Dierenzorg – paard 2019 – 2020
HOOFDSTUK 1 – ONDERZOEKEN
Er wordt gekeken naar:
1. Ademhaling Vaste volgorde behouden
2. Pols bij aanraking kan de ademhaling anders omhoog gaan en is
3. Temperatuur deze niet meer representatief voor onderzoek!
4. Slijmvliezen
5. Lymfeknopen
1.1. ADEMHALING:
Ademhalingsfrequentie Kijken naar de flanken en tellen hoe vaak het dier ademt
Normaal: 10 - 15 ADH/min
Ademhalingstype · Normale ademhaling is costo-abdominaal
· Afwijkende ademhaling : meestal gevolg van te sterke activiteit van
de buikspieren
vaak het geval bij 'dempigheid' of chronische aandoening van
de longen
Abnormale bijgeluiden Door problemen in bovenste luchtwegen, of in de neus
veroorzaken vreemd geluid (= stridor)
! Luchtdoorstroming controleren voelen met de hand of met
wattenpluisje voor de neus houden: als één van de neusgaten is afgesloten,
zullen wattenvezels niet mee bewegen met in- en uitademen!
Abnormale neusvloei en/
of
Afwijkende geur
1.2. POLS:
= aantal hartslagen per minuut.
Pols voelen thv arteria facialis.
Hartslagfrequentie · Normaal: 25 - 45 keer/min
· Jonge/kleine paarden: 55 - 75 keer/min
Regelmatigheid van de pols
Pols krachtig: ja of nee? vb. bij uitdroging is de pols veel zwakker
Bij inspanning, koorts of pijn sowieso hogere waarden!
1.3. TEMPERATUUR:
· Rectaal genomen
· Normale temperatuur: 37 - 38,2 °C
· Vanaf 38,5°C koorts!
1
, Dierenzorg – paard 2019 – 2020
1.4. SLIJMVLIEZEN:
= binnenzijde van mond, neus en oogleden
Normaal Rood Bleek Blauw/grijs
· Roze Koorts Ernstige bloedarmoede Ernstige koliek,
· Glad of shock stofwisselingsstoornissen
· Vochtig (soms ook (Petechiën = kleine bloedingen, en hartproblemen
· Zonder rood door kunnen veroorzaakt worden door
bloedingen lokale bacteriële infecties in de bloedbaan)
ontsteking)
CRT = Capillary Refill Time = capillaire (her)vullingstijd = CVT
= snelheid waarmee kleine bloedvaten zich terug opvullen nadat ze door druk op de slijmvliezen
zijn ingeduwd
· Indien > 2sec. verstoorde doorbloeding!
Bekijken van het oog:
· Sclera!
· Normaal: witachtig van kleur
· Gele kleur (door bilirubine) : bij de mens aanwijzing op leverbeschadiging
o Paard heeft geen galblaas DUS geelverkleuring treedt sneller op
o Hoeft bij paard geen aanwijzing te zijn voor leverbeschadiging
1.5. LYMFEKNOPEN:
= soort poortwachters van een bepaald deel van het lichaam
· Indien ergens een ontsteking zit, gaat de lymfeknoop op die plaats opzwellen, warm aanvoelen en
harder worden.
1.6. BIJKOMEND ONDERZOEK
· Bloedonderzoek
· Echografie
· Radiologie
· Endoscopie
· (zie cursus: veterinaire assistentietechnieken)
2
, Dierenzorg – paard 2019 – 2020
HOOFDSTUK 2 - MEDICATIE TOEDIENEN
‣ Via injectie
‣ Per oraal
‣ Op de huid/slijmvliezen
‣ Via inhalatie
2.1. INJECTIE:
· Moet altijd steriel gebeuren, met wegwerpmateriaal
SUBCUTAAN (SC) INTRAVENEUS (IV)
Onderhuids In de vena jugularis
INTRAMUSCULAIR (IM) INTRA-ARTICULAIR (IA)
In de borstspier, gluteusspier of halsspier In gewrichten (bij ontsteking van gewrichten)
Het traagste is subcutane injectie wordt bij paard zelden gedaan
Voorkeur gaat naar intramusculair
· Spieren zijn meer doorbloed dan de huid
· Medicijnen worden sneller door de bloedvaten opgenomen
Het snelste is intraveneuze injectie
· Meestal in de vena jugularis
· Gevaar: indien medicijn per ongeluk naast bloedvat terechtkomt, kan ontsteking van de ader
ontstaan!! bloedafvoer verslechtert
· Penicilline mag niet IV toegediend worden
3
, Dierenzorg – paard 2019 – 2020
2.2. ORAAL:
· Medicijnen vermengen met confituur en water "stroopspuit"stroopspuit"stroopspuit"
maken
· Uitzonderlijke gevallen: rechtstreeks in de maag via maagsonde
= flexibele slang van rubber of kunststof die door één van de
neusgaten naar binnen gebracht wordt (enkel dierenarts mag dit
doen!)
