TOETSSTOF THEMA 1
,Inhoud
Muziek....................................................................................................................................................3
Kerndoelen.........................................................................................................................................3
Boek: muziekmeester.........................................................................................................................3
H1 t/m 1.6......................................................................................................................................3
H2.1 en 2.3.....................................................................................................................................7
Drama.....................................................................................................................................................9
Boek: kijk op spel................................................................................................................................9
H1...................................................................................................................................................9
H6.3 en 6.4...................................................................................................................................12
Beeldend..............................................................................................................................................14
Boek: laat maar zien.........................................................................................................................14
H1.4 en 1.5...................................................................................................................................14
H2.3 t/m 2.7..................................................................................................................................15
Menswetenschappen...........................................................................................................................20
Artikelen...........................................................................................................................................20
Deskundigheid zit in het kind........................................................................................................20
Opvoedingscanon 1......................................................................................................................22
Opvoedingscanon 43....................................................................................................................23
De ideale leerkracht: basisschoolmanagement............................................................................23
Leraar worden H1.........................................................................................................................24
Leraar worden H2.........................................................................................................................26
Pedagogisch didactisch begeleiden H1.........................................................................................27
Pedagogisch didactisch begeleiden H11.......................................................................................31
De leerkracht als professional in de communicatie.......................................................................32
Boek: meer dan onderwijs................................................................................................................32
H1.1 en 1.2...................................................................................................................................32
H2.1 - 2.2.4...................................................................................................................................34
H10.8.3.........................................................................................................................................37
Natuur, wetenschap en techniek..........................................................................................................38
Boek: praktische didactiek voor natuur & techniek..........................................................................38
H1.................................................................................................................................................38
H2.................................................................................................................................................40
H3.................................................................................................................................................43
H 6.1 t/m 6.3.1..............................................................................................................................47
1
, H11...............................................................................................................................................49
H12...............................................................................................................................................56
H18.1 t/m 18.3..............................................................................................................................61
Nederlands vakdidactiek.......................................................................................................................64
Artikelen...........................................................................................................................................64
Interactief voorlezen ja, maar hoe................................................................................................64
Lees me voor LEER ME WOORDEN...............................................................................................64
Zilveren regels...............................................................................................................................65
Boek: twee vliegen in één klap!........................................................................................................66
H2.................................................................................................................................................66
Nederlands basiskennis........................................................................................................................68
Boek: basiskennis taalonderwijs.......................................................................................................68
H2.................................................................................................................................................68
H3.................................................................................................................................................71
Rekenen vakdidactiek...........................................................................................................................75
Artikelen...........................................................................................................................................75
Hoeveel jaar ben jij nou?..............................................................................................................75
Rekenonderwijs in groep 1-2........................................................................................................75
Meesterschap is vakmanschap.....................................................................................................76
Hoe zeggen we dit in de rekenles?................................................................................................76
De kaartlijn...................................................................................................................................78
Kennisclips........................................................................................................................................79
Boek: hele getallen...........................................................................................................................80
H1: hele getallen en bewerkingen................................................................................................80
H2: ontluikende gecijferdheid.......................................................................................................83
H3: aanvankelijk rekenen..............................................................................................................87
H4: basisbewerkingen...................................................................................................................91
H5: rekenen in de bovenbouw......................................................................................................92
H6: probleem oplossen bij rekenen-wiskunde..............................................................................93
Rekenen basiskennis.............................................................................................................................94
Presentaties lessen...........................................................................................................................94
Kennisclips........................................................................................................................................96
ICT.......................................................................................................................................................101
Presentaties lessen.........................................................................................................................101
2
,Muziek
Kerndoelen
Kerndoel 54:
- De leerlingen leren beelden, muziek, taal, spel en beweging te gebruiken, om er gevoelens en
ervaringen mee uit te drukken en om er mee te communiceren.
Kerndoel 55:
- De leerlingen leren op eigen werk en dat van anderen te reflecteren.
