HOOFDSTUK 9 MARKTEN
ZIE LOSSE AANTEKENINGEN
Markten, fysiek of virtueel, zijn plekken waar handel plaatsvindt.
Goed functionerende markten stimuleren de economie, terwijl slecht
functionerende markten deze remmen.
Consumenten beoordelen markten op aanbod, kwaliteit, prijzen en
garanties.
In België zijn telecomprijzen hoog door weinig concurrentie en
netwerkcontrole. Dit leidt tot hogere prijzen, minder aanbod en een lager
consumentensurplus.
9.1. MARKTMACHT
Marktmacht en concurrentie bepalen hoe markten werken.
Concurrentie ontstaat als consumenten kunnen kiezen tussen meerdere
aanbieders, wat prijs en kwaliteit verbetert. Bij weinig concurrentie kunnen
bedrijven hogere prijzen vragen.
Grote bedrijven en fusies worden gecontroleerd om dominantie te
beperken, zoals bij de fusie van Ahold en Delhaize.
Techgiganten zoals Google en Facebook gebruiken data van gebruikers
voor commerciële doeleinden, wat zorgen over marktmacht oproept. Niet
alleen consumenten, maar ook bedrijven zijn klanten op markten,
bijvoorbeeld landbouwers bij Bayer en Monsanto.
BOX 9.1 BOEREN VREZEN HOGERE KOSTEN DOOR
MONSTERDEAL, DE TIJD (15/09/2016)
Bayer neemt Monsanto over voor €59 miljard, wat een gigant
creëert die 25% van de wereldwijde zaden- en
pesticideproductie beheerst.
Dit zorgt voor zorgen over monopolies in landbouw en hogere
prijzen voor boeren en consumenten.
Critici roepen concurrentiewaakhonden op om in te grijpen.
Bayer zal mogelijk onderdelen moeten verkopen om
goedkeuring te krijgen, zoals eerder gebeurde bij andere fusies
in de sector.
Marktwerking varieert per sector. Landbouwers verkopen lokaal met
zelfbepaalde prijzen, via contracten (bilaterale markt) of op veilingen met
prijzen door vraag en aanbod. Bij producten zoals melk hebben kopers
vaak marktmacht door beperkte alternatieven voor boeren.
9.2. MARKTVORMEN: EEN OVERZICHT
, Marktvormen verschillen op basis van het aantal aanbieders en
productsoort:
1. Perfecte concurrentie: Veel aanbieders, identieke producten, geen
toetredingsdrempels. Voorbeeld: graanmarkt.
2. Monopolistische concurrentie: Veel aanbieders, gedifferentieerde
producten. Voorbeelden: frisdranken, sportkledij.
3. Monopolie: Slechts één aanbieder, geen concurrentie. Voorbeeld:
overheidsdiensten.
4. Oligopolie: Weinig aanbieders, producten homogeen of
vergelijkbaar. Voorbeelden: oliemarkt, telecom.
Marktmacht ontstaat bij beperkte concurrentie, wat kan leiden tot hogere
prijzen en welvaartsverliezen.
ZIE FIGUUR 9.1. p. 334
9.3. PERFECTE CONCURRENTIE
9.3.1 HET GEDRAG VAN DE INVIDUELE PRODUCENT EN HET
MARKTAANBOD
Een Franse graanboerin opereert in een perfecte concurrentiemarkt, waar
ze geen invloed heeft op de prijs (€50 per ton) en als prijsnemer handelt.
Beslissing bij verschillende prijzen:
1. Lage prijs (P₁): Productie leidt tot verlies (GTK > GO). Boerin
produceert niet.
2. Hogere prijs (P₂): Productie levert winst (GO > GTK). Boerin
produceert optimale hoeveelheid (MO = MK).
3. Minimale prijs (P₃): Geen winst, maar kosten volledig gedekt
(GTK = GO).
Aanbodcurve: Individuele aanbodcurve volgt MK-curve boven GTK.
Het totale marktaanbod is de som van individuele aanbodcurves.
ZIE FIGUUR 9.2. p. 338
BOX 9.2 WAAROM WERKEN VELE RESTAURANTS MET
RELATIEF WEINIG KLANTEN?
Restaurants blijven soms open bij lage bezetting om verliezen
te beperken.
Korte termijn: Openen bij prijs > GVK om vaste kosten deels
terug te verdienen, zelfs bij verlies.
