Hoofdstuk 1: Pedagogisch doen en denken
Opvoeding verschilt enorm van tijd en plaats.
Vermaatschappelijking van de opvoeding: De taken van de opvoeding, wordt naar meerdere
mensen geschoven. Niet alleen de ouders voeden op, maar ook leraren, buurtbewoners zijn
hierin betrokken.
Vermaatschappelijking werd vroeger gestimuleerd door:
1. Kinderwetje van Houten (Recht om niet economisch uitgebuit te worden) (Kinderarbeid)
2. Leerplicht (recht op onderwijs)
3. Te kunnen Ingrijpen in de ouderlijke macht. (jeugdzorg)
Kortom er zijn steeds meer medeopvoeders. (Vaak zijn dit dienstverlenende instanties =service
class door de bijbehorende diploma’s ook wel de kennisklasse genoemd)
Primaire opvoeders= De eerste/belangrijkste opvoeders
Secundaire opvoeders= Door vermaatschappelijking heb je secundaire opvoeders (media,
omgeving etc.)
Vermaatschappelijking komt ook door de verspreiding van de stedelijke en industriële
samenleving.
De belangrijkste veranderingen in die tijd waren:
1. De overgang van een agrarische economie waarin regionaal voorzien werd in goederen zoals
kleding. Toen de agrarische economie veranderde in een industriële en kapitalistische economie
werd dit niet regionaal voorzien, maar op wereldniveau. We kregen dus goederen eerst
regionaal, en daarna op wereld niveau.
2. Eerst was er een autoritaire standenmaatschappij en er kwam een parlementair-
democratische staatsvorm waarin iedereen voor de wet gelijk was.
3. De overgang van plattelandsleven met traditionele normen en patronen naar een stedelijke
leefwijze met grote verscheidenheid en vermenging van culturen, waardoor wereldwijd de
overeenkomsten toenemen.
Groot verschil kinderen die problemen geven en kinderen die problemen hebben.
2 manieren waarop je pedagogisch kan denken en handelen:
1. Technische oplossing: Centraal staat het beheersen van problemen door direct een
instrumentale oplossing te zoeken. Technische oplossing leidt vaak tot wijzend vingertje naar
ouders.
Filosoof Kunneman (waar Kuipers het mee eens is) vind dat men moet reflecteren om de voor-en
nadelen van hun methodes te bekijken. Kortom: Teveel technisch is volgens hen niet goed.
2. Oordeelsvorming: Nadenken over belangrijke begrippen is hierbij belangrijk, juist omdat er
vele verschillende opvattingen zijn.
Een boodschap van Kuipers: “wie of wat geeft professionals en beleidsmakers het recht om naast
de ouders te staan en invloed uit te oefenen op de opvoeding van hun kinderen?”
, Kuipers vindt dat samenwerking tussen experts op verschillende deelterreinen (Voorbeeld:
logopedie en pedagogiek hebben met elkaar te maken) alleen een kans kan krijgen als zij
gezamenlijke vocabulaire hebben. Dit schijnt Kuipers ook te proberen in zijn begrippen. Kortom:
Begrippen maken samenspraak met professionals uit andere gebieden mogelijk.
Pedagogische blik: Hoe kijkt de pedagoog ergens tegen aan?
Argwaan, dingen in twijfel trekken, verder kijken dan eigen oordeel/praktijk, via reflectie en
speurzin.
De pedagoog heeft niet altijd gelijk!
In een normatief vak als de pedagogiek gaat het niet om waarheid.
Ervaring, kennis, argumentatie bieden wel voorwaarden voor een redelijke en constructieve
dialoog.
Hoofdstuk 2: Grondbegrip opvoeding
Langeveld vind opvoeding een speciaal soort omgang tussen volwassenen en kinderen. Ook moet er
sprake zijn van Invloed van een volwassene op een kind. Dus kind op volwassene en kind op kind is
geen opvoeding.