- Reflectiemomenten komen voor tijdens verschillende lesfasen:
Oriëntatie:
Door een boeiende start en door samen naar verschillende mogelijkheden te kijken en/of
te luisteren en deze te bespreken krijgen de kinderen een genuanceerd beeld van het
komende werkproces.
Uitvoering:
In de vorm van feedback en door vragen te stellen - 'Wat wil je in je werk willen laten zien
of horen? Hoe zou je dat kunnen doen? Of hoe heb je dat gedaan?'- worden kinderen
gestimuleerd om na te denken over hun eigen werk.
Nabeschouwing:
De kinderen presenteren hun werk aan elkaar. Tijdens de nabespreking bespreekt de
leraar met de kinderen de aandachtspunten van de opdracht. Welke problemen zaten er
aan de opdracht en welke verschillende oplossingen hebben de kinderen hiervoor
bedacht. De kinderen bekijken en bespreken elkaars oplossingen en hebben aandacht
voor de achterliggende motieven om iets op een bepaalde manier vorm te geven.
Hierdoor krijgen de kinderen nieuwe ideeën en inzichten aangereikt, die ze kunnen
inzetten in volgende lessen en activiteiten. Ook wordt er gekeken en/of geluisterd naar
het werk van kunstenaars en is er aandacht voor hoe zij bepaalde problemen hebben
opgelost.
Kerndoel 56
- De leerlingen verwerven enige kennis over en krijgen waardering voor aspecten van cultureel
erfgoed.
Boek: muziekmeester
H1 t/m 1.6
Mensen hebben naast gesproken taal nog een ander vocaal en auditief communicatiesysteem,
namelijk muziek. De studie naar de muzikale evolutie laat niet Alleen een evolutie van de
mensachtige stembanden en de manier waarop Mensen met elkaar contact maken en afstemmen
3
,zien, maar biedt ook inzicht in onder meer melodie en ritme in spraak, de zinsbouw van taal,
ouder-kind communicatie door middel van geluid en zelfexpressie.
De 6 domeinen van muziek onderwijs
- Zingen
Zingen is de meest natuurlijke muzikale uiting, want je hebt je stem altijd bij je.
- Luisteren
In het muziekonderwijs gaat het bij het luisteren om het ontwikkelen van het muzikaal
gehoor en het muzikaal geheugen. Bij de ontwikkeling van het muzikaal gehoor moeten
de kinderen begrippen leren, zoals hoog-laag en langzaam-snel, waardoor ze muzikale
aspecten en vormen kunnen ervaren, beleven en benoemen. Bij het herkennen en
onthouden van die aspecten en vormen in de muziek speelt het muzikaal geheugen een
belangrijke rol
- Spelen
Het experimenteren met materialen en instrumenten geeft kinderen de ruimte om
verschillende klankeigenschappen te ontdekken en deze bewust te gebruiken in hun spel.
- Componeren en improviseren
Bij het ontwerpen van muziek onderscheid je improvisatie en componeren. Improviseren
is het op hetzelfde moment bedenken en spelen van muziek. Hierbij gelden vaak weinig
tot geen afspraken. Bij componeren is het handig om de muziek die de kinderen zelf
bedenken te noteren, zodat ze deze daarna nog eens kunnen uitvoeren.
- Lezen en noteren
De vorm van noteren die je in het basisonderwijs veel tegenkomt, heet grafische notatie.
Traditioneel notenschrift is een exacte manier van noteren, die anderen op dezelfde
manier begrijpen.
- Bewegen
Diverse onderzoeken hebben aangetoond dat het bewegen tijdens het leren een
positieve invloed heeft op de hersenactiviteit. Hierdoor kunnen kinderen zich beter
concentreren en neemt de taakgerichtheid toe. Bovendien versterkt bewegen het
zelfvertrouwen van kinderen.
Wat is de essentie van muziek?
- Klank
- Vorm
- Betekenis
Deze 3 kernwoorden kun je weergeven in een KVB-model
zoals hiernaast.
4
, Klank
Als je over muziek praat, gebruik je begrippen die iets zeggen over hoe de muziek klinkt. In vaktaal
zeggen we dat muziek kan variëren in klankduur, klankhoogte, klanksterkte en klankkleur.
