Samenvatting Kennismaking met onderzoeksmethoden en statistiek (KOM): Aantekeningen hoorcolleges

Kennismaken met Onderzoeksmethoden en Statistiek

Aantekeningen hoorcolleges & woordenlijsten per onderwerp
Gemaakt door Vivianne Streefkerk; Lustrum 2019 - 2020


Inhoudsopgave

KENNISMAKEN MET ONDERZOEKSMETHODEN & STATISTIEK........................................................................2
HC1: KENNISMAKING WOENSDAG 4 SEPTEMBER..........................................................................................................2
KENNISMAKEN MET ONDERZOEKSMETHODEN EN STATISTIEK.......................................................................3
HC2: KWALITATIEF ONDERZOEK 1 DONDERDAG 5 SEPTEMBER.......................................................................................3
KENNISMAKEN MET ONDERZOEKSMETHODEN EN STATISTIEK.......................................................................7
HC3: KWALITATIEF ONDERZOEK 2 MAANDAG 9 SEPTEMBER..........................................................................................7
KENNISMAKEN MET ONDERZOEKSMETHODEN & STATISTIEK......................................................................10
HC4: KWALITATIEF ONDERZOEK 3 DONDERDAG 12 SEPTEMBER....................................................................................10
WOORDENLIJST KWALITATIEVE HOORCOLLEGES......................................................................................... 13
HOORCOLLEGE 1 (8 TERMEN)..................................................................................................................................13
HOORCOLLEGE 2 (6 TERMEN)..................................................................................................................................13
HOORCOLLEGE 3 (14 TERMEN)................................................................................................................................13
HOORCOLLEGE 4 (12 TERMEN)................................................................................................................................14
KENNISMAKEN MET ONDERZOEKSMETHODEN & STATISTIEK......................................................................15
HC6: CORRELATIONEEL ONDERZOEK 1 DONDERDAG 19 SEPTEMBER.............................................................................15
KENNISMAKEN MET ONDERZOEKSMETHODEN & STATISTIEK......................................................................21
HC7: CORRELATIONEEL ONDERZOEK 2 MAANDAG 23 SEPTEMBER................................................................................21
KENNISMAKEN MET ONDERZOEKSMETHODEN & STATISTIEK......................................................................24
HC8: CORRELATIONEEL ONDERZOEK 3 DONDERDAG 26 SEPTEMBER.............................................................................24
WOORDENLIJST CORRELATIONELE HOORCOLLEGES.....................................................................................26
HOORCOLLEGE 6 (30 TERMEN)................................................................................................................................26
HOORCOLLEGE 7 (13 TERMEN)................................................................................................................................27
HOORCOLLEGE 8 (5 TERMEN)..................................................................................................................................28
KENNISMAKEN MET ONDERZOEKSMETHODEN & STATISTIEK......................................................................29
HC12: EXPERIMENTEEL ONDERZOEK 3 DONDERDAG 10 OKTOBER................................................................................29
WOORDENLIJST EXPERIMENTELE HOORCOLLEGES.......................................................................................33
HOORCOLLEGE 10 (16 TERMEN)..............................................................................................................................33
HOORCOLLEGE 11 (4 TERMEN)................................................................................................................................34




1

, HOORCOLLEGE 12 (6 TERMEN)................................................................................................................................34
KENNISMAKEN MET ONDERZOEKSMETHODEN & STATISTIEK......................................................................35
HC15: OVERZICHT VAN ALLE ONDERZOEK MAANDAG 21 OKTOBER...............................................................................35
WOORDENLIJST INTEGRITEIT HOORCOLLEGES............................................................................................. 40
HOORCOLLEGE 14 (5 TERMEN)................................................................................................................................40
HOORCOLLEGE 15 (4 TERMEN)................................................................................................................................40
OVERZICHT EXPERIMENTEEL ONDERZOEK................................................................................................... 41
NHST, T-TOETS, P-WAARDE, ALFA, POWER, COHEN’S D, R, BI, BN, TYPE I EN II FOUT.....................................................41



Kennismaken met Onderzoeksmethoden & Statistiek

HC1: Kennismaking Woensdag 4 september
 Kenmerken wetenschappelijk onderzoek
o Empirisch
 Gebaseerd op systematische waarnemingen
o Controleerbaar
o Probabilistisch
 Kenmerken goede wetenschappelijke theorie
o Ondersteund door data
 Data uit wetenschappelijk onderzoek
o Falsifieerbaar
 Een theorie moet weerlegd kunnen worden aan de hand
van verzamelde gegevens
o Spaarzaam (parsimonious)
 Als een eenvoudige theorie volstaat, is het niet nodig om
deze complexer te maken
 In wetenschappelijk onderzoek zijn er twee soorten onderzoeksvragen
o Fundamenteel (basic): bijvoorbeeld ‘worden jongeren narcistisch
van het gebruik van sociale media?’
o Toegepast (applied)
 De onderzoeksvraag leidt tot een onderzoeksontwerp
o Wat voor soort empirische gegevens worden verzameld?
o Kwalitatieve of kwantitatieve gegevens?
o Bij wie worden empirische gegevens verzameld?




