Psychodiagnostiek
Hoorcollege 1
Twee competentiegebieden:
1. Psychologisch handelen als praktijkwetenschapper over
systematische, onderbouwde diagnostische oordeels- en
besluitvorming
2. Communicatie en professionaliteit in het aangaan van een
hulpverleningsrelatie over gespreksvoering en behandelrelaties in
de diagnostische context
In diagnostiek gaat het over een systematische en wetenschappelijke
onderbouwde manier om na te gaan wat de beste oplossing zou kunnen
zijn voor deze specifieke situatie van de client
Verder dan toekennen van psychiatrisch label
Psychologische gespreksvoering
De basishouding in de psychologische gespreksvoering, zoals gebaseerd
op de cliëntgerichte benadering van Carl Rogers, is een
fundamentele houding die de therapeut aanneemt om een veilige,
ondersteunende en niet-oordelende omgeving te creëren. Deze houding
stelt de cliënt in staat om zichzelf volledig te uiten en te ontwikkelen. De
kern van deze benadering draait om het idee van zelfactualisering, wat
verwijst naar de aangeboren neiging van ieder individu om zijn of haar
volledige potentieel te realiseren.
Het uiteindelijke doel van deze basishouding is om de cliënt in
staat te stellen om onafhankelijk van de therapeut zijn of haar
eigen problemen te verkennen en op te lossen.
Valkuil: ‘ik moet iets doen syndroom’
3 essentiële condities voor groei:
1. Onvoorwaardelijke Client appreciëren als een persoon
positieve waardering met waarde en waardigheid
Betrokkenheid tonen t.a.v.
client (op tijd zijn, tijd
vrijmaken, privacy,
vertrouwen, respect)
Inspanning doen om client te
begrijpen (empathie, vragen
stellen, interesse tonen,
parafraseren, reflecteren)
Onvoorwaardelijke
aanvaarding: Attitude HV om
gedachten /gevoelens van
cliënt niet af te keuren, NIET
, onvoorwaardelijk
goedkeuren, WEL
gezichtspunt (intenties) van
cliënt ernstig nemen. Ga uit
van de goede wil van de
client. Bv:
overbeschermende ouder.
Warmte uitdrukken en
nabijheid
2. Echtheid Hulpverlener is zichzelf zonder een
rol te spelen, refereert naar mens
zijn en samenwerken met cliënt.
Belangrijkere facetten:
- Rolgedrag (geen
klemtoon op jouw rol,
autoriteit en status)
- Congruentie (woorden,
gedrag en gevoelens van
hulpverlener zijn
consistent)
- Spontaneïteit (Niet elke
gedachte die bij jou
opkomt ongecontroleerd
verwoorden)
- Openheid en
zelfonthulling
(vaardigheid om open te
zijn over zelf t.a.v. client,
parallel aan gevoelens
van cliënt: ‘ik heb vaak
ook’ of ‘ik voel vaak ook’)
moderaat niveau -> niet
te veel met zelf bezig
3. Empathie Mogelijkheid om iemand te
begrijpen vanuit zijn/haar
belevingswereld & laten merken
dat je begrijpt wat er in hem/haar
omgaat.
Sta je open voor client? Eigen
kwetsbaarheid/persoonlijkheid,
voorkeuren en omstandigheden
spelen ook een rol. Blinde vlekken
leren herkennen.
Belangrijke en noodzakelijke
facetten:
- Intrapersoonlijke beleving
door hulpverlener:
, bewustzijn van onze eigen
gevoelens/gedachten/gedr
ag tijdens gesprek met
cliënt
- Communicatie door
hulpverlener
- Receptie door client
Stem jouw reacties af op proces
van client (bijv. non-verbaal =
spiegelen)
Algemene klinische vaardigheden
Niet-selectieve
luistervaardigheden
Niet-selectieve luistervaardigheden zijn
gericht op het bieden van ruimte aan de
cliënt om zijn of haar verhaal te doen,
zonder dat de therapeut actief richting
geeft aan het gesprek. Het doel is de
cliënt aanmoedigen om vrijuit te spreken
en zich gehoord te voelen.
Als het verhaal stokt kan je gaan
samenvatten
Selectieve
luistervaardigheden
Bij selectieve luistervaardigheden richt de
therapeut zich op specifieke aspecten van het
verhaal van de cliënt om bepaalde informatie
te verduidelijken of uit te diepen. Hierbij
selecteert de therapeut wat belangrijk of
relevant is om verder te onderzoeken.
, Regulerende
vaardigheden
Regulerende vaardigheden worden ingezet om
het verloop van het gesprek in goede banen te
leiden. Deze vaardigheden helpen de therapeut
om structuur te geven aan het gesprek, zodat
het niet te chaotisch of onsamenhangend
wordt.
Nuancerende
vaardigheden
Nuancerende vaardigheden worden gebruikt
om complexiteit en diepgang toe te voegen
aan het gesprek. Hierbij probeert de therapeut
bepaalde uitspraken of gevoelens van de cliënt
in een breder perspectief te plaatsen, of om
meer genuanceerde interpretaties aan te
bieden.
Relatie zorgverlener / client
Aan welke competenties moeten GGZ-behandelaren voldoen (volgens
cliënten en naasten):
- Helder communiceren
- Goed luisteren
- Niet oordelen
- Cliënten met respect benaderen
- Oprecht betrokken zijn
- De cliënt als mens zien, niet als ziekte
Hoorcollege 2
De Diagnostische cyclus van de Bruyn et
al.
