Behandelingsmethodiek
Hoorcollegesamenvatting
Radboud Universiteit
,Inhoudsopgave
Hoorcollege 1: Introductie............................................................................................................................. 3
Hoorcollege 2 en 3: Functionele analyse......................................................................................................... 9
Hoorcollege 4: Ontwikkelingsproblemen - aanleren van vaardigheden.........................................................26
Hoorcollege 5: Ondersteunde communicatie................................................................................................ 35
Hoorcollege 6: Strategietraining................................................................................................................... 41
Hoorcollege 7: Leerproblemen, zelfmanagmenttechnieken (zelfinstructie door middel van modeling en
zelfmonitoring)............................................................................................................................................ 47
Hoorcollege 8: Mediërend Leren.................................................................................................................. 52
Hoorcollege 9: Cognitieve Gedragstherapie..................................................................................................55
Hoorcollege 10: Schematherapie/ACT/EMDR............................................................................................... 61
Hoorcollege 11: Ouderbegeleiding............................................................................................................... 69
Hoorcollege 12: Relationele ontwikkeling..................................................................................................... 77
,Hoorcollege 1: Introductie
Klinische cyclus
De klinische cyclus bestaat uit de diagnostische cyclus en de behandelingscyclus
Overgang van diagnostiek naar behandeling
De overgang van diagnostiek naar behandeling vereist een zorgvuldig beargumenteerde en
optimale afstelling. Het is belangrijk om niet alleen gebruik te maken van wetenschappelijke
informatie, maar ook rekening te houden met de specifieke gegevens van de casus.
Er zijn verschillende informatiebronnen voor behandelingen, zoals Protocollaire
behandelingen en het Nederlands Jeugdinstituut (NJi).
De afbeelding hiernaast weergeeft de onderdelen die van
belang zijn bij de overgang van diagnostische cyclus naar de
behandelingscyclus. Het stellen van doelen is een belangrijk
startpunt. Er zijn algemene doelen en SMART geformuleerde
werkdoelen.
Het stellen van goede doelen in de hulpverlening is belangrijk,
want goed geformuleerde doelen …
… zorgen ervoor dat de hulpverlening zich richt op de hulpvraag en dus de behoefte
van de cliënt. Dit gebeurt aan het begin van de behandeling, waarbij er ook een
prioritering komt in de hulpvragen van de cliënt. Tenslotte bevordert het de
therapeutisch-cliënt relatie.
... zijn motiverend voor zowel de hulpverlener als de cliënt. Het zorgt voor reële
verachtingen en dus een grotere kans op succes en tevredenheid.
... geven richting aan de inhoud van de hulpverlening. Ze zorgen ervoor dat de
behandeling planmatig aangepast kan worden en cyclisch kan worden geëvalueerd.
Ze zijn goal-orientated.
… maken evaluatie mogelijk.
, Vraaggericht en doelgericht werken vergroot de kans op succes in de hulpverlening. Je wil de
beste combinatie maken tussen evidenced-based en vraaggericht werken.
Bij het formuleren van doelen komen verschillende termen naar voren:
Een doel heeft te maken met het probleemcluster. Vaak hangt dit samen met de
hulpvraag van de cliënt.
Een doelwit is de conditie die je hebt gevonden vanuit de verklaringsanalyse, die de
gedragsconditie verklaart.
Een interventie is het middel waarmee je doelwit gaat aanpakken.
Voorbeelden van geen goede behandeldoelen zijn:
Beter in mijn vel zitten. Deze is niet goed, want het is niet specifiek, niet meetbaar en
niet tijdsgebonden.
Minder vaak boos worden op mijn moeder. Deze is niet goed, want wat is minder
vaak? Ook is het negatief geformuleerd, en je wil graag positief geformuleerde
doelen hebben.
Nooit meer paniek aanvallen hebben. Deze is niet goed, want het is niet realistisch.
Bovendien is het wederom negatief geformuleerd.
Na drie weken, met 2-wekelijkse behandelsessies van 45 minuten, gaat Piet 20%
meer vragen stellen tijdens instructiemomenten van de docent. Deze is niet goed,
want het is een beetje te overdreven. Weet het kind wel waar hij aan gaat werken?
Je moet dus niet doorslaan in het formuleren, het moet werkbaar blijven.
In de praktijk wordt vaak onderscheidt gemaakt tussen kort haalbare doelen en lang
haalbare doelen.
Behandeldoelen
Het is van belang dat doelen waar mogelijk gericht worden op verandering van gedachten of
gedrag. Positieve doelen zijn motiverender! En doelen dienen begrijpelijk, haalbaar,
concreet, motiverend en zo goed als mogelijk SMART te zijn.