ZIE LOSSE AANTEKENINGEN
Markten, fysiek of virtueel, zijn plekken waar handel plaatsvindt.
Goed functionerende markten stimuleren de economie, terwijl slecht
functionerende markten deze remmen.
Consumenten beoordelen markten op aanbod, kwaliteit, prijzen en
garanties.
In België zijn telecomprijzen hoog door weinig concurrentie en
netwerkcontrole. Dit leidt tot hogere prijzen, minder aanbod en een lager
consumentensurplus.
9.1. MARKTMACHT
Marktmacht en concurrentie bepalen hoe markten werken.
Concurrentie ontstaat als consumenten kunnen kiezen tussen meerdere
aanbieders, wat prijs en kwaliteit verbetert. Bij weinig concurrentie kunnen
bedrijven hogere prijzen vragen.
Grote bedrijven en fusies worden gecontroleerd om dominantie te
beperken, zoals bij de fusie van Ahold en Delhaize.
Techgiganten zoals Google en Facebook gebruiken data van gebruikers
voor commerciële doeleinden, wat zorgen over marktmacht oproept. Niet
alleen consumenten, maar ook bedrijven zijn klanten op markten,
bijvoorbeeld landbouwers bij Bayer en Monsanto.
BOX 9.1 BOEREN VREZEN HOGERE KOSTEN DOOR
MONSTERDEAL, DE TIJD (15/09/2016)
Bayer neemt Monsanto over voor €59 miljard, wat een gigant
creëert die 25% van de wereldwijde zaden- en
pesticideproductie beheerst.
Dit zorgt voor zorgen over monopolies in landbouw en hogere
prijzen voor boeren en consumenten.
Critici roepen concurrentiewaakhonden op om in te grijpen.
Bayer zal mogelijk onderdelen moeten verkopen om
goedkeuring te krijgen, zoals eerder gebeurde bij andere fusies
in de sector.
Marktwerking varieert per sector. Landbouwers verkopen lokaal met
zelfbepaalde prijzen, via contracten (bilaterale markt) of op veilingen met
prijzen door vraag en aanbod. Bij producten zoals melk hebben kopers
vaak marktmacht door beperkte alternatieven voor boeren.
9.2. MARKTVORMEN: EEN OVERZICHT
, Marktvormen verschillen op basis van het aantal aanbieders en
productsoort:
1. Perfecte concurrentie: Veel aanbieders, identieke producten, geen
toetredingsdrempels. Voorbeeld: graanmarkt.
2. Monopolistische concurrentie: Veel aanbieders, gedifferentieerde
producten. Voorbeelden: frisdranken, sportkledij.
3. Monopolie: Slechts één aanbieder, geen concurrentie. Voorbeeld:
overheidsdiensten.
4. Oligopolie: Weinig aanbieders, producten homogeen of
vergelijkbaar. Voorbeelden: oliemarkt, telecom.
Marktmacht ontstaat bij beperkte concurrentie, wat kan leiden tot hogere
prijzen en welvaartsverliezen.
ZIE FIGUUR 9.1. p. 334
9.3. PERFECTE CONCURRENTIE
9.3.1 HET GEDRAG VAN DE INVIDUELE PRODUCENT EN HET
MARKTAANBOD
Een Franse graanboerin opereert in een perfecte concurrentiemarkt, waar
ze geen invloed heeft op de prijs (€50 per ton) en als prijsnemer handelt.
Beslissing bij verschillende prijzen:
1. Lage prijs (P₁): Productie leidt tot verlies (GTK > GO). Boerin
produceert niet.
2. Hogere prijs (P₂): Productie levert winst (GO > GTK). Boerin
produceert optimale hoeveelheid (MO = MK).
3. Minimale prijs (P₃): Geen winst, maar kosten volledig gedekt
(GTK = GO).
Aanbodcurve: Individuele aanbodcurve volgt MK-curve boven GTK.
Het totale marktaanbod is de som van individuele aanbodcurves.
ZIE FIGUUR 9.2. p. 338
BOX 9.2 WAAROM WERKEN VELE RESTAURANTS MET
RELATIEF WEINIG KLANTEN?
Restaurants blijven soms open bij lage bezetting om verliezen
te beperken.
Korte termijn: Openen bij prijs > GVK om vaste kosten deels
terug te verdienen, zelfs bij verlies.
