1. neurologische basis van functies en psychopathologie → leerpad 3
Taal in de hersenen
Vroeger dacht men dat de taal afhing van 2 gebieden in de linker hersenhelft
- Gebied boven het oor: verantwoordelijk voor de betekenis, waardkeus en zinsbouw
- Gebied meer vooraan: verantwoordelijk voor spraakgeluid
Sinds de ontdekking van het 2de gebied is er veel veranderd → complexer geworden
Er is ontdekt op scans van beroertes dat veel gebieden van taal beschadigd raken, maar er is een
gebied dat specifieke aspecten van de taal regelt. Zo kunnen deze mensen wel terug leren praten,
maar klopt de inhoud vaak niet of gooit men de woorden in de verkeerde volgorde.
1.1 De neurologische basis van functies
1.1.1 De neurologische basis van emotie (HC2)
1.1.2 De neurologische basis van beloning (HC2)
1.2 De neurologische basis van psychopathologie
1.2.1 Het kwetsbaarheid-stress model
Dit model werd voor het eerst uitgebreid beschreven in de context van schizofrenie door Nuechtlein
en Dawson.
Genetische aanleg voor Epigenetische veranderingen door
kwetsbaarheid
verhoogde stressgevoeligheid vroege negatieve gebeurtenissen
Neurobiologische veranderingen
Biologische stressfactoren, Psychosociale stressfactoren
ziekte, drugs
Stress
STOORNIS
In een zeer vereenvoudigde vorm stelt het kwetsbaarheid-stress model dat een psychiatrische
aandoening begrepen kan worden als het resultaat van een complex samenspel tussen een erfelijk,
biologische kwetsbaarheid en multiple stressfactoren.
1
, KWETSBAARHEID:
Iedereen heeft een bepaalde kwetsbaarheid voor het ontwikkelen van een psychiatrische stoornis
Word veroorzaakt door → genetische factoren (= door een specifieke combo van genetische variatie
is iemand vatbaar of niet)
- Is bij iedereen verschillend
- Heet niets te maken met zwak of gevoelig zijn
Houd in dat er kleine neurobiologische afwijkingen in de hersenen zijn.
Word beïnvloed door schadelijke factoren voor of rond de geboorte (bv: infecties) en traumatische
gebeurtenissen in de jeugd.
STRESS:
Verwijst naar een bedreiging van ons lichamelijk of psychisch evenwicht en naar de psychologische en
fysiologische processen die worden geactiveerd om het evenwicht te behouden of te herstellen.
Stress speelt een rol in het ontstaan van psychische aandoeningen. (verhoogt de kan met 5 keer)
Bv: als iemand ziek is moet die boven een drempel, dit gebeurt doordat verschillende stressfactoren
zich opstapelen, die stressfactoren kunnen psychologische of psychosociale factoren zijn.
HYPOTHALAMUS? HYPOFYSE EN BIJNIERSCHORS:
Door acute stress wordt in het lichaam de hypothalamus-hypofyse-bijnier-schorsas (HHB-as)
geactiveerd. In de hersenen worden vanuit de hypothalamus en de hypofyse respectievelijk het
corticotropin releasing-hor-moon (CRH) en het adrenocorticotroop hormoon (ACTH) vrijgezet. Dat
laatste stimuleert de bijnierschors om op haar beurt het stresshormoon - cortisol - in de bloedbaan te
brengen.
Cortisol zorgt ervoor dat het lichaam zich klaarmaakt om een stressvolle situatie het hoofd te bieden.
Bloeddruk en hartritme verhogen en er wordt energie, in de vorm van bloedsuiker, vrijgemaakt.
In de hippocampus en de amygdala wordt de bewust gecontroleerde cognitieve activiteit onderdrukt
en gaan we meer automatisch, onbewust reageren
De processen die nu minder belangrijk zin, zoals honger, voedselinname, plezierbeleving,
immuunafweer en ontstekingsmechanismen, worden even on hold gezet. Tegelijk geeft cortisol via
een negatieve feedbackloop aan de hypothalamus en de hypofyse het signaal dat ze niet langer de
stimulerende hormonen moeten vrijzetten. De stress is voorbij, en het lichaam herstelt zich.
Bij psychiatrische stoornissen raakt de HHB-as verstoord. Het lichaam reageert of er voortdurend
stress is.
Door het onderdrukken van ontstekings- en afweermechanismen worden we vatbaarder voor infectie
en zullen wonden trager genezen. In de hersenen, in de hippocampus, zullen minder nieuwe
neuronen worden gevormd, minder groeifactoren worden vrijgezet en zullen de uitlopers van
zenuwcellen verschrompelen (hippocampale atrofie) waardoor geheugenproblemen ontstaan.