2

, Kennismaken met Onderzoeksmethoden en Statistiek

HC2: Kwalitatief Onderzoek 1 Donderdag 5 september
Waarom kwalitatief onderzoek?
 Voornaamste doel van kwalitatief onderzoek is:
o Sociale fenomenen te begrijpen vanuit hun natuurlijke context
o Om empirische patronen te vinden
o Die een startpunt kunnen zijn voor theorievorming
 Ontwikkeling nieuwe theorie
 Aanpassing of uitbreiding van bestaande theorie
 Empirische patronen komen voor in gesproken of geschreven teksten,
observaties van gedrag en interacties, etc.
Wat wordt er onderzocht?
 Culturele verschillen: natuurlijke omgeving van de respondent
 Motieven: contextuele benadering (holistische benadering)
 Ideeën: perspectief van respondenten


 Inductie: Via specifieke observaties probeert de onderzoeker de sociale
werkelijkheid te omschrijven in al haar diversiteit en naar
algemeenheden te zoeken die nieuwe theorieën vormen of bestaande
theorieën aanpassen
 Een onderzoeksvraag van een kwalitatief onderzoek kun je herkennen
aan de volgende elementen:
o SPI(C)E:
 Setting: waar, in welke context?
 Perspective (of Population): voor wie?
 Interest: wat?
 (Comparison: vergeleken met wie/wat?)
 Evaluation: met welk resultaat?
 Vb. Wat zijn motieven om te daten bij eerstejaars
studenten in Nederland?
 Hoe worden data verzameld?
o Onderzoeksvraag heeft betrekking op motieven om te daten
 Kwalitatief interview




3

,Het kwalitatief interview
 Gesprek waarin de interviewer vragen stelt aan de geïnterviewde over:
o Ideeën
o Motieven
o Ervaringen
o (Gedragingen)
 Met betrekking tot een sociaal fenomeen
 Geïnterviewde is:
o Informant (persoon met bepaalde informatie, deskundige)
o Respondent (algemener)
 De onderzoeker is nadrukkelijk aanwezig bij de dataverzameling
Soorten interviews
 In hoeverre liggen inhoud, volgorde en formulering van vragen en
antwoordopties vooraf vast?
o Ongestructureerd: kwalitatief
 Aspecten hangen af van de verloop en de context van het
interview
o Semigestructureerd: kwalitatief
 Wel topiclijst, aspecten hangen af van interview
o Gestructureerd: survey
 Aspecten worden vastgelegd door interviewer
Bij wie worden data verzameld?
 Welke respondenten worden uitgenodigd voor een interview?
o Populatie  steekproef  data  resultaat
Hoe selecteren we deelnemers?
 Selecte methoden
o Doelgerichte steekproef
 Wanneer mensen bepaalde specifieke kennis hebben
o Gemakssteekproef
 De eerste de beste die je tegenkomt interview je
o Quota steekproef
 Gemakssteekproef met een quota voor kenmerk
o Sneeuwbal steekproef
 Mensen zoeken met iets specifieks die anderen aanbevelen
 Aselecte methoden




4

, o Willekeurige manier
Kwalitatief onderzoek: geen hypothesen!
Hoe ziet verzamelde data eruit?
 Vaak wordt het interview opgenomen en later volledig uitgetypt in een
transcript
 Tijdens het onderzoek maakt de interviewer field notes
o Aantekeningen die relevant zijn voor een later stadium
 Wie?
 Locatie
 Indruk/gedrag participant
 Eerste ideeën van onderzoeker
Kwaliteit van kwalitatief interview
 Betrouwbaarheid (reliability)
o Verloop van interview hangt af van de interviewer
o Interviewer moet zich bewust zijn van eigen rol
o Vergelijken met schieten op een schietschijf




Niet betrouwbaar Wel betrouwbaar Wel betrouwbaar
Niet valide Niet valide Wel valide
 Validiteit (validity)
o Interviewer kan doorvragen om er achter te komen wat de
respondent echt bedoelt
o Interviewer moet zich bewust zijn van non-verbale signalen van de
respondent
o Deze geven informatie over hoe zeker of eerlijk de respondent is
over het gegeven antwoord
 Belang van verstandhouding tussen interviewer en respondent (rapport)




