2019
Gespreksvoering,
basisvaardigheden en
gespreksmodellen
SAMENVATTING PAGINA 35-54
, Gespreksvoering, basisvaardigheden en gespreksmodellen
H.T. van der Molen
M.A. Hommes
F. Kluijtmans
Hoofdstuk 2 – Luistervaardigheden
In dit hoofdstuk beginnen we met enkele wijdverbreide misvattingen over luisteren
(paragraaf 2.1). Daarna bespreken we een aantal veelvoorkomende slechte
luistergewoonten en de oorzaken daarvan (paragraaf 2.2.). Na deze inleidende
paragrafen behandelen we in paragraaf 2.3 de belangrijkste vaardigheden die bij
luisteren van belang zijn: aandachtgevend gedrag, vragen stellen, parafraseren van
de inhoud, reflecteren van gevoelens en samenvatten.
Het doel van dit hoofdstuk is dat je een beter inzicht krijgt in je eigen luistergedrag en
daarnaast je eigen repertoire van luistervaardigheden uitbreidt.
2.1 Misvattingen over luisteren
De belangrijkste misvatting over luistern is wel dat het een weinig energie vragende
activiteit is. Het tegendeel is waar; wie actief luistert, zal merken dat dat veel
inspanning vergt. De associatie van lui met luisteren komt voort uit enkele
veelvoorkomende misvattingen. We noemen de belangrijkste twee:
• Horen en luisteren zijn hetzelfde
Horen is een tamelijk passief proces. Horen doen we wanneer geluidstrillingen
ons trommelvlies in beweging brengen en zo signalen afgeven aan onze
hersenen.
Luisteren is daarentegen een actieve bezigheid. Signalen die we oppikken
moeten namelijk bewerkt en geïnterpreteerd worden tot een betekenisvol
geheel, dit noemen we ‘decoderen van boodschappen’.
• Boodschappen hebben een eenduidige betekenis
Wanneer we twee mensen observeren die met elkaar praten, lijkt het alsof zij
boodschappen uitwisselen die voor beiden dezelfde betekenis hebben.
Daaruit ontstaat gemakkelijk een misverstand: we denken dat boodschappen
op zichzelf een eenduidige betekenis hebben. Dat is echter niet waar.
Boodschappen hebben op zichzelf geen betekenis. De betekenis van een
boodschap komt tot stand doordat de luisteraar de uitgezonden signalen
bewerkt en interpreteert.
Communicatie kan dus omschreven worden als het zoeken naar een
gemeenschappelijke betekenis. Luisteren is daarbij een essentiële schakel.
Wanneer leefwerelden en referentiekaders meer van elkaar verschillen, wordt
elkaar begrijpen ook moeilijker.
Gespreksvoering,
basisvaardigheden en
gespreksmodellen
SAMENVATTING PAGINA 35-54
, Gespreksvoering, basisvaardigheden en gespreksmodellen
H.T. van der Molen
M.A. Hommes
F. Kluijtmans
Hoofdstuk 2 – Luistervaardigheden
In dit hoofdstuk beginnen we met enkele wijdverbreide misvattingen over luisteren
(paragraaf 2.1). Daarna bespreken we een aantal veelvoorkomende slechte
luistergewoonten en de oorzaken daarvan (paragraaf 2.2.). Na deze inleidende
paragrafen behandelen we in paragraaf 2.3 de belangrijkste vaardigheden die bij
luisteren van belang zijn: aandachtgevend gedrag, vragen stellen, parafraseren van
de inhoud, reflecteren van gevoelens en samenvatten.
Het doel van dit hoofdstuk is dat je een beter inzicht krijgt in je eigen luistergedrag en
daarnaast je eigen repertoire van luistervaardigheden uitbreidt.
2.1 Misvattingen over luisteren
De belangrijkste misvatting over luistern is wel dat het een weinig energie vragende
activiteit is. Het tegendeel is waar; wie actief luistert, zal merken dat dat veel
inspanning vergt. De associatie van lui met luisteren komt voort uit enkele
veelvoorkomende misvattingen. We noemen de belangrijkste twee:
• Horen en luisteren zijn hetzelfde
Horen is een tamelijk passief proces. Horen doen we wanneer geluidstrillingen
ons trommelvlies in beweging brengen en zo signalen afgeven aan onze
hersenen.
Luisteren is daarentegen een actieve bezigheid. Signalen die we oppikken
moeten namelijk bewerkt en geïnterpreteerd worden tot een betekenisvol
geheel, dit noemen we ‘decoderen van boodschappen’.
• Boodschappen hebben een eenduidige betekenis
Wanneer we twee mensen observeren die met elkaar praten, lijkt het alsof zij
boodschappen uitwisselen die voor beiden dezelfde betekenis hebben.
Daaruit ontstaat gemakkelijk een misverstand: we denken dat boodschappen
op zichzelf een eenduidige betekenis hebben. Dat is echter niet waar.
Boodschappen hebben op zichzelf geen betekenis. De betekenis van een
boodschap komt tot stand doordat de luisteraar de uitgezonden signalen
bewerkt en interpreteert.
Communicatie kan dus omschreven worden als het zoeken naar een
gemeenschappelijke betekenis. Luisteren is daarbij een essentiële schakel.
Wanneer leefwerelden en referentiekaders meer van elkaar verschillen, wordt
elkaar begrijpen ook moeilijker.
