samenvatting gedrag en maatschappij deel 1

Gedrag en Maatschappij Carolyn Declerck

H1 Homo Sapiens: een veelzijdig studieontwerp
Bijzondere paradox

- Homo sapiens
o Paradoxaal
intelligent  sociaal, zelfzuchtig  hulpvaardig, strategisch  meevoelend,
samenwerkend  vernietigend
o Enorme ecologische voetafdruk
o Homo economicus VS homo sociologicus
evenwicht vinden tussen onze rede en onze sociale ingesteldheid = noodzakelijk

Ontstaan van wetenschappelijke psychologie

 Wie zijn we en waar komen we vandaan?

- Rationalisme en empirie
o Rationalisme theorievorming
 Kan ver van de waarheid liggen als ze niet onderbouwd is met empirische
gegevens
o Empirisme = dataverzameling
 Berg data is weinig waard zonder overkoepelende theorie
o Renaissance filosofen
bouwen brug rationalisme en empirisme want data en theorie zijn beide nodig om
tot evenwichtige wetenschappelijke verklaring te komen => gedragswetenschappen
- Structuralisme
o Wilhelm Wundt
o Bewustzijn ontleden
 Experimentele analyse van onderdelen van het bewustzijn
 Als het donker is en je hebt klein beetje licht, hoeveel meer licht neem je dan
meer waar dan wanneer je dit zelfde licht toevoegt aan belichte kamer
o Experimenteel gericht
o Systematische, objectieve observaties van bewuste ervaringen
o Gericht op
waarneming (perceptie), gewaarwording (sensatie), zintuigen
- Functionalisme
o William James
o Bewustzijn als 1 geheel
 Stream of consciousness = het bewustzijn vloeit
o Processen bestuderen
≠ inhoud bestuderen maar processen achterhalen die bewustzijn mogelijk maken
 “Wat doet bewustzijn voor mensen en waarom doet het dat?”
o Invloed van Darwinisme
 Bewustzijn = karakteristiek met overlevingswaarde waardoor ze van
generatie op generatie blijft bestaan




1

,Gedrag en Maatschappij Carolyn Declerck

- Behaviorisme
o Burrhus Skinner
o Studie van het observeerbare gedrag
 Vrije wil is een illusie, alles is aangeleerd, inspiratie halen bij dieren
o Bewustzijn = leerproces
we vermeerderen gedrag als het positieve effecten heeft en andersom
 Pavlov, conditionering, niks onbewust is van belang te bestuderen
- Psychodynamica
o Sigmund Freud
o Studie van onbewuste drijfveren
 Gedachten, herinneringen, verlangens
o Niet empirisch onderbouwd
verliezen hun waarheid en hun waarde in de wetenschap
- Humanisme
o Carl Rogers
o Focus op unieke menselijke trekken, zelfrealisatie
 Persoonlijke vrijheden, persoonlijke groei, talentontwikkeling, verandering
o Positieve theorie
je kan iets veranderen ( behaviorisme, psychodynamica)
- Hedendaagse benaderingen psychologie
o Biologische benadering
gedrag verklaren adhv genetische, neurologische en biochemische processen
o Cognitieve benadering
hoe wordt informatie vergaard, opgeslagen en verwerkt
 Hernieuwde kijk op bewustzijn rekening houdend met neurologische basis
o Evolutionaire benadering
evolutie door selectie, bestudeert universele tendensen, gebaseerd op assumpties
uit het verleden waardoor je de theorieën niet meer kan testen
o Socio-culturele benadering
gedrag is afhankelijk van de socio-culturele context
 Focus op niet-erfelijke elementen, invloed cultuur en etniciteit




2

,Gedrag en Maatschappij Carolyn Declerck

Gedragswetenschappen voor economen

 Als we begrijpen hoe we in elkaar zitten, kunnen we toekomst tot goed eind brengen

- Begrip voor economische anomalieën
o Klassieke economie verouderd
beeld van homo economicus is oud en kortzichtig
o Afkeer voor onrechtvaardigheid => ultimatum spel
o Vertrouwen = fundament van coöperatie
o Belang van verhalen => collectief in iets geloven
- Gedrag en bedrijfskunde
o Werknemers = belangrijkste kapitaal
organisatie kan enkel zo goed zijn als mensen die er werken
o Hawthorne studies
onderzoeken wat mensen nodig hebben om beter te presteren
- Domein-overschrijdende theorie
o = Goede theorie
biedt toepassingsmogelijkheden in diverse uiteenlopende gebieden
 Voorbeeld ratten en belang van controlegevoel
o Praktisch (Kurt Lewin)
 Controleverlies => aangeleerde hulpeloosheid + passieve houding
 Controlegevoel => minder gezondheidsproblemen + productief en succesvol




3

, Gedrag en Maatschappij Carolyn Declerck

H3 Evolutie en gedrag
Evolutie

- Behave van Robert Sapolsky (2017)




o Doelstellingen
begrip opbrengen voor de biologie achter het menselijke gedrag
 Kernideeën in de evolutieleer via natuurlijke, verwantschaps-, seksuele en
culturele groep selectie
 Genetische en epigenetische overerving
 Hersenen sturen gedrag: organisatie en werking van het zenuwstelsel, neuro-
economie, sociale hersenen hypothese

Kernideeën in de evolutieleer

 Charles Darwin
- Via natuurlijke selectie
1. Individuen in populatie verschillen in eigenschappen
2. Deze eigenschappen hebben een erfelijk component
3. In de omgeving van de populatie heerst er competitie
4. Sommige eigenschappen bieden omgeving-specifiek competitief voordeel
5. Individuen met een competitief voordeel hebben meer nageslacht
6. Genen die bijdragen tot eigenschappen met meer voortplantingssucces nemen toe in
de populatie
o Kritiek
 Mensen houden rekening met lot van anderen
 Gedrag toont vaak contra-adaptieve neigingen (bv overconsumptie)

Adaptatie:
erfelijke eigenschap die toeneemt in een populatie en door natuurlijke selectie tot stand kwam en de
fitness van een individu vermeerdert



4