Werken op een hartfunctieafdeling
Hoofdstuk 8 ethiek
Ethiek Komt van het griekse woord ‘ethos’ (= zeden of gewoonten, die door de mens
worden gehanteerd). Het kan beschouwd worden als de ‘zedenleer of de moraal die
aageeft wat goed is en wat niet.
Wat is ethiek? Alles wat de mens doet, gebeurt vanuit een bepaalde visie, een bepaalde
achtergrond. Vraagstukken kunnen vanui verschillende gezichtspunten worden bekeken.
Je kunt ethiek beschouwen als de verzameling van gezichtspunten die de mensen
innemen bij een bepaald onderwerp. gaat over waarden die belangrijk gevonden
worden en de argumenten die worden aagevoerd bij een discussie. Mensen verschillen in
wat ze wel en niet belangrijk vinden maar vrijwel alle mensen zijn er over eens dat het
leven belangrijk is, waarde heeft. ethiek dwingt niet het is geen wet die voorschrijft
hoe mensen moeten handelen. Doel van ethiek: mensen een goede mentaliteit geven.
Hierdoor kunnen ze in een specifieke situatie een beslissing nemen, naar eer en geweten,
die goed te nemen is.
Definitie ethiek Ethiek is de verzameling van argumenten en gezichtspunten van
waaruit we redeneren hoe mensen behoren te handelen.
Geweten het is bij iedere mens de verbinding tussen ethiek en het handelen in
specifieke situaties en het geeft aan wat goed en wat kwaad is. speelt een belangrijke
rol bij ethisch handelen!
Veel waarden en normen, daarvan afgeleid, gedragsregels worden vastgelegd in Wetten.
vaak is dat aanleiding tot problemen en discussies.
Hoe ontstaan ethische vragen? Ethiek volgt de ontwikkelingen in de samenleving en
vraagt om een keuze. De vraag vragt om een opvatting,argument,gezichtspunt en
waardebepaling. Er moet bewust een keuze worden gemaakt , er is niet een
vanzelfsprekende oplossing.
Ethiek in de gezondheidszorg
ethiek speelt een grote rol; patienten zijn afhankelijk van de hulpverlener, er is sprake
van een ongelijke relatie tussen beiden. De hulpverlener weet veel van de patient maar
andersom niet.
Binnen de gezondheidszorg bestaat er een onderverdeling van ethiek bijv.
- Medische ethiek: veruit de bekendste en word gezien als de toepassing van de
algemeen geldende ethiek binnen het kader van de arts-patientrelatie. bij het uitreiken
van het diploma legt de arts een eed af met als doel hem te wijzen op de morele,ethische
verplichtingen die hij aangaat. Eed luid als volgt: ‘ik zweer/beloof dat ik de geneeskunst
zo goed als ik kan zal uitoefenen ten dienste van de medemens. Ik zal zorgen voor
zieken,gezondheid bevorderen en lijden verlichten. Ik stel het belang van de patient
voorop en eerbiedig zijn opvattingen. Ik zal aan de patient geen schade doen. Ik luister
en zal hem goed inlichten. Ik zal geheimhouden wat mij is toevertrouwd. Ik zal de
geneeskundige kennis van mijzelf en anderen bevorderen. Ik erken de grenzen van mijn
mogelijkheden. Ik zal mij open en toetsbaar opstellen, en ik ken mijn
verantwoordelijkheid voor de samenleving. Ik zal de beschikbaarheid en toegankelijkheid
van de gezondheidszorg bevorderen. Ik maak geen misbruik van mijn medische kennis,
ook niet onder druk. Ik zal zo het beroep van arts in ere houden. Dat beloof ik of zo
waarlijk helpe mij goed almachtig. eed van hippocrates. Belangrijkste elementen:
beroepsgeheim en het naar beste weten uitoefenen van de geneeskunst.
- Verpleegkundige ethiek
Uitgangspunten medische ethiek
- integriteit van het menselijk lichaam is een belangrijk punt in de maatschappij,
ook in de medische ethiek.
, - Recht op zelfbeschikking: patienten mogen zelf beslissen over wat er met hen
gebeurt. (WGBO). Heeft geleid tot informed consent: patient moet worden
ingelicht.
- Voorkomen van ondragelijk lijden belangrijke invloed gehad op de discusie over
euthanasie.
Geheimhouding arts mag niemand vertellen wat hem als arts is toevertrouwd.
uitzondering als de wet het verplicht bijv, de wet publieke gezondheid of bij
kindermishandeling.
Overige ethische codes
- Ethische codes voor verpleegkundigen; vastgelegd in ICN (international Council of
nurses)
Voorbeelden dilemma’s:
- Meisje van 16 jaar heeft een brommerongeluk gehad en ligt al een halfjaar buiten
bewustzijn en word beademend en kunstmatig gevoed. De kern van het verhaal is of
het meisje nog een menswaardig bestaat leid, of het leven voor haar nog zinvol
is? Mag men in zon geval een beslissing nemen?