o Altijd gevaar op neusbloedingen
o Slijmvlies van de neus is heel dun & kwetsbaar
o Sonde komt eerst in de neus strottenhoofd paard slikt
automatisch de sonde in
slokdarm maag
2.3. VIA INHALATIE:
· Medicatie wordt verneveld en door paard ingeademd
· Medicatie komt rechtstreeks in de longen
· Hoe fijner dampdruppeltjes, hoe verder ze in de longen kunnen
doordringen
· Damp meestal toegediend via neuskapje
· VD: kleine hoeveelheden zijn voldoende doordat ze rechtstreeks
in de longen terecht komen
HOODSTUK 3 – VERWONDINGEN
3.1. KNEUZINGEN
· Vaak door een trap van ander paard
· Huid is meestal nog intact
· Plek van kneuzing gezwollen en pijnlijk
· Soms bloeduitstorting
Indien huid nog intact
· Kneuzing koelen
o Plek nat maken met zachte straal gedurende 10min
o Eventueel via zak ijs of cold pack
Indien diepere lagen beschadigd maar huid intact
· Onderhuidse bloeding = hematoom
· Vergelijkbaar met 'blauwe plek' bij mensen
· Inwrijven met bloedklonter oplossende zalf
3.2. SCHAAFWONDES
Oppervlakkige beschadiging
· Deel van opperhuid verdwenen
· Plek van schaafwonde
o Haar is weg
o Rood
o Kleine puntbloedingen zichtbaar
4
HOOFDSTUK 1 – ONDERZOEKEN
Er wordt gekeken naar:
1. Ademhaling Vaste volgorde behouden
2. Pols bij aanraking kan de ademhaling anders omhoog gaan en is
3. Temperatuur deze niet meer representatief voor onderzoek!
4. Slijmvliezen
5. Lymfeknopen
1.1. ADEMHALING:
Ademhalingsfrequentie Kijken naar de flanken en tellen hoe vaak het dier ademt
Normaal: 10 - 15 ADH/min
Ademhalingstype · Normale ademhaling is costo-abdominaal
· Afwijkende ademhaling : meestal gevolg van te sterke activiteit van
de buikspieren
vaak het geval bij 'dempigheid' of chronische aandoening van
de longen
Abnormale bijgeluiden Door problemen in bovenste luchtwegen, of in de neus
veroorzaken vreemd geluid (= stridor)
! Luchtdoorstroming controleren voelen met de hand of met
wattenpluisje voor de neus houden: als één van de neusgaten is afgesloten,
zullen wattenvezels niet mee bewegen met in- en uitademen!
Abnormale neusvloei en/
of
Afwijkende geur
1.2. POLS:
= aantal hartslagen per minuut.
Pols voelen thv arteria facialis.
Hartslagfrequentie · Normaal: 25 - 45 keer/min
· Jonge/kleine paarden: 55 - 75 keer/min
Regelmatigheid van de pols
Pols krachtig: ja of nee? vb. bij uitdroging is de pols veel zwakker
Bij inspanning, koorts of pijn sowieso hogere waarden!
1.3. TEMPERATUUR:
· Rectaal genomen
· Normale temperatuur: 37 - 38,2 °C
· Vanaf 38,5°C koorts!