Hoorcollegesamenvatting
Radboud Universiteit
,Inhoudsopgave
Hoorcollege 1: Introductie............................................................................................................................. 3
Hoorcollege 2 en 3: Functionele analyse......................................................................................................... 9
Hoorcollege 4: Ontwikkelingsproblemen - aanleren van vaardigheden.........................................................26
Hoorcollege 5: Ondersteunde communicatie................................................................................................ 35
Hoorcollege 6: Strategietraining................................................................................................................... 41
Hoorcollege 7: Leerproblemen, zelfmanagmenttechnieken (zelfinstructie door middel van modeling en
zelfmonitoring)............................................................................................................................................ 47
Hoorcollege 8: Mediërend Leren.................................................................................................................. 52
Hoorcollege 9: Cognitieve Gedragstherapie..................................................................................................55
Hoorcollege 10: Schematherapie/ACT/EMDR............................................................................................... 61
Hoorcollege 11: Ouderbegeleiding............................................................................................................... 69
Hoorcollege 12: Relationele ontwikkeling..................................................................................................... 77
,Hoorcollege 1: Introductie
Klinische cyclus
De klinische cyclus bestaat uit de diagnostische cyclus en de behandelingscyclus
Overgang van diagnostiek naar behandeling
De overgang van diagnostiek naar behandeling vereist een zorgvuldig beargumenteerde en
optimale afstelling. Het is belangrijk om niet alleen gebruik te maken van wetenschappelijke
informatie, maar ook rekening te houden met de specifieke gegevens van de casus.
Er zijn verschillende informatiebronnen voor behandelingen, zoals Protocollaire
behandelingen en het Nederlands Jeugdinstituut (NJi).
De afbeelding hiernaast weergeeft de onderdelen die van
belang zijn bij de overgang van diagnostische cyclus naar de
behandelingscyclus. Het stellen van doelen is een belangrijk
startpunt. Er zijn algemene doelen en SMART geformuleerde
werkdoelen.
Het stellen van goede doelen in de hulpverlening is belangrijk,
want goed geformuleerde doelen …
… zorgen ervoor dat de hulpverlening zich richt op de hulpvraag en dus de behoefte
van de cliënt. Dit gebeurt aan het begin van de behandeling, waarbij er ook een
prioritering komt in de hulpvragen van de cliënt. Tenslotte bevordert het de
therapeutisch-cliënt relatie.
... zijn motiverend voor zowel de hulpverlener als de cliënt. Het zorgt voor reële
verachtingen en dus een grotere kans op succes en tevredenheid.
... geven richting aan de inhoud van de hulpverlening. Ze zorgen ervoor dat de
behandeling planmatig aangepast kan worden en cyclisch kan worden geëvalueerd.
Ze zijn goal-orientated.
… maken evaluatie mogelijk.
, Vraaggericht en doelgericht werken vergroot de kans op succes in de hulpverlening. Je wil de
beste combinatie maken tussen evidenced-based en vraaggericht werken.
Bij het formuleren van doelen komen verschillende termen naar voren:
Een doel heeft te maken met het probleemcluster. Vaak hangt dit samen met de
hulpvraag van de cliënt.
Een doelwit is de conditie die je hebt gevonden vanuit de verklaringsanalyse, die de
gedragsconditie verklaart.
Een interventie is het middel waarmee je doelwit gaat aanpakken.
Voorbeelden van geen goede behandeldoelen zijn:
Beter in mijn vel zitten. Deze is niet goed, want het is niet specifiek, niet meetbaar en
niet tijdsgebonden.
Minder vaak boos worden op mijn moeder. Deze is niet goed, want wat is minder
vaak? Ook is het negatief geformuleerd, en je wil graag positief geformuleerde
doelen hebben.
Nooit meer paniek aanvallen hebben. Deze is niet goed, want het is niet realistisch.
Bovendien is het wederom negatief geformuleerd.
Na drie weken, met 2-wekelijkse behandelsessies van 45 minuten, gaat Piet 20%
meer vragen stellen tijdens instructiemomenten van de docent. Deze is niet goed,
want het is een beetje te overdreven. Weet het kind wel waar hij aan gaat werken?
Je moet dus niet doorslaan in het formuleren, het moet werkbaar blijven.
In de praktijk wordt vaak onderscheidt gemaakt tussen kort haalbare doelen en lang
haalbare doelen.
Behandeldoelen
Het is van belang dat doelen waar mogelijk gericht worden op verandering van gedachten of
gedrag. Positieve doelen zijn motiverender! En doelen dienen begrijpelijk, haalbaar,
concreet, motiverend en zo goed als mogelijk SMART te zijn.