Langeveld noemt de mens een animal educandum. Dit betekent dat je om écht volwaardig persoon
te kunnen worden moet er opvoeding zijn (en is alleen voeding, verzorging en bescherming niet
genoeg) Er is dus een noodzaak tot opvoeding. Opgroeien zonder soortgenoten is onmogelijk.
Een kind heeft 7 gebieden van afhankelijkheid:
- Eten, beschutting en bescherming
- Hygiëne (schone kleding, voor jezelf leren zorgen)
- Gehechtheid (Erkend worden als individu, het hebben van relaties waarop je voortbouwt en
terugvalt. (Affectieve (vertrouwde) band tot stand brengen. Vroegere hechtingsrelaties beïnvloeden
latere hechtingsrelaties)
- Kennis (Kritisch leren nadenken, leren wat mensen gedacht hebben van cultuur,wetenschap)
- Regels (hoe word je onderdeel van een gemeenschap, normen en waarden)
- Mondigheid (Weerbaarheid/ nee kunnen zeggen)
Aandacht op deze gebieden is een voorwaarde voor een goede opvoeding.
Het einddoel van opvoeding hoort volgens Langeveld ook mondigheid te zijn. Mondigheid staat
namelijk voor volwassenheid. Door mondigheid daalt de afhankelijkheid, maar stijgt de
weerbaarheid. Het kind kan zelf bepalen wat het wil oftewel: autonomie. Als het doel mondigheid
behaald is, stopt volgens Langeveld te opvoeding. Hij wil ook dat je een constructief (bruikbaar)
deelgenoot wordt van de samenleving.
Je hebt 2 dimensies van opvoeding+ De redenerende opvoeder
De ideële dimensie bestaat uit de gedachtes van de opvoeders. Doelen en voornemens van de
ouders. Als redenerende opvoeder stel je dan deze vragen:
Waarop? (op welk terrein wil je invloed uitoefenen)
Waartoe? (Wat zijn de onderliggende redenen?
Opvoeding verschilt enorm van tijd en plaats.
Vermaatschappelijking van de opvoeding: De taken van de opvoeding, wordt naar meerdere
mensen geschoven. Niet alleen de ouders voeden op, maar ook leraren, buurtbewoners zijn
hierin betrokken.
Vermaatschappelijking werd vroeger gestimuleerd door:
1. Kinderwetje van Houten (Recht om niet economisch uitgebuit te worden) (Kinderarbeid)
2. Leerplicht (recht op onderwijs)
3. Te kunnen Ingrijpen in de ouderlijke macht. (jeugdzorg)
Kortom er zijn steeds meer medeopvoeders. (Vaak zijn dit dienstverlenende instanties =service
class door de bijbehorende diploma’s ook wel de kennisklasse genoemd)
Primaire opvoeders= De eerste/belangrijkste opvoeders
Secundaire opvoeders= Door vermaatschappelijking heb je secundaire opvoeders (media,
omgeving etc.)
Vermaatschappelijking komt ook door de verspreiding van de stedelijke en industriële
samenleving.
De belangrijkste veranderingen in die tijd waren:
1. De overgang van een agrarische economie waarin regionaal voorzien werd in goederen zoals
kleding. Toen de agrarische economie veranderde in een industriële en kapitalistische economie
werd dit niet regionaal voorzien, maar op wereldniveau. We kregen dus goederen eerst
regionaal, en daarna op wereld niveau.
2. Eerst was er een autoritaire standenmaatschappij en er kwam een parlementair-
democratische staatsvorm waarin iedereen voor de wet gelijk was.
3. De overgang van plattelandsleven met traditionele normen en patronen naar een stedelijke
leefwijze met grote verscheidenheid en vermenging van culturen, waardoor wereldwijd de
overeenkomsten toenemen.
Groot verschil kinderen die problemen geven en kinderen die problemen hebben.