- Oudere dame word opgenomen omdat haar conditie snel achteruitgaat. Ze heeft
uitgezaaide longkanker en hoopt snel te sterven. Onder druk van de familie toch gestart
met chemo. De vraag die we ons bijvoorbeeld stellen is: heeft een patient het
recht een behandeling te weigeren? Jazo ja, aan welke voorwaarden moet zo’n
weigering dan voldoen?
- Pasgeboren baby opgenomen met een ernstige aangeboren afwijking: open rug
(spina bifida). Neuroloog geeft aan dat het kindje ernstig lichameijk en geestelijk
gehandicapt is. Hij stelt voor alleen water te geven en het kind te sederen, zodat het snel
zal sterven. De cruciale vraag is hier of de artsen de beslissing over het leven van
het kind mogen nemen? In hoeverre moetne ouders bij de besluitvorming
worden betrokken?
in onze maatschappij is het tot nu toe zo dat eerst de technieken worden
ontwikkeld en daarna pas de ethische kant van deze techniek word bekeken.
Bijv, moderne voortplantingstechnieken,IVF, vragen zoals eiceldonatie of
draagmoederschap. Of DNA technieken; op welk niveau is het erfelijke materiaal
verantwoord.
Ethische vragen in de gezondheidszorg
Kostenaspect: iedereen jaar word er meer aan de gezondheidszorg uitgegeven.
Dit heeft diverse oorzaken:
- Onderzoeken die zich steeds uitbreiden (Bijv. MRI en PET scan)
- Hoeveelheid behandelingen groeit (steeds meer organen kunnen getransplanteerd
worden)
- Steeds stijgende kosten van medicijnen
- Toename personeels kosten
stijgende kosten dwingt mensen tot het maken van keuzes. Ethische vragen zoals:
- Moeten we doorgaan met uitvoeren van dure operaties?
- Moeten we keuzes maken over wie wel in aanmerking komt voor een dure ingreep
en wie niet?
We noemen dit insluit en uitsluitcriteria.
medische behandelingen worden steeds beter maar hebben geleid tot lange
wachtlijsten.
Euthanasie: maatschappelijke discussie over het legaliseren van euthanasie
begon 25 jaar geleden. friese arts diende haar ernstige zieke moeder, nadat ze er
herhaaldelijk om had gevraagd een dodelijk middel toe. Arts werd in 1973 veroordeeld
tot een week voorwaardelijke gevangenisstraf. rechter hield rekening met de
Hoofdstuk 8 ethiek
Ethiek Komt van het griekse woord ‘ethos’ (= zeden of gewoonten, die door de mens
worden gehanteerd). Het kan beschouwd worden als de ‘zedenleer of de moraal die
aageeft wat goed is en wat niet.
Wat is ethiek? Alles wat de mens doet, gebeurt vanuit een bepaalde visie, een bepaalde
achtergrond. Vraagstukken kunnen vanui verschillende gezichtspunten worden bekeken.
Je kunt ethiek beschouwen als de verzameling van gezichtspunten die de mensen
innemen bij een bepaald onderwerp. gaat over waarden die belangrijk gevonden
worden en de argumenten die worden aagevoerd bij een discussie. Mensen verschillen in
wat ze wel en niet belangrijk vinden maar vrijwel alle mensen zijn er over eens dat het
leven belangrijk is, waarde heeft. ethiek dwingt niet het is geen wet die voorschrijft
hoe mensen moeten handelen. Doel van ethiek: mensen een goede mentaliteit geven.
Hierdoor kunnen ze in een specifieke situatie een beslissing nemen, naar eer en geweten,
die goed te nemen is.
Definitie ethiek Ethiek is de verzameling van argumenten en gezichtspunten van
waaruit we redeneren hoe mensen behoren te handelen.
Geweten het is bij iedere mens de verbinding tussen ethiek en het handelen in
specifieke situaties en het geeft aan wat goed en wat kwaad is. speelt een belangrijke
rol bij ethisch handelen!
Veel waarden en normen, daarvan afgeleid, gedragsregels worden vastgelegd in Wetten.
vaak is dat aanleiding tot problemen en discussies.
Hoe ontstaan ethische vragen? Ethiek volgt de ontwikkelingen in de samenleving en
vraagt om een keuze. De vraag vragt om een opvatting,argument,gezichtspunt en
waardebepaling. Er moet bewust een keuze worden gemaakt , er is niet een
vanzelfsprekende oplossing.
Ethiek in de gezondheidszorg
ethiek speelt een grote rol; patienten zijn afhankelijk van de hulpverlener, er is sprake
van een ongelijke relatie tussen beiden. De hulpverlener weet veel van de patient maar
andersom niet.
Binnen de gezondheidszorg bestaat er een onderverdeling van ethiek bijv.