5

,Focusgroep
 Taken van de moderator:
o De vragen te stellen die de onderzoeker heeft geformuleerd
o Er voor zorgen dat het gesprek niet te veel afdwaalt van het
bedoelde onderwerp
o Er voor te zorgen dat iedereen de kans krijgt om actief deel te
nemen aan het gesprek
 Verschillen met kwalitatief interview
o Er is interactie tussen de deelnemers
 Hierin is de onderzoeker vooral geïnteresseerd
o Onderwerp is vaak specifieker
 Er wordt gedetailleerder ingegaan op onderwerp
Wie nemen er deel?
 Groepssamenstelling
o Moderator
o 6-10 personen
 Bij voorkeur homogene groep qua achtergrond
 Wel een breed scala aan ervaringen (heterogeen)
 Onderzoekers zijn verplicht om de privacy van participanten te
waarborgen
o Dit heeft onder andere betrekking op anonimiteit en
vertrouwelijkheid
Verzamelde data
 Opgenomen interview wordt uitgetypt
 Field notes over interactieproces
Kwaliteit van focusgroep
 Betrouwbaarheid (reliability)
o Verloop van gesprek hangt af van de moderator en de deelnemers
o Moderator moet zich hier bewust van zijn
 Validiteit (validity)
o Moderator kan doorvragen om er achter te komen wat de
respondenten echt bedoelen
o Moderator moet zich bewust zijn van non-verbale signalen van de
respondenten
o Belang van verstandhouding!




6

, Kennismaken met Onderzoeksmethoden en Statistiek

HC3: Kwalitatief Onderzoek 2 Maandag 9 september
Gegevens verzamelen in een interview
 Vraag-antwoord proces
o Vraag
 Begrijpen
 Informatie zoeken
 Cognities
 Verwoording
o Antwoord
 De interviewer helpt door vragen te stellen en te motiveren
Kwaliteit van interview en focusgroep
 Betrouwbaarheid
o Inhoud en verloop interview hangen af van interviewer
o Interviewer moet zich bewust zijn van eigen rol
 Validiteit
o Interviewer kan doorvragen om erachter te komen wat
respondent bedoelt
o Interviewer moet zich bewust zijn van non-verbale signalen van
respondent
Observeren
 Alternatieve data-verzamelingsmethode is observatie:
o Waarnemen en registreren van gedragingen, gebeurtenissen,
interacties
 Typen van observatieonderzoek
1. Participerend vs. niet-participerend
2. Verhuld vs. onverhuld
3. Systematisch vs. niet-systematisch
a. Zijn fenomenen van tevoren vastgelegd?
 Bij wie verzamelen we data
o Op welke plaats?
 Kiezen van een site




7

,  Toegang verkrijgen tot een site (via gatekeeper)
o Interactie tussen onderzoeker en respondent is belangrijk
 Vinden van key informant
 Verstandhouding
Hoe zien de verzamelde data eruit?
 Data bestaan uit field notes
o Directe observaties, interpretaties onderzoeker, eigen gevoelens
(hoeft niet altijd), analyse (koppeling observaties aan theorie)
Kwaliteit van de data
 Gedrag wordt beïnvloed door:
o De aanwezigheid van de onderzoeker
o Het feit dat de participanten weten dat ze geobserveerd worden
 Reactiviteit
 Verschillende onderzoekers zullen
o Verschillende observaties doen
o Observaties verschillend interpreteren
 Invloed op de kwaliteit van de verzamelde gegevens
 Complete participant / participant observers staan vaak heel dicht bij de
mensen die bestudeerd worden
o De onderzoeker kan de fenomenen heel goed observeren
positief effect op de kwaliteit van de gegevens
o De onderzoeker kan té betrokken raken bij deze mensen  going
native
 (Covert) observers hebben meer afstand tot deze mensen
o Objectievere observaties, maar mogelijkheid tot misinterpretaties
Alternatief: niet reactief
 Interviews, focusgroepen, observaties  overal speelt reactiviteit speelt
een rol
 Verzamelen van bestaande gegevens
o Gegevens die niet specifiek voor huidige studie worden verzameld
 Kan verzameld zijn voor ander onderzoek (secundaire data)
 Data verzameld door CBS
o Kunnen ook gegevens zijn die er zijn zonder dat ze voor onderzoek
gegenereerd zijn
 Afval



8