Hoorcollege 1
Twee competentiegebieden:
1. Psychologisch handelen als praktijkwetenschapper over
systematische, onderbouwde diagnostische oordeels- en
besluitvorming
2. Communicatie en professionaliteit in het aangaan van een
hulpverleningsrelatie over gespreksvoering en behandelrelaties in
de diagnostische context
In diagnostiek gaat het over een systematische en wetenschappelijke
onderbouwde manier om na te gaan wat de beste oplossing zou kunnen
zijn voor deze specifieke situatie van de client
Verder dan toekennen van psychiatrisch label
Psychologische gespreksvoering
De basishouding in de psychologische gespreksvoering, zoals gebaseerd
op de cliëntgerichte benadering van Carl Rogers, is een
fundamentele houding die de therapeut aanneemt om een veilige,
ondersteunende en niet-oordelende omgeving te creëren. Deze houding
stelt de cliënt in staat om zichzelf volledig te uiten en te ontwikkelen. De
kern van deze benadering draait om het idee van zelfactualisering, wat
verwijst naar de aangeboren neiging van ieder individu om zijn of haar
volledige potentieel te realiseren.
Het uiteindelijke doel van deze basishouding is om de cliënt in
staat te stellen om onafhankelijk van de therapeut zijn of haar
eigen problemen te verkennen en op te lossen.
Valkuil: ‘ik moet iets doen syndroom’
3 essentiële condities voor groei:
1. Onvoorwaardelijke Client appreciëren als een persoon
positieve waardering met waarde en waardigheid
Betrokkenheid tonen t.a.v.
client (op tijd zijn, tijd
vrijmaken, privacy,
vertrouwen, respect)
Inspanning doen om client te
begrijpen (empathie, vragen
stellen, interesse tonen,
parafraseren, reflecteren)
Onvoorwaardelijke
aanvaarding: Attitude HV om
gedachten /gevoelens van
cliënt niet af te keuren, NIET
, onvoorwaardelijk
goedkeuren, WEL
gezichtspunt (intenties) van
cliënt ernstig nemen. Ga uit
van de goede wil van de
client. Bv:
overbeschermende ouder.
Warmte uitdrukken en
nabijheid
2. Echtheid Hulpverlener is zichzelf zonder een
rol te spelen, refereert naar mens
zijn en samenwerken met cliënt.
Belangrijkere facetten:
- Rolgedrag (geen
klemtoon op jouw rol,
autoriteit en status)
- Congruentie (woorden,
gedrag en gevoelens van
hulpverlener zijn
consistent)
- Spontaneïteit (Niet elke
gedachte die bij jou
opkomt ongecontroleerd
verwoorden)
- Openheid en
zelfonthulling
(vaardigheid om open te
zijn over zelf t.a.v. client,
parallel aan gevoelens
van cliënt: ‘ik heb vaak
ook’ of ‘ik voel vaak ook’)
moderaat niveau -> niet
te veel met zelf bezig
3. Empathie Mogelijkheid om iemand te
begrijpen vanuit zijn/haar
belevingswereld & laten merken
dat je begrijpt wat er in hem/haar
omgaat.
Sta je open voor client? Eigen
kwetsbaarheid/persoonlijkheid,
voorkeuren en omstandigheden
spelen ook een rol. Blinde vlekken
leren herkennen.
Belangrijke en noodzakelijke
facetten:
- Intrapersoonlijke beleving
door hulpverlener:
, bewustzijn van onze eigen
gevoelens/gedachten/gedr
ag tijdens gesprek met
cliënt
- Communicatie door
hulpverlener
- Receptie door client
Stem jouw reacties af op proces
van client (bijv. non-verbaal =
spiegelen)
Algemene klinische vaardigheden
Niet-selectieve
luistervaardigheden
Niet-selectieve luistervaardigheden zijn
gericht op het bieden van ruimte aan de
cliënt om zijn of haar verhaal te doen,
zonder dat de therapeut actief richting
geeft aan het gesprek. Het doel is de
cliënt aanmoedigen om vrijuit te spreken
en zich gehoord te voelen.
Als het verhaal stokt kan je gaan
samenvatten
Selectieve
luistervaardigheden
Bij selectieve luistervaardigheden richt de
therapeut zich op specifieke aspecten van het
verhaal van de cliënt om bepaalde informatie
te verduidelijken of uit te diepen. Hierbij
selecteert de therapeut wat belangrijk of
relevant is om verder te onderzoeken.
, Regulerende
vaardigheden
Regulerende vaardigheden worden ingezet om
het verloop van het gesprek in goede banen te
leiden. Deze vaardigheden helpen de therapeut
om structuur te geven aan het gesprek, zodat
het niet te chaotisch of onsamenhangend
wordt.
Nuancerende
vaardigheden
Nuancerende vaardigheden worden gebruikt
om complexiteit en diepgang toe te voegen
aan het gesprek. Hierbij probeert de therapeut
bepaalde uitspraken of gevoelens van de cliënt
in een breder perspectief te plaatsen, of om
meer genuanceerde interpretaties aan te
bieden.
Relatie zorgverlener / client
Aan welke competenties moeten GGZ-behandelaren voldoen (volgens
cliënten en naasten):
- Helder communiceren
- Goed luisteren
- Niet oordelen
- Cliënten met respect benaderen
- Oprecht betrokken zijn
- De cliënt als mens zien, niet als ziekte
Hoorcollege 2
De Diagnostische cyclus van de Bruyn et
al.