Klankduur Maat Puls, hoofd- en nevenaccent, maat,
maatsoorten, tweedelig en driedelig,
maatstrepen, opmaat
Ritme Notenvorm, notenwaarde, rusten, punt
achter de noot, waardestreep,
verbindingsboog
Tempo Tempoaanduiding, metronoom,
tempowisselingen
Articulatie Staccato, legato, fraseringsboog
Klankhoogte Toonhoogteverschille Notenbalk, notennamen, g-sleutel,
n toonladder, stokrichting, f-sleutel
Samenklank en Intervallen (octaaf, terts en kwint),
melodieën bourdon, akkoord, glissando, halve
tonen, hele tonen, voortekens, kruizen
en mollen
Klanksterkte Dynamiek, Italiaanse termen, tekens
voor crescendo en decrescendo,
accenttekens
Klankkleur Instrumenten en Snaar-, blaas-, slag-, elektrische,
materialen elektronische instrumenten, school
instrumenten
Stem Sopraan, alt, tenor, bas
Ensembles en Symfonieorkest, harmonie, fanfare,
orkesten popband, big band, trio, kwartet, koor
Klankduur: articulatie, staccato en legato
o Articulatie is de manier waarop tonen worden gespeeld: staccato (los van elkaar en
kort) of legato (gebonden).
Klank hoogte: samenklank, interval, akkoord
o Het samen klinken van twee tonen noem je een interval. Wanneer er 3 of meer tonen
samen klinken, spreek je van een akkoord.
Klank sterkte: dynamiek, crescendo en decrescendo
o Onder dynamiek verstaan we de verschillen in klank sterkte. Het Italiaanse woord
‘crescendo’ betekent geleidelijk sterker worden. ‘Decrescendo’ betekent het
tegenovergestelde, dus geleidelijk zachter worden.
Klankkleur: instrumenten en materialen
o Soms wordt aan een klassieke bezetting een bijzonder item toegevoegd.
5
,Inhoud
Muziek....................................................................................................................................................3
Kerndoelen.........................................................................................................................................3
Boek: muziekmeester.........................................................................................................................3
H1 t/m 1.6......................................................................................................................................3
H2.1 en 2.3.....................................................................................................................................7
Drama.....................................................................................................................................................9
Boek: kijk op spel................................................................................................................................9
H1...................................................................................................................................................9
H6.3 en 6.4...................................................................................................................................12
Beeldend..............................................................................................................................................14
Boek: laat maar zien.........................................................................................................................14
H1.4 en 1.5...................................................................................................................................14
H2.3 t/m 2.7..................................................................................................................................15
Menswetenschappen...........................................................................................................................20
Artikelen...........................................................................................................................................20
Deskundigheid zit in het kind........................................................................................................20
Opvoedingscanon 1......................................................................................................................22
Opvoedingscanon 43....................................................................................................................23
De ideale leerkracht: basisschoolmanagement............................................................................23
Leraar worden H1.........................................................................................................................24
Leraar worden H2.........................................................................................................................26
Pedagogisch didactisch begeleiden H1.........................................................................................27
Pedagogisch didactisch begeleiden H11.......................................................................................31
De leerkracht als professional in de communicatie.......................................................................32
Boek: meer dan onderwijs................................................................................................................32
H1.1 en 1.2...................................................................................................................................32
H2.1 - 2.2.4...................................................................................................................................34
H10.8.3.........................................................................................................................................37
Natuur, wetenschap en techniek..........................................................................................................38
Boek: praktische didactiek voor natuur & techniek..........................................................................38
H1.................................................................................................................................................38
H2.................................................................................................................................................40
H3.................................................................................................................................................43
H 6.1 t/m 6.3.1..............................................................................................................................47
1
, H11...............................................................................................................................................49
H12...............................................................................................................................................56