- Medische ethiek: veruit de bekendste en word gezien als de toepassing van de
algemeen geldende ethiek binnen het kader van de arts-patientrelatie. bij het uitreiken
van het diploma legt de arts een eed af met als doel hem te wijzen op de morele,ethische
verplichtingen die hij aangaat. Eed luid als volgt: ‘ik zweer/beloof dat ik de geneeskunst
zo goed als ik kan zal uitoefenen ten dienste van de medemens. Ik zal zorgen voor
zieken,gezondheid bevorderen en lijden verlichten. Ik stel het belang van de patient
voorop en eerbiedig zijn opvattingen. Ik zal aan de patient geen schade doen. Ik luister
en zal hem goed inlichten. Ik zal geheimhouden wat mij is toevertrouwd. Ik zal de
geneeskundige kennis van mijzelf en anderen bevorderen. Ik erken de grenzen van mijn
mogelijkheden. Ik zal mij open en toetsbaar opstellen, en ik ken mijn
verantwoordelijkheid voor de samenleving. Ik zal de beschikbaarheid en toegankelijkheid
van de gezondheidszorg bevorderen. Ik maak geen misbruik van mijn medische kennis,
ook niet onder druk. Ik zal zo het beroep van arts in ere houden. Dat beloof ik of zo
waarlijk helpe mij goed almachtig. eed van hippocrates. Belangrijkste elementen:
beroepsgeheim en het naar beste weten uitoefenen van de geneeskunst.
- Verpleegkundige ethiek
Uitgangspunten medische ethiek
- integriteit van het menselijk lichaam is een belangrijk punt in de maatschappij,
ook in de medische ethiek.
, - Recht op zelfbeschikking: patienten mogen zelf beslissen over wat er met hen
gebeurt. (WGBO). Heeft geleid tot informed consent: patient moet worden
ingelicht.
- Voorkomen van ondragelijk lijden belangrijke invloed gehad op de discusie over
euthanasie.
Geheimhouding arts mag niemand vertellen wat hem als arts is toevertrouwd.
uitzondering als de wet het verplicht bijv, de wet publieke gezondheid of bij
kindermishandeling.
Overige ethische codes
- Ethische codes voor verpleegkundigen; vastgelegd in ICN (international Council of
nurses)
Voorbeelden dilemma’s:
- Meisje van 16 jaar heeft een brommerongeluk gehad en ligt al een halfjaar buiten
bewustzijn en word beademend en kunstmatig gevoed. De kern van het verhaal is of
het meisje nog een menswaardig bestaat leid, of het leven voor haar nog zinvol
is? Mag men in zon geval een beslissing nemen?
- Oudere dame word opgenomen omdat haar conditie snel achteruitgaat. Ze heeft
uitgezaaide longkanker en hoopt snel te sterven. Onder druk van de familie toch gestart
met chemo. De vraag die we ons bijvoorbeeld stellen is: heeft een patient het
recht een behandeling te weigeren? Jazo ja, aan welke voorwaarden moet zo’n
weigering dan voldoen?
- Pasgeboren baby opgenomen met een ernstige aangeboren afwijking: open rug
(spina bifida). Neuroloog geeft aan dat het kindje ernstig lichameijk en geestelijk
gehandicapt is. Hij stelt voor alleen water te geven en het kind te sederen, zodat het snel
zal sterven. De cruciale vraag is hier of de artsen de beslissing over het leven van
het kind mogen nemen? In hoeverre moetne ouders bij de besluitvorming
worden betrokken?
in onze maatschappij is het tot nu toe zo dat eerst de technieken worden
ontwikkeld en daarna pas de ethische kant van deze techniek word bekeken.
Bijv, moderne voortplantingstechnieken,IVF, vragen zoals eiceldonatie of
draagmoederschap. Of DNA technieken; op welk niveau is het erfelijke materiaal
verantwoord.
Ethische vragen in de gezondheidszorg
Kostenaspect: iedereen jaar word er meer aan de gezondheidszorg uitgegeven.
Dit heeft diverse oorzaken:
- Onderzoeken die zich steeds uitbreiden (Bijv. MRI en PET scan)
- Hoeveelheid behandelingen groeit (steeds meer organen kunnen getransplanteerd
worden)
- Steeds stijgende kosten van medicijnen
- Toename personeels kosten
stijgende kosten dwingt mensen tot het maken van keuzes. Ethische vragen zoals:
- Moeten we doorgaan met uitvoeren van dure operaties?
- Moeten we keuzes maken over wie wel in aanmerking komt voor een dure ingreep
en wie niet?
We noemen dit insluit en uitsluitcriteria.
medische behandelingen worden steeds beter maar hebben geleid tot lange
wachtlijsten.
Euthanasie: maatschappelijke discussie over het legaliseren van euthanasie
begon 25 jaar geleden. friese arts diende haar ernstige zieke moeder, nadat ze er
herhaaldelijk om had gevraagd een dodelijk middel toe. Arts werd in 1973 veroordeeld
tot een week voorwaardelijke gevangenisstraf. rechter hield rekening met de
