Samenvatting H1 TNO rapport duurzame inzetbaarheid

Samenvatting Bundel 'Duurzame inzetbaarheid in Nederland' - TNO Bundel 'Duurzame
inzetbaarheid in Nederland' - TNO
Hoofdstuk 1 Inleiding duurzame inzetbaarheid: van hype en hot topic naar basis van inclusief
arbeidsmarktbeleid (Jos Sanders, Swenneke van den Heuvel, Irene Niks)

Inzetbaarheid van werkenden of werkzoekenden = het vermogen om gezond, vitaal en productief
deel te nemen aan (betaalde) arbeid = het actuele werkvermogen.
 Bij ‘duurzame’ inzetbaarheid gaat het niet alleen om dat actuele werkvermogen, maar ook
om het behoud van werkvermogen. Het gaat om inzetbaarheid op de langere termijn
(werkenden moeten kunnen en willen blijven werken).
 Arbeidsomstandigheden, arbeidsvoorwaarden, arbeidsverhoudingen en de mate waarin
die passen bij individuele werkenden en werkzoekenden spelen een belangrijke rol in de
ontwikkeling van deze inzetbaarheid.

Verduurzaming van inzetbaarheid > krijgt veel aandacht > heeft te maken met de vergrijzing,
afnemende instroom van jongeren in de beroepsbevolking en de gestegen levensverwachting.

Allemaal structurele en relatief autonome en stabiele trends die bij ongewijzigd beleid onmiskenbaar
leiden tot een krimpende beroepsbevolking, een toename van ‘grijze druk’ (het aandeel 65-plussers
ten opzichte van het aandeel 20-minners) en een als onhoudbaar veronderstelde toename van druk
op het Nederlandse sociale stelsel.

Om financiële consequenties te verminderen > sinds 2013 AOW-leeftijd verhoogd, meest
vervroegde uittrederoutes (VUT) geleidelijk aan afgesloten en forst ingezet op de ontwikkeling van
een ‘inclusieve’ arbeidsmarkt.
 Arbeidsmarkt waaraan iedereen duurzaam kan deelnemen. Ook: mensen met een kwetsbare
arbeidsmarktpositie zoals arbeidsgehandicapten, laag opgeleiden of ouderen.

Duurzame inzetbaarheid is een snel en sterk ontwikkeld concept geworden.
Het vormt de basis voor een structureel andere kijk op de rol van arbeid, het functioneren van de
arbeidsmarkt en de wijze waarop we als samenleving omgaan met ons menselijk kapitaal.
 Nodig: nationaal als regionaal en lokaal arbeidsmarkt- en scholingsbeleid.
 TNO monitort sinds 2010 op basis van ruim 20 verschillende indicatoren de verduurzaming
van de inzetbaarheid op de Nederlandse arbeidsmarkt.
 TNO voert ook onderzoeken uit die erop gericht zijn het concept duurzame inzetbaarheid
verder inhoud te geven.

In deze bundel vindt u de laatste stand van zaken op het gebied van duurzame inzetbaarheid in
Nederland. Daarbij gaan we uitgebreid in op trends en ontwikkelingen in zowel duurzame
inzetbaarheid zélf als in determinanten voor duurzame inzetbaarheid. Vervolgens staan we
uitgebreid stil bij het actuele Nederlandse wettelijke kader voor verduurzaming van inzetbaarheid en
de inclusieve arbeidsmarkt.

1.1 Monitoring van duurzame inzetbaarheid
Voeren van effectief duurzaam inzetbaarheidsbeleid voor een meer inclusieve arbeidsmarkt > nodig:
goede en structurele monitoring van duurzame inzetbaarheid.
 Op niveau van de werkenden + op niveau van beleid en maatregelen van werkgevers,
branches en overheid.
 TNO 2010: nauw overleg met Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) >
Monitor Duurzame Inzetbaarheid ontwikkeld.
 Sinds 2010 publiceerde TNO tweejaarlijks de resultaten van deze Monitor.

,  In de Monitor komen zowel persoonskenmerken als werk- en bedrijfskenmerken aan bod, en
zowel determinanten als uitkomstmaten van duurzame inzetbaarheid.
 DOEL: Een actueel beeld geven van duurzame inzetbaarheid in NL en de ontwikkelingen in
het bedrijfsbeleid.

Monitoringmodel Duurzame Inzetbaarheid Figuur 1.1 visualiseert het model voor de Monitor
Duurzame Inzetbaarheid.




Operationalisatie van het model: uitkomstmaten en determinanten
In het model is de belangrijkste uitkomstmaat ‘duurzame inzetbaarheid’ (blok 1) geoperationaliseerd
als de gemiddelde feitelijke uittredeleeftijd.
 Omdat de feitelijke uittredeleeftijd van personen pas bekend wordt op het moment van
pensionering, is het nodig voorspellers van die feitelijke pensioenleeftijd te monitoren.
 Daarom kijken we in de Monitor niet alleen naar de feitelijke pensioenleeftijd, maar ook naar
enkele voorspellers van duurzame inzetbaarheid, zoals de mate waarin personen aangeven
langer te kunnen doorwerken en langer te willen doorwerken.
 Lichamelijk en geestelijk in staat om het huidige werk voort te zetten en de vraag tot welke
leeftijd men wil doorgaan met werken.

Ybema et al. (2009) hebben vastgesteld dat kunnen en willen doorwerken voorspellend zijn voor de
uitstroom naar vroegpensioen en dus voor de feitelijke pensioenleeftijd.
 We kijken naar de netto arbeidsparticipatie van 55-plussers in vergelijking met de participatie
van de gehele potentiële beroepsbevolking en naar de prevalentie van andere uittredepaden
dan (vroeg)pensioen (WW, WIA, niet uitkeringsgerechtigd).
 We kijken daarbij naar de totale WIA-instroom van 55-plussers ten opzichte van het totale
aantal instromers en naar de uitstroom van 55-plussers uit de WW naar werk in vergelijking
met de uitstroom van 55-minners uit de WW naar werk.
 Deze cijfers geven een indruk van de inclusiviteit van de arbeidsmarkt als het gaat om
oudere werkenden en indiceren daarmee de duurzame inzetbaarheid van de (potentiële)
beroepsbevolking.