Kauw- en slikproblemen
inleiding de slikact
- Orale voorbereidingsfase (hier moeten we nog iets voor doen/willekeurig)
- Orale voortstuwende fase (hier moeten we nog iets voor doen/willekeurig)
- Faryngeale fase (autonoom)
- Oesofageale fase (autonoom)
A. Orale voorbereidingsfase (willekeurig)
- Voedsel/vloeistof wordt in de mond gebracht
- Zien/ruiken/smaken à speekselproductie
- Kauwen en met speeksel vermengen tot een spijsbrok of voedselbolus
- ! Voorwaarde: opdat spijsbrok niet opnieuw naar buiten zal komen = goede
lipsluiting
B. Orale voortstuwende fase (willekeurig)
- Kauwen en vermengen met speeksel en met tong spijsbrok achter in de mond
brengen
- Spijsbrok wordt door beweging vd. tong naar achter in de mond gebracht
waardoor slikact wordt uitgelokt als begin van de fayngeale fase
- ! Voorwaarde: voldoende beweeglijkheid van de tong
Faryngeale en oesofageale fase
- Door de tong wordt het voedsel/bolus in de keel gebracht
- Progressieve samentrekking van diverse spiergroepen à spijsbrok wordt naar
keel en slokdarm vervoerd
C. Faryngeale fase (autonoom)
- ! Voorwaarde: afsluiting hebben bij gehemelte: spijsbrok niet naar neusholte
- ! Voorwaarde: bescherming door strottenklepje, stembanden en opwaartse
beweging strottenhoofd à spijsbrok niet naar luchtpijp
- Ademhaling stopt even
- Contractie spieren farynx + relaxatie UES (beweging voedsel naar oesofagus)
D. Oesofageale fase
- Via de oesofagus wordt de spijsbrok naar de maag vervoerd dmv. peristalitische
bewegingen
- Laatste stap: relaxatie LES
1
,Paramedische gegevens
1. Ziektebeeld
- 2 soorten slikproblemen
o Dysfagie = slikstoornis op zich, waarbij mensen er niet in slagen om op de
normale manier de slikact uit te voeren
§ = slikstoornis is de onmogelijkheid om op een normale en
gemakkelijke manier vloeibare en/of vaste VM door te slikken van
mondholte naar maag (i.e. pijnlijke, bemoeilijkte slikact)
§ Samenwerking met logopedisten is hier belangrijk
§ 8 à 10% van totaal gehospitaliseerde pt.
§ Risicogroepen:
• Pt. met keelkanker
• Mensen met dementie
• Mensen met een neurologische aandoening (vb. ALS, MS)
o Contractie van slokdarmspieren is niet meer
mogelijk
• Ziekte van Parkinson, ziekte van Alzheimer
o Aspiratie = ook bemoeilijken slikact, maar eerder het verslikken
§ = verslikken of ‘inademen’ van voedsel à voedsel komt
perongeluk in de luchtpijp terecht en niet in de slokdarm
2. Diagnose
- Welke onderzoeken?
o Klinisch onderzoek
o Radiologisch onderzoek: videofluoroscopie (slikvideo’s) welke beoordeeld
worden met gevalideerde Dysphagia outcome and severity scale
§ Bariumextract (papje) dat mensen moeten drinken, barium zal x-
stralen opvangen, zo kan men heel mooi zien waar het mis loopt in
de slokdarm à het papje gaat de verkeerde kant op
§ Taak van de logopedist: het doen en beoordelen ervan
§ Zo kan men zien of het nog mogelijk is om vaste voeding of
vloeibare voeding in te nemen
§ Het is belangrijk om deze persoon op te volgen
- Doelen?
o Vaststellen probleemgebied
o Bepalen toedieningsvorm van de voeding
o Toetsen van de effectiviteit van de therapie
2
, 3. Risicoprofiel (! Examenvraag: voorbeelden + wat kan er fout lopen + zeggen welke
voeding er nog mogelijk is en motiveren)
! Aspiratiepneumonie: als voeding toch niet via de slokdarm maar via de luchtpijp en
terecht komt in de longblaasjes à zal zorgen voor ontsteking
Advies: rechtop eten, denken aan houding / niet te veel voeding / verspreiden van
portiegroottes / rustig eten, mensen niet opjagen , benadrukken dat mensen de tijd
moeten nemen om te kauwen / niet praten tijdens het eten / zorgen voor een rustige
sfeer
Onvoldoende sluiten van de bovenste oesofagale sfincter
Hernia diafragmatica: middenrif zal borstholte en buikholte van elkaar scheiden,
maag blijft mooi in buikholte zitten à opening waar slokdarm doorzit kan vergroten
en maag zal erdoor springen en richting de borstholte gaan, komt vaak voor bij pt.
