
bedrijfstak. Als bijv werkgevers niet in werkgeversvereniging zitten
Voorbeelden bedrijfstakcao: metaal,detailhandel,HBO
Collectieve belangen: werknemers en werkgevers
,3. Spelers op centraal niveau
Poldermodel (overlegeconomie): Op landelijk niveau overleggende de sociale
partners;
Sociale partners: de vakcentrales, dit zijn op landelijk niveau georganiseerde
vakbonden van werknemers/werkgevers, op landelijk niveau ovrleggen de
werknemerscentrales en de werkgeverscentrales over de arbeidsmarkt,
voorbeeld FNV
Overheid; de overheid bemoeit ook maar niet als regering dus wij veranderen de
wet en de samenleving moet zich hieraan houden, de regering laat ontwikkeling
over aan de vakcentrales om te overleggen, bijv bij
pensioenregeling/participatiewet
Vakcentrales werknemers: FNV, CNV, MHP
Vakcentrales werkgevers: VNO-NCW, MKB Nederland, LTO Nederland
Waar treffen spelers op centraal niveau elkaar?
Op centraal niveau treffen werkgevers en werknemers (organisaties elkaar in de:
1. STAR (Stichting van de Arbeid)
Sociale partners: werkgevers en werknemers-organisaties: bipartiet
2. De SER (Sociaal-economische Raad)
Sociale partners plus de overheid: tripartiet
Stichting van de Arbeid (STAR)
Ontstaan: opgericht in 1945 (direct na de WO II)
Streven: samen werken aan wederopbouw van NL
Rechtsvorm: Privaatrechterlijk
Doelstelling: stimuleren goede arbeidsverhoudingen werkgever en
werknemer
Hoe?:
- 1. Advies geven aan regering over sociaal economische kwesties
- 2. Overlegorgaan voor werkgevers en vakcentrales
Leden: werkgevers en w
(niet af)
, Kennisclip 2
Oorsprong arbeidsverhoudingen NL
Moderne Westerse arbeidsverhoudingen zijn ontstaan tijdens de industriele
revolutie
Verschil in machts en gezagsverhouding
In het begin: werkgevers hadden alle macht
In de loop der tijd: evenwicht van macht tussen wergkevers en werknemers
Na wo II: ontstaan poldermodel (overlegeconomie)
In de onderhandelingen over arbeidsvoorwaarden (binnen en buiten de
onderneming) is de werknemer doorgaans de minst machtige partij
Poldermodel: NL traditie:
Nadruk ligt op samenwerken, bondgenoten zoeken, consensus zoeken en
compromissen sluiten
Definitie: het nederlandse consensusmodelwaarin werkgevers, vakbonden en
overheden met elkaar onderhandelen over arbeidsvoorwaarden en lonen
Oftewel: overlegeconomie
Vakcentrales sluiten centraal akkoorden met elkaar, er worden afspraken
gemaakt over bepaald onderwerp op gebied van economie en arbeidsmarkt aan
de orde zal komen en ook ver loonsverhoging die werknemers zullen eisen bij cao
onderhandelingen in het komende jaar
Bij een probleem eerst overleggen met zoveel mogelijk betrokken partijen en met
die partijen vervolgens naar een oplossing zoeken
In 1982 slecht economie in NL: oliecrisis, hierbij was 1 e keer werkgevers en
werknemers samen sociaaleconomisch probleem opgelost, basis poldermodel
Kapitalisme: de basis van onze arbeidsverhoudingen
Nederland kapitalistisch economie: mensen hebben geld, dat geld wordt
geinvesteerd, om nog meer geld te verdienen en winst te maken
Winst is dan inkomen van diegene die het geld heeft geinvesteerd
Dit is maar een klein gedeelte van de bevolking; zij hebben privaat eigendom
(enorme vrijheid)
Deze vrijheid kan worden misbruikt (vroeger arbeidersklasse werden uitgebuit