1
, Dierenzorg – paard 2019 – 2020
1.4. SLIJMVLIEZEN:
= binnenzijde van mond, neus en oogleden
Normaal Rood Bleek Blauw/grijs
· Roze Koorts Ernstige bloedarmoede Ernstige koliek,
· Glad of shock stofwisselingsstoornissen
· Vochtig (soms ook (Petechiën = kleine bloedingen, en hartproblemen
· Zonder rood door kunnen veroorzaakt worden door
bloedingen lokale bacteriële infecties in de bloedbaan)
ontsteking)
CRT = Capillary Refill Time = capillaire (her)vullingstijd = CVT
= snelheid waarmee kleine bloedvaten zich terug opvullen nadat ze door druk op de slijmvliezen
zijn ingeduwd
· Indien > 2sec. verstoorde doorbloeding!
Bekijken van het oog:
· Sclera!
· Normaal: witachtig van kleur
· Gele kleur (door bilirubine) : bij de mens aanwijzing op leverbeschadiging
o Paard heeft geen galblaas DUS geelverkleuring treedt sneller op
o Hoeft bij paard geen aanwijzing te zijn voor leverbeschadiging
1.5. LYMFEKNOPEN:
= soort poortwachters van een bepaald deel van het lichaam
· Indien ergens een ontsteking zit, gaat de lymfeknoop op die plaats opzwellen, warm aanvoelen en
harder worden.
1.6. BIJKOMEND ONDERZOEK
· Bloedonderzoek
· Echografie
· Radiologie
· Endoscopie
· (zie cursus: veterinaire assistentietechnieken)
2
, Dierenzorg – paard 2019 – 2020
HOOFDSTUK 2 - MEDICATIE TOEDIENEN
‣ Via injectie
‣ Per oraal
‣ Op de huid/slijmvliezen
‣ Via inhalatie
2.1. INJECTIE:
· Moet altijd steriel gebeuren, met wegwerpmateriaal
SUBCUTAAN (SC) INTRAVENEUS (IV)
Onderhuids In de vena jugularis
INTRAMUSCULAIR (IM) INTRA-ARTICULAIR (IA)
In de borstspier, gluteusspier of halsspier In gewrichten (bij ontsteking van gewrichten)
Het traagste is subcutane injectie wordt bij paard zelden gedaan
Voorkeur gaat naar intramusculair
· Spieren zijn meer doorbloed dan de huid
· Medicijnen worden sneller door de bloedvaten opgenomen
Het snelste is intraveneuze injectie
· Meestal in de vena jugularis
· Gevaar: indien medicijn per ongeluk naast bloedvat terechtkomt, kan ontsteking van de ader
ontstaan!! bloedafvoer verslechtert
· Penicilline mag niet IV toegediend worden
3
, Dierenzorg – paard 2019 – 2020
2.2. ORAAL:
· Medicijnen vermengen met confituur en water "stroopspuit"stroopspuit"stroopspuit"
maken
· Uitzonderlijke gevallen: rechtstreeks in de maag via maagsonde
= flexibele slang van rubber of kunststof die door één van de
neusgaten naar binnen gebracht wordt (enkel dierenarts mag dit
doen!)
o Altijd gevaar op neusbloedingen
o Slijmvlies van de neus is heel dun & kwetsbaar
o Sonde komt eerst in de neus strottenhoofd paard slikt
automatisch de sonde in
slokdarm maag
2.3. VIA INHALATIE:
· Medicatie wordt verneveld en door paard ingeademd
· Medicatie komt rechtstreeks in de longen
· Hoe fijner dampdruppeltjes, hoe verder ze in de longen kunnen
doordringen
· Damp meestal toegediend via neuskapje
· VD: kleine hoeveelheden zijn voldoende doordat ze rechtstreeks
in de longen terecht komen
HOODSTUK 3 – VERWONDINGEN
3.1. KNEUZINGEN
· Vaak door een trap van ander paard
· Huid is meestal nog intact
· Plek van kneuzing gezwollen en pijnlijk
· Soms bloeduitstorting
Indien huid nog intact
· Kneuzing koelen
o Plek nat maken met zachte straal gedurende 10min
o Eventueel via zak ijs of cold pack
Indien diepere lagen beschadigd maar huid intact
· Onderhuidse bloeding = hematoom
· Vergelijkbaar met 'blauwe plek' bij mensen
· Inwrijven met bloedklonter oplossende zalf
3.2. SCHAAFWONDES
Oppervlakkige beschadiging
· Deel van opperhuid verdwenen
· Plek van schaafwonde
o Haar is weg
o Rood
o Kleine puntbloedingen zichtbaar
4
