Filosofische Decamarone
Vak: De Grote Stromingen uit de Wijsbegeerte
Hoofdstukken 7 en 8 moesten in het academiejaar 2022-2023 niet gekend zijn.
I. Eerste dag: Heraclitus en de idioten
Heraclitus (ca. 520-460 v.Chr.):
Zijn werk ‘Over de natuur’, waarin hij zijn ideeën over de constante verandering en eenheid
van de werkelijkheid uiteenzet.
Citaat: ‘Ezels zouden liever kaf dan goud kiezen, wat Heraclitus’ kritiek op de beperkte waarde
van oppervlakkige voorkeuren illustreert.
Fragment B50: ‘Niet naar mij maar naar de logos luisterend, is het wijs ermee in te stemmen
dat alles één is.‘
Dit betekent dat, door naar de logos (de universele rede) te luisteren, men begrijpt dat alles
één is. Dit verwijst naar een diepere eenheid die de schijnbare diversiteit van de wereld
verbindt.
Wakker zijn voor Hera (de godin van wijsheid) betekent het beseffen dat alles één is en dat
deze eenheid volgens een speciale wet functioneert.
De logos is de wet die deze eenheid en verbinding tussen alle dingen mogelijk maakt.
Heraclitus bekritiseert Hesiodus omdat deze de dag en nacht als twee verschillende dingen
beschouwt, terwijl Heraclitus vindt dat alles een samenhangend geheel is.
Identiteit is volgens Heraclitus dialectisch; de eenheid van alles komt voort uit tegenstellingen
en veranderingen.
Hij bekritiseert de natuurfilosofie van zijn tijd, en beargumenteert dat de wereldorde geen
resultaat is van een materieel, lineair proces in de tijd, maar al vanaf het begin bestond.
Alles is het resultaat van één fundamenteel proces, en geen enkel ding kan bestaan zonder zijn
verschillende toestanden en veranderingen.
Het riviercitaat benadrukt dat men niet twee keer dezelfde rivier in kan gaan omdat alles
voortdurend in verandering is.
Voor Heraclitus is alles wat is noodzakelijk verbonden met taal; de werkelijkheid en de manier
waarop we deze begrijpen zijn onlosmakelijk verbonden met hoe we erover spreken.
II. Tweede dag: Plato en Eros
, Hoe Eros gedefinieerd wordt:
Parmenides beschouwt Eros als de eerste god, de kracht die het ontstaan en de ordening van
de wereld mogelijk maakt.
Empedocles ziet liefde als een van de twee elementaire krachten, samen met haat, die de
natuurlijke processen aansteken en sturen. Hij vraagt zich af wat liefde werkelijk is en
benoemt het als een kracht die al bekend is.
Veel referenties naar Eros verwijzen naar Plato, die de eerste was die een filosofische definitie
van Eros gaf, niet als wijs of onwetend, maar als iets dat een streven naar wijsheid
vertegenwoordigt.
Voor Plato is Eros geen god, maar een grote demon of geest die zich tussen mensen en goden
bevindt. Eros is essentieel voor het streven naar wijsheid en rechtvaardigheid.
Invloed van Plato op filosofie:
Aristoteles vond dat Plato’s opvattingen over Eros niet klopten.
Al-Farabi mengde Plato, Aristoteles en islamitische ideeën en zag de ontwikkeling van een
volk naar de waarheid als ideaal.
Kant probeerde Plato’s ideeën te integreren in zijn concepten van de zuivere rede.
Wollstonecraft verwijst naar Plato als ze over liefde schrijft.
Fichte voelde zich schuldig over mogelijke plagiaat van Plato.
de Beauvoir gebruikt Plato’s Symposium om patriarchale en antifeministische ideeën te
bestrijden.
Heidegger leverde commentaar op Plato’s Sofist.
Preciado legt Plato’s metafysische grondslagen bloot voor de forma-pornografische tijd
waarin we leven.
Symposium:
Het Symposium gaat niet strikt over liefde zoals wij die nu begrijpen, maar over Eros, dat
seksuele verlangens en een drinkpartij omvat.
De dialoog speelt zich af bij Agathon thuis en wordt verteld door Apollodorus en zijn vrienden.
Alcibiades, die later binnenkomt, verwijt Socrates dat hij alleen het object van verlangens wil
en geen verliefdheid heeft.
De dialoog bevat een wisselwerking tussen apollinische (rationele) en dionysische
(irrationele) elementen van Eros.