H18.1 t/m 18.3..............................................................................................................................61
Nederlands vakdidactiek.......................................................................................................................64
Artikelen...........................................................................................................................................64
Interactief voorlezen ja, maar hoe................................................................................................64
Lees me voor LEER ME WOORDEN...............................................................................................64
Zilveren regels...............................................................................................................................65
Boek: twee vliegen in één klap!........................................................................................................66
H2.................................................................................................................................................66
Nederlands basiskennis........................................................................................................................68
Boek: basiskennis taalonderwijs.......................................................................................................68
H2.................................................................................................................................................68
H3.................................................................................................................................................71
Rekenen vakdidactiek...........................................................................................................................75
Artikelen...........................................................................................................................................75
Hoeveel jaar ben jij nou?..............................................................................................................75
Rekenonderwijs in groep 1-2........................................................................................................75
Meesterschap is vakmanschap.....................................................................................................76
Hoe zeggen we dit in de rekenles?................................................................................................76
De kaartlijn...................................................................................................................................78
Kennisclips........................................................................................................................................79
Boek: hele getallen...........................................................................................................................80
H1: hele getallen en bewerkingen................................................................................................80
H2: ontluikende gecijferdheid.......................................................................................................83
H3: aanvankelijk rekenen..............................................................................................................87
H4: basisbewerkingen...................................................................................................................91
H5: rekenen in de bovenbouw......................................................................................................92
H6: probleem oplossen bij rekenen-wiskunde..............................................................................93
Rekenen basiskennis.............................................................................................................................94
Presentaties lessen...........................................................................................................................94
Kennisclips........................................................................................................................................96
ICT.......................................................................................................................................................101
Presentaties lessen.........................................................................................................................101
2
,Muziek
Kerndoelen
Kerndoel 54:
- De leerlingen leren beelden, muziek, taal, spel en beweging te gebruiken, om er gevoelens en
ervaringen mee uit te drukken en om er mee te communiceren.
Kerndoel 55:
- De leerlingen leren op eigen werk en dat van anderen te reflecteren.
- Reflectiemomenten komen voor tijdens verschillende lesfasen:
Oriëntatie:
Door een boeiende start en door samen naar verschillende mogelijkheden te kijken en/of
te luisteren en deze te bespreken krijgen de kinderen een genuanceerd beeld van het
komende werkproces.
Uitvoering:
In de vorm van feedback en door vragen te stellen - 'Wat wil je in je werk willen laten zien
of horen? Hoe zou je dat kunnen doen? Of hoe heb je dat gedaan?'- worden kinderen
gestimuleerd om na te denken over hun eigen werk.
Nabeschouwing:
De kinderen presenteren hun werk aan elkaar. Tijdens de nabespreking bespreekt de
leraar met de kinderen de aandachtspunten van de opdracht. Welke problemen zaten er
aan de opdracht en welke verschillende oplossingen hebben de kinderen hiervoor
bedacht. De kinderen bekijken en bespreken elkaars oplossingen en hebben aandacht
voor de achterliggende motieven om iets op een bepaalde manier vorm te geven.
Hierdoor krijgen de kinderen nieuwe ideeën en inzichten aangereikt, die ze kunnen
inzetten in volgende lessen en activiteiten. Ook wordt er gekeken en/of geluisterd naar
het werk van kunstenaars en is er aandacht voor hoe zij bepaalde problemen hebben
opgelost.
Kerndoel 56
- De leerlingen verwerven enige kennis over en krijgen waardering voor aspecten van cultureel
erfgoed.
Boek: muziekmeester
H1 t/m 1.6
Mensen hebben naast gesproken taal nog een ander vocaal en auditief communicatiesysteem,
namelijk muziek. De studie naar de muzikale evolutie laat niet Alleen een evolutie van de
mensachtige stembanden en de manier waarop Mensen met elkaar contact maken en afstemmen
3
,zien, maar biedt ook inzicht in onder meer melodie en ritme in spraak, de zinsbouw van taal,
ouder-kind communicatie door middel van geluid en zelfexpressie.
De 6 domeinen van muziek onderwijs
- Zingen
Zingen is de meest natuurlijke muzikale uiting, want je hebt je stem altijd bij je.