2
Taal in de hersenen
Vroeger dacht men dat de taal afhing van 2 gebieden in de linker hersenhelft
- Gebied boven het oor: verantwoordelijk voor de betekenis, waardkeus en zinsbouw
- Gebied meer vooraan: verantwoordelijk voor spraakgeluid
Sinds de ontdekking van het 2de gebied is er veel veranderd → complexer geworden
Er is ontdekt op scans van beroertes dat veel gebieden van taal beschadigd raken, maar er is een
gebied dat specifieke aspecten van de taal regelt. Zo kunnen deze mensen wel terug leren praten,
maar klopt de inhoud vaak niet of gooit men de woorden in de verkeerde volgorde.
1.1 De neurologische basis van functies
1.1.1 De neurologische basis van emotie (HC2)
1.1.2 De neurologische basis van beloning (HC2)
1.2 De neurologische basis van psychopathologie
1.2.1 Het kwetsbaarheid-stress model
Dit model werd voor het eerst uitgebreid beschreven in de context van schizofrenie door Nuechtlein
en Dawson.
Genetische aanleg voor Epigenetische veranderingen door
kwetsbaarheid
verhoogde stressgevoeligheid vroege negatieve gebeurtenissen
Neurobiologische veranderingen
Biologische stressfactoren, Psychosociale stressfactoren
ziekte, drugs
Stress
STOORNIS
In een zeer vereenvoudigde vorm stelt het kwetsbaarheid-stress model dat een psychiatrische
aandoening begrepen kan worden als het resultaat van een complex samenspel tussen een erfelijk,
biologische kwetsbaarheid en multiple stressfactoren.
1
, KWETSBAARHEID:
Iedereen heeft een bepaalde kwetsbaarheid voor het ontwikkelen van een psychiatrische stoornis
Word veroorzaakt door → genetische factoren (= door een specifieke combo van genetische variatie
is iemand vatbaar of niet)
- Is bij iedereen verschillend
- Heet niets te maken met zwak of gevoelig zijn
Houd in dat er kleine neurobiologische afwijkingen in de hersenen zijn.
Word beïnvloed door schadelijke factoren voor of rond de geboorte (bv: infecties) en traumatische
gebeurtenissen in de jeugd.
STRESS:
Verwijst naar een bedreiging van ons lichamelijk of psychisch evenwicht en naar de psychologische en
fysiologische processen die worden geactiveerd om het evenwicht te behouden of te herstellen.
Stress speelt een rol in het ontstaan van psychische aandoeningen. (verhoogt de kan met 5 keer)
Bv: als iemand ziek is moet die boven een drempel, dit gebeurt doordat verschillende stressfactoren
zich opstapelen, die stressfactoren kunnen psychologische of psychosociale factoren zijn.
HYPOTHALAMUS? HYPOFYSE EN BIJNIERSCHORS:
Door acute stress wordt in het lichaam de hypothalamus-hypofyse-bijnier-schorsas (HHB-as)
geactiveerd. In de hersenen worden vanuit de hypothalamus en de hypofyse respectievelijk het
corticotropin releasing-hor-moon (CRH) en het adrenocorticotroop hormoon (ACTH) vrijgezet. Dat
laatste stimuleert de bijnierschors om op haar beurt het stresshormoon - cortisol - in de bloedbaan te
brengen.
Cortisol zorgt ervoor dat het lichaam zich klaarmaakt om een stressvolle situatie het hoofd te bieden.
Bloeddruk en hartritme verhogen en er wordt energie, in de vorm van bloedsuiker, vrijgemaakt.
In de hippocampus en de amygdala wordt de bewust gecontroleerde cognitieve activiteit onderdrukt
en gaan we meer automatisch, onbewust reageren
De processen die nu minder belangrijk zin, zoals honger, voedselinname, plezierbeleving,
immuunafweer en ontstekingsmechanismen, worden even on hold gezet. Tegelijk geeft cortisol via
een negatieve feedbackloop aan de hypothalamus en de hypofyse het signaal dat ze niet langer de
stimulerende hormonen moeten vrijzetten. De stress is voorbij, en het lichaam herstelt zich.
Bij psychiatrische stoornissen raakt de HHB-as verstoord. Het lichaam reageert of er voortdurend
stress is.
Door het onderdrukken van ontstekings- en afweermechanismen worden we vatbaarder voor infectie
en zullen wonden trager genezen. In de hersenen, in de hippocampus, zullen minder nieuwe
neuronen worden gevormd, minder groeifactoren worden vrijgezet en zullen de uitlopers van
zenuwcellen verschrompelen (hippocampale atrofie) waardoor geheugenproblemen ontstaan.
2