Page 2
Vak: De Grote Stromingen uit de Wijsbegeerte
Hoofdstukken 7 en 8 moesten in het academiejaar 2022-2023 niet gekend zijn.
I. Eerste dag: Heraclitus en de idioten
Heraclitus (ca. 520-460 v.Chr.):
Zijn werk ‘Over de natuur’, waarin hij zijn ideeën over de constante verandering en eenheid
van de werkelijkheid uiteenzet.
Citaat: ‘Ezels zouden liever kaf dan goud kiezen, wat Heraclitus’ kritiek op de beperkte waarde
van oppervlakkige voorkeuren illustreert.
Fragment B50: ‘Niet naar mij maar naar de logos luisterend, is het wijs ermee in te stemmen
dat alles één is.‘
Dit betekent dat, door naar de logos (de universele rede) te luisteren, men begrijpt dat alles
één is. Dit verwijst naar een diepere eenheid die de schijnbare diversiteit van de wereld
verbindt.
Wakker zijn voor Hera (de godin van wijsheid) betekent het beseffen dat alles één is en dat
deze eenheid volgens een speciale wet functioneert.
De logos is de wet die deze eenheid en verbinding tussen alle dingen mogelijk maakt.
Heraclitus bekritiseert Hesiodus omdat deze de dag en nacht als twee verschillende dingen
beschouwt, terwijl Heraclitus vindt dat alles een samenhangend geheel is.
Identiteit is volgens Heraclitus dialectisch; de eenheid van alles komt voort uit tegenstellingen
en veranderingen.
Hij bekritiseert de natuurfilosofie van zijn tijd, en beargumenteert dat de wereldorde geen
resultaat is van een materieel, lineair proces in de tijd, maar al vanaf het begin bestond.
Alles is het resultaat van één fundamenteel proces, en geen enkel ding kan bestaan zonder zijn
verschillende toestanden en veranderingen.
Het riviercitaat benadrukt dat men niet twee keer dezelfde rivier in kan gaan omdat alles
voortdurend in verandering is.
Voor Heraclitus is alles wat is noodzakelijk verbonden met taal; de werkelijkheid en de manier
waarop we deze begrijpen zijn onlosmakelijk verbonden met hoe we erover spreken.
II. Tweede dag: Plato en Eros
, Hoe Eros gedefinieerd wordt:
Parmenides beschouwt Eros als de eerste god, de kracht die het ontstaan en de ordening van
de wereld mogelijk maakt.
Empedocles ziet liefde als een van de twee elementaire krachten, samen met haat, die de
natuurlijke processen aansteken en sturen. Hij vraagt zich af wat liefde werkelijk is en
benoemt het als een kracht die al bekend is.
Veel referenties naar Eros verwijzen naar Plato, die de eerste was die een filosofische definitie
van Eros gaf, niet als wijs of onwetend, maar als iets dat een streven naar wijsheid
vertegenwoordigt.
Voor Plato is Eros geen god, maar een grote demon of geest die zich tussen mensen en goden
bevindt. Eros is essentieel voor het streven naar wijsheid en rechtvaardigheid.
Invloed van Plato op filosofie:
Aristoteles vond dat Plato’s opvattingen over Eros niet klopten.
Al-Farabi mengde Plato, Aristoteles en islamitische ideeën en zag de ontwikkeling van een
volk naar de waarheid als ideaal.
Kant probeerde Plato’s ideeën te integreren in zijn concepten van de zuivere rede.
Wollstonecraft verwijst naar Plato als ze over liefde schrijft.
Fichte voelde zich schuldig over mogelijke plagiaat van Plato.
de Beauvoir gebruikt Plato’s Symposium om patriarchale en antifeministische ideeën te
bestrijden.
Heidegger leverde commentaar op Plato’s Sofist.
Preciado legt Plato’s metafysische grondslagen bloot voor de forma-pornografische tijd
waarin we leven.
Symposium:
Het Symposium gaat niet strikt over liefde zoals wij die nu begrijpen, maar over Eros, dat
seksuele verlangens en een drinkpartij omvat.
De dialoog speelt zich af bij Agathon thuis en wordt verteld door Apollodorus en zijn vrienden.
Alcibiades, die later binnenkomt, verwijt Socrates dat hij alleen het object van verlangens wil
en geen verliefdheid heeft.
De dialoog bevat een wisselwerking tussen apollinische (rationele) en dionysische
(irrationele) elementen van Eros.
Page 2