- Luisteren
In het muziekonderwijs gaat het bij het luisteren om het ontwikkelen van het muzikaal
gehoor en het muzikaal geheugen. Bij de ontwikkeling van het muzikaal gehoor moeten
de kinderen begrippen leren, zoals hoog-laag en langzaam-snel, waardoor ze muzikale
aspecten en vormen kunnen ervaren, beleven en benoemen. Bij het herkennen en
onthouden van die aspecten en vormen in de muziek speelt het muzikaal geheugen een
belangrijke rol
- Spelen
Het experimenteren met materialen en instrumenten geeft kinderen de ruimte om
verschillende klankeigenschappen te ontdekken en deze bewust te gebruiken in hun spel.
- Componeren en improviseren
Bij het ontwerpen van muziek onderscheid je improvisatie en componeren. Improviseren
is het op hetzelfde moment bedenken en spelen van muziek. Hierbij gelden vaak weinig
tot geen afspraken. Bij componeren is het handig om de muziek die de kinderen zelf
bedenken te noteren, zodat ze deze daarna nog eens kunnen uitvoeren.
- Lezen en noteren
De vorm van noteren die je in het basisonderwijs veel tegenkomt, heet grafische notatie.
Traditioneel notenschrift is een exacte manier van noteren, die anderen op dezelfde
manier begrijpen.
- Bewegen
Diverse onderzoeken hebben aangetoond dat het bewegen tijdens het leren een
positieve invloed heeft op de hersenactiviteit. Hierdoor kunnen kinderen zich beter
concentreren en neemt de taakgerichtheid toe. Bovendien versterkt bewegen het
zelfvertrouwen van kinderen.
Wat is de essentie van muziek?
- Klank
- Vorm
- Betekenis
Deze 3 kernwoorden kun je weergeven in een KVB-model
zoals hiernaast.
4
, Klank
Als je over muziek praat, gebruik je begrippen die iets zeggen over hoe de muziek klinkt. In vaktaal
zeggen we dat muziek kan variëren in klankduur, klankhoogte, klanksterkte en klankkleur.
Klankduur Maat Puls, hoofd- en nevenaccent, maat,
maatsoorten, tweedelig en driedelig,
maatstrepen, opmaat
Ritme Notenvorm, notenwaarde, rusten, punt
achter de noot, waardestreep,
verbindingsboog
Tempo Tempoaanduiding, metronoom,
tempowisselingen
Articulatie Staccato, legato, fraseringsboog
Klankhoogte Toonhoogteverschille Notenbalk, notennamen, g-sleutel,
n toonladder, stokrichting, f-sleutel
Samenklank en Intervallen (octaaf, terts en kwint),
melodieën bourdon, akkoord, glissando, halve
tonen, hele tonen, voortekens, kruizen
en mollen
Klanksterkte Dynamiek, Italiaanse termen, tekens
voor crescendo en decrescendo,
accenttekens
Klankkleur Instrumenten en Snaar-, blaas-, slag-, elektrische,
materialen elektronische instrumenten, school
instrumenten
Stem Sopraan, alt, tenor, bas
Ensembles en Symfonieorkest, harmonie, fanfare,
orkesten popband, big band, trio, kwartet, koor
Klankduur: articulatie, staccato en legato
o Articulatie is de manier waarop tonen worden gespeeld: staccato (los van elkaar en
kort) of legato (gebonden).
Klank hoogte: samenklank, interval, akkoord
o Het samen klinken van twee tonen noem je een interval. Wanneer er 3 of meer tonen
samen klinken, spreek je van een akkoord.
Klank sterkte: dynamiek, crescendo en decrescendo
o Onder dynamiek verstaan we de verschillen in klank sterkte. Het Italiaanse woord
‘crescendo’ betekent geleidelijk sterker worden. ‘Decrescendo’ betekent het
tegenovergestelde, dus geleidelijk zachter worden.
Klankkleur: instrumenten en materialen
o Soms wordt aan een klassieke bezetting een bijzonder item toegevoegd.
5