2 manieren waarop je pedagogisch kan denken en handelen:
1. Technische oplossing: Centraal staat het beheersen van problemen door direct een
instrumentale oplossing te zoeken. Technische oplossing leidt vaak tot wijzend vingertje naar
ouders.
Filosoof Kunneman (waar Kuipers het mee eens is) vind dat men moet reflecteren om de voor-en
nadelen van hun methodes te bekijken. Kortom: Teveel technisch is volgens hen niet goed.
2. Oordeelsvorming: Nadenken over belangrijke begrippen is hierbij belangrijk, juist omdat er
vele verschillende opvattingen zijn.
Een boodschap van Kuipers: “wie of wat geeft professionals en beleidsmakers het recht om naast
de ouders te staan en invloed uit te oefenen op de opvoeding van hun kinderen?”
, Kuipers vindt dat samenwerking tussen experts op verschillende deelterreinen (Voorbeeld:
logopedie en pedagogiek hebben met elkaar te maken) alleen een kans kan krijgen als zij
gezamenlijke vocabulaire hebben. Dit schijnt Kuipers ook te proberen in zijn begrippen. Kortom:
Begrippen maken samenspraak met professionals uit andere gebieden mogelijk.
Pedagogische blik: Hoe kijkt de pedagoog ergens tegen aan?
Argwaan, dingen in twijfel trekken, verder kijken dan eigen oordeel/praktijk, via reflectie en
speurzin.
De pedagoog heeft niet altijd gelijk!
In een normatief vak als de pedagogiek gaat het niet om waarheid.
Ervaring, kennis, argumentatie bieden wel voorwaarden voor een redelijke en constructieve
dialoog.
Hoofdstuk 2: Grondbegrip opvoeding
Langeveld vind opvoeding een speciaal soort omgang tussen volwassenen en kinderen. Ook moet er
sprake zijn van Invloed van een volwassene op een kind. Dus kind op volwassene en kind op kind is
geen opvoeding.
Langeveld noemt de mens een animal educandum. Dit betekent dat je om écht volwaardig persoon
te kunnen worden moet er opvoeding zijn (en is alleen voeding, verzorging en bescherming niet
genoeg) Er is dus een noodzaak tot opvoeding. Opgroeien zonder soortgenoten is onmogelijk.
Een kind heeft 7 gebieden van afhankelijkheid:
- Eten, beschutting en bescherming
- Hygiëne (schone kleding, voor jezelf leren zorgen)
- Gehechtheid (Erkend worden als individu, het hebben van relaties waarop je voortbouwt en
terugvalt. (Affectieve (vertrouwde) band tot stand brengen. Vroegere hechtingsrelaties beïnvloeden
latere hechtingsrelaties)
- Kennis (Kritisch leren nadenken, leren wat mensen gedacht hebben van cultuur,wetenschap)
- Regels (hoe word je onderdeel van een gemeenschap, normen en waarden)
- Mondigheid (Weerbaarheid/ nee kunnen zeggen)
Aandacht op deze gebieden is een voorwaarde voor een goede opvoeding.
Het einddoel van opvoeding hoort volgens Langeveld ook mondigheid te zijn. Mondigheid staat
namelijk voor volwassenheid. Door mondigheid daalt de afhankelijkheid, maar stijgt de
weerbaarheid. Het kind kan zelf bepalen wat het wil oftewel: autonomie. Als het doel mondigheid
behaald is, stopt volgens Langeveld te opvoeding. Hij wil ook dat je een constructief (bruikbaar)
deelgenoot wordt van de samenleving.
Je hebt 2 dimensies van opvoeding+ De redenerende opvoeder
De ideële dimensie bestaat uit de gedachtes van de opvoeders. Doelen en voornemens van de
ouders. Als redenerende opvoeder stel je dan deze vragen:
Waarop? (op welk terrein wil je invloed uitoefenen)
Waartoe? (Wat zijn de onderliggende redenen?