met obesitas, zwangere vrouwen
Hierdoor kan er reflux optreden
Immunosuppresiva: corticoïden
3
inleiding de slikact
- Orale voorbereidingsfase (hier moeten we nog iets voor doen/willekeurig)
- Orale voortstuwende fase (hier moeten we nog iets voor doen/willekeurig)
- Faryngeale fase (autonoom)
- Oesofageale fase (autonoom)
A. Orale voorbereidingsfase (willekeurig)
- Voedsel/vloeistof wordt in de mond gebracht
- Zien/ruiken/smaken à speekselproductie
- Kauwen en met speeksel vermengen tot een spijsbrok of voedselbolus
- ! Voorwaarde: opdat spijsbrok niet opnieuw naar buiten zal komen = goede
lipsluiting
B. Orale voortstuwende fase (willekeurig)
- Kauwen en vermengen met speeksel en met tong spijsbrok achter in de mond
brengen
- Spijsbrok wordt door beweging vd. tong naar achter in de mond gebracht
waardoor slikact wordt uitgelokt als begin van de fayngeale fase
- ! Voorwaarde: voldoende beweeglijkheid van de tong
Faryngeale en oesofageale fase
- Door de tong wordt het voedsel/bolus in de keel gebracht
- Progressieve samentrekking van diverse spiergroepen à spijsbrok wordt naar
keel en slokdarm vervoerd
C. Faryngeale fase (autonoom)
- ! Voorwaarde: afsluiting hebben bij gehemelte: spijsbrok niet naar neusholte
- ! Voorwaarde: bescherming door strottenklepje, stembanden en opwaartse
beweging strottenhoofd à spijsbrok niet naar luchtpijp
- Ademhaling stopt even
- Contractie spieren farynx + relaxatie UES (beweging voedsel naar oesofagus)
D. Oesofageale fase
- Via de oesofagus wordt de spijsbrok naar de maag vervoerd dmv. peristalitische
bewegingen
- Laatste stap: relaxatie LES
1
,Paramedische gegevens
1. Ziektebeeld
- 2 soorten slikproblemen
o Dysfagie = slikstoornis op zich, waarbij mensen er niet in slagen om op de
normale manier de slikact uit te voeren
§ = slikstoornis is de onmogelijkheid om op een normale en
gemakkelijke manier vloeibare en/of vaste VM door te slikken van
mondholte naar maag (i.e. pijnlijke, bemoeilijkte slikact)
§ Samenwerking met logopedisten is hier belangrijk
§ 8 à 10% van totaal gehospitaliseerde pt.
§ Risicogroepen:
• Pt. met keelkanker
• Mensen met dementie
• Mensen met een neurologische aandoening (vb. ALS, MS)
o Contractie van slokdarmspieren is niet meer
mogelijk
• Ziekte van Parkinson, ziekte van Alzheimer
o Aspiratie = ook bemoeilijken slikact, maar eerder het verslikken
§ = verslikken of ‘inademen’ van voedsel à voedsel komt
perongeluk in de luchtpijp terecht en niet in de slokdarm
2. Diagnose
- Welke onderzoeken?
o Klinisch onderzoek
o Radiologisch onderzoek: videofluoroscopie (slikvideo’s) welke beoordeeld
worden met gevalideerde Dysphagia outcome and severity scale
§ Bariumextract (papje) dat mensen moeten drinken, barium zal x-
stralen opvangen, zo kan men heel mooi zien waar het mis loopt in
de slokdarm à het papje gaat de verkeerde kant op
§ Taak van de logopedist: het doen en beoordelen ervan
§ Zo kan men zien of het nog mogelijk is om vaste voeding of
vloeibare voeding in te nemen
§ Het is belangrijk om deze persoon op te volgen
- Doelen?
o Vaststellen probleemgebied
o Bepalen toedieningsvorm van de voeding
o Toetsen van de effectiviteit van de therapie
2
, 3. Risicoprofiel (! Examenvraag: voorbeelden + wat kan er fout lopen + zeggen welke
voeding er nog mogelijk is en motiveren)
! Aspiratiepneumonie: als voeding toch niet via de slokdarm maar via de luchtpijp en
terecht komt in de longblaasjes à zal zorgen voor ontsteking
Advies: rechtop eten, denken aan houding / niet te veel voeding / verspreiden van
portiegroottes / rustig eten, mensen niet opjagen , benadrukken dat mensen de tijd
moeten nemen om te kauwen / niet praten tijdens het eten / zorgen voor een rustige
sfeer
Onvoldoende sluiten van de bovenste oesofagale sfincter
Hernia diafragmatica: middenrif zal borstholte en buikholte van elkaar scheiden,
maag blijft mooi in buikholte zitten à opening waar slokdarm doorzit kan vergroten
en maag zal erdoor springen en richting de borstholte gaan, komt vaak voor bij pt.
met obesitas, zwangere vrouwen
Hierdoor kan er reflux optreden
Immunosuppresiva: corticoïden
3
