Uitgebreide samenvatting Klinisch redeneren LP5

SAMENVATTING LP5 KLINISCH REDENEREN

KT 1 KLINISCH REDENEREN

Leerdoelen week 1:

 Wat is palliatieve zorg
 Stadia palliatieve zorg
 Ziektegerichte en symptoomgerichte palliatie
 Stappen klinisch redeneren
 Risico-inschatting en vroeg-signalering in de palliatieve fase
 Verschil curatieve en palliatieve zorg
 Thema’s palliatieve fase
 Meest voorkomende symptomen in palliatieve fase
 Slaapproblemen in de palliatieve fase: symptomen en oorzaken
 Aandachtspunten en complicaties bij de venapunctie (zie AFP)
 Vermoeidheid in de palliatieve fase: symptomen en oorzaken



PALLIATIEVE ZORG

Palliatieve zorg is een benadering die de kwaliteit van leven verbetert van patiënten en hun naasten
die te maken hebben met een levensbedreigende aandoening, door het voorkomen en verlichten
van lijden door middel van vroegtijdige signalering en zorgvuldige beoordeling en behandeling van
pijn en andere problemen van lichamelijke, psychosociale en spirituele aard (WHO Definition of
Palliative Care 2015).

Lichamelijk, psychische, sociale en existentiële factoren zijn van grote invloed op de klachten en de
kwaliteit van leven van patiënten in de palliatieve fase. De volgende ziektetrajecten worden
onderscheiden:

1. Een traject met een min of meer stabiele fase, gevolgd door een relatief korte periode van
plotselinge en snelle achteruitgang. Dit traject is vrij specifiek voor het verloop van de ziekteperiode
bij kanker

2. Een traject met een geleidelijke, maar progressieve achteruitgang, met tussentijdse ernstige
episodes van acuut ziek zijn (exacerbaties), zoals bij COPD en hartfalen

3. Een traject met in tijd moeilijk voorspelbare en langdurige achteruitgang zoals bij hoge ouderdom
(frailty of kwetsbaarheid) of bij dementie.




1

,STADIA PALLIATIEVE ZORG

Bij palliatieve zorg wordt onderscheid gemaakt tussen:

 Ziektegerichte palliatie
 Symptoomgerichte palliatie
 Palliatie in de stervensfase
 Nazorg

Palliatieve zorg is een onderdeel van een zorgcontinuüm, waarbij ziektegerichte palliatie geleidelijk
overgaat in symptoomgerichte palliatie, gevolgd door palliatie in de stervensfase en na de dood de
nazorg.

Fasen palliatieve zorg

1) Markering palliatieve fase

 Mensen met kanker
 Levensbedreigende aandoeningen
 Onduidelijke scheiding
 Kwetsbare ouderen

2) Meer ziektegerichte palliatie dan symptoomgerichte palliatie

 Ziektegerichte palliatie: de ziekte wordt behandeld zonder dat er genezing mogelijk is
 Symptoomgerichte palliatie: focus ligt op het verlichten en onder controle houden van de
symptomen. Doel is kwaliteit van leven van de cliënt zo goed mogelijk

3) Meer symptoomgericht dan ziektegericht

 Bijwerkingen & belasting van behandeling eist zijn tol
 Kwaliteit van leven wordt minder
 Balans: afvragen of de behandelingen nog nut hebben


4) Palliatie in de stervensfase Kwaliteit van leven –> kwaliteit van sterven

 Symptoommanagement
 Overlijden onafwendbaar dichtbij
 Cognitieve functies behouden, lukt niet altijd
 Nazorg
 Huisbezoek na overlijden etc




2

,ZIEKGERICHTE- EN SYMPTOOMGERICHTE PALLIATIE

Het doel van ziekte- en symptoomgerichte palliatie is zo lang mogelijk handhaven van kwaliteit van
leven. Het doel van palliatie in de stervensfase is om te zorgen voor een zo goed mogelijke kwaliteit
van sterven.

Surprise question

De vraag: ‘zal het u verbazen als deze patiënt binnen een jaar is overleden?’ markeert een belangrijk
moment in de palliatieve zorg. Hiermee wordt de zogeheten ‘surprise question’ gesteld.

3 scenario’s palliatieve zorg na surprise question:

1) Plotselinge en snelle achteruitgang

 Hoog functioneringsniveau bij daignose
 Langdurig ‘stabiel’
 Korte periode van snelle achteruitgang
 Vaak bij oncologische aandoeningen

2) Geleidelijke achteruitgang met ernstige episodes

 Lager functioneringsniveau bij diagnose
 Tussendoor acute fasen (ernstig ziek)
 Geleidelijke & progressieve achteruitgang
 Vaak bij hartfalen en COPD, nierfalen

3) Lang aanwezige, onvoorspelbare achteruitgang

 Laagfunctioneringsniveau bij diagnose
 Langdurige achteruitgang
 Moeilijk in tijd te voorspellen
 Vaak bij kwetsbare ouderen en dementie



MEEST VOORKOMENDE SYMPTOMEN IN DE PALLIATIEVE FASE

Vermoeidheid, pijn, gebrek aan energie, zwakte en gebrek aan eetlust komen bij meer van de helft
van de patiënten met kanker in de palliatieve fase voor.

Kortademigheid en vermoeidheid komen bij meer dan de helft van de patiënten met een
vergevorderd stadium van hartfalen voor.

Kortademigheid, vermoeidheid, pijn, hoesten, slaapproblemen, klachten van de mond, somberheid,
angst en gebrek aan eetlust komen bij meer dan de helft van de patiënten met een vergevorderd
stadium van COPD voor.

Vermoeidheid, jeuk, oedeem, kortademigheid, pijn en klachten van de mond komen bij meer dan de
helft van de patiënten met een vergevorderd stadium van nierfalen voor.


3

, Oncologische patiënten thuis:

 Vermoeidheid (71%)
 Pijn (56%)
 Slaapproblemen (51%)

Oncologische patiënten ziekenhuis:

 Vermoeidheid (82%)
 Gebrek aan eetlust (75%)
 Pijn (71%)
 Droge mond (71%)


COPD-patiënten:

 Dyspneu (94%)
 Hoesten (70%)
 Vermoeidheid (68%)
 Pijn (68%)

Patiënten met hartfalen:

 Dyspneu (72%)
 Vermoeidheid (69%)
 Slaapproblemen (45%)



STAPPEN KLINISCH REDENEREN

1. Risico-inschatting

 De verpleegkundige weet o.b.v. kennis welke mensen een verhoogd risico hebben op het ontstaan
van bepaalde problemen. Afhankelijk van de risico-inschatting zal de verpleegkundige in veel
situaties preventieve maatregelen in gang zetten.

2. Vroeg signalering

 Verpleegkundige weet dat veel problemen zich aandienen met voortekenen of vroege symptomen

3. Probleem herkenning

 Richten op groot aantal problemen die zich bij heel verschillende mensen in heel verschillende
mensen in heel verschillende situaties kunnen voordoen, variërend in de sociale context. Je kent de
uitingsvormen van deze problemen en ken ze objectiveren




4