Economie H1
1. Kan nut, betrokken actoren en vormen van economische evaluaties
herkennen en benoemen.
1.1 Belang van evalueren
Centrale vraag: krijg je waar voor je geld?
1. Marktsector: marktmechanisme
- Het mechanisme bepaalt welke hoeveelheden goederen worden verhandeld en
welke prijzen daarbij gelden.
- Hierbij bestaat de band tussen beslissen, betalen en genieten.
2. Overheid: budgetmechanisme
- Het mechanisme waarbij wordt bepaald welke taken de overheid zal uitvoeren en
hoeveel de overheid hiervoor mag uitgeven.
- De band tussen beslissen, betalen en genieten is hierbij doorbroken.
Overheid:
• Werkt de overheid wel efficiënt (doelmatig)?
• Werkt de overheid wel effectief (doeltreffend)?
• Wegen effecten wel op tegen middelen (kosteneffectief)?
Conclusie:
- Marktsector: ingebakken evaluatiemechanisme
- Publieke sector: evaluaties noodzakelijk!!!
Woensdag gehaktdag
3e woensdag van mei = woensdag gehaktdag verantwoordingsdag
Minister met speciaal koffertje naar de Tweede Kamer: Aanbieding Financieel Jaarverslag
van het Rijk (FJR) en jaarverslagen departementen:
- Economische en financiële ontwikkelingen afgelopen jaar
- Financieel jaaroverzicht
President Algemene Rekenkamer presenteert aan 2e kamer Verslag van de controles
Productieproces/ beleidsketen
1. Doel = beoogd effect
2. Middel = input
3. Output = product, prestatie binnen de organisatie
4. Outcome = effect, resultaat buiten de organisatie
1.2 economische evaluaties
Typen evaluatiemethoden
- Monetaire methode: uitgedrukt in geld of niet monetaire methode: niet in geld
uitgedrukt
- Ex ante: vooraf of ex post: achteraf
1
, - Discrete methode: 1/beperkt aantal opties of continue methode: oneindige opties
Economische evaluaties
1. Beleidskundige evaluaties
A) Doelbereikingsevaluatie
- Wordt het doel bereikt?
- Voorspellingen van het CPB
B) Effectenevaluatie
- Wat zijn de effecten van beleid?
Kenmerken:
- Niet volledig monetair
- Zowel ex-ante als ex-post
- Kan gericht op middelen, output en outcome
2. Verschillenanalyse
Efficiencyverschil + prijsverschil + bezettingsverschil
Verschil tussen werkelijke kosten en ex post budget (= wat had werkelijke productie mogen
kosten bij voorgecalculeerde prijs)
Praktijk bij jaarrekening lijkt op verschillenanalyse:
Begroting en rekening naast elkaar gelegd
Verschillen in kaart gebracht en geanalyseerd
Structureel of incidenteel verschil?
Kenmerken:
- Monetair
- Ex post
- Gericht op de middelen en productie.
3. Accountantscontrole/verklaring
Accountant controleert (verplicht) jaarrekening (rechtmatigheid):
Volgens wet en (ook eigen) regelgeving?
- Treasurystatuut: wat te doen met geld op de bank
- Verplichte onderwerpen vanuit ministerie benoemd (bv werkdruk)
- Voorzieningen juist opgenomen
Geeft jaarrekening getrouw beeld?
Administratieve organisatie (AO) en interne beheersing (IB)
- Is degene die de betaling heeft gedaan gerechtigd de betaling te doen (ook bv
fraude)
- Valt de betaling onder de omschrijving van het begrotingsartikel?
- Voldaan aan aanbestedingsregels
Accountantscontrole:
Adviesfunctie aan bestuur en toezichthouder:
- Beoordeling resultaat; trends, benchmark, risico
- Beoordelen processen (AO & IB) Interimcontrole: zijn systemen en processen in
orde?
- Bijvoorbeeld fraude
2
1. Kan nut, betrokken actoren en vormen van economische evaluaties
herkennen en benoemen.
1.1 Belang van evalueren
Centrale vraag: krijg je waar voor je geld?
1. Marktsector: marktmechanisme
- Het mechanisme bepaalt welke hoeveelheden goederen worden verhandeld en
welke prijzen daarbij gelden.
- Hierbij bestaat de band tussen beslissen, betalen en genieten.
2. Overheid: budgetmechanisme
- Het mechanisme waarbij wordt bepaald welke taken de overheid zal uitvoeren en
hoeveel de overheid hiervoor mag uitgeven.
- De band tussen beslissen, betalen en genieten is hierbij doorbroken.
Overheid:
• Werkt de overheid wel efficiënt (doelmatig)?
• Werkt de overheid wel effectief (doeltreffend)?
• Wegen effecten wel op tegen middelen (kosteneffectief)?
Conclusie:
- Marktsector: ingebakken evaluatiemechanisme
- Publieke sector: evaluaties noodzakelijk!!!
Woensdag gehaktdag
3e woensdag van mei = woensdag gehaktdag verantwoordingsdag
Minister met speciaal koffertje naar de Tweede Kamer: Aanbieding Financieel Jaarverslag
van het Rijk (FJR) en jaarverslagen departementen:
- Economische en financiële ontwikkelingen afgelopen jaar
- Financieel jaaroverzicht
President Algemene Rekenkamer presenteert aan 2e kamer Verslag van de controles
Productieproces/ beleidsketen
1. Doel = beoogd effect
2. Middel = input
3. Output = product, prestatie binnen de organisatie
4. Outcome = effect, resultaat buiten de organisatie
1.2 economische evaluaties
Typen evaluatiemethoden
- Monetaire methode: uitgedrukt in geld of niet monetaire methode: niet in geld
uitgedrukt
- Ex ante: vooraf of ex post: achteraf
1
, - Discrete methode: 1/beperkt aantal opties of continue methode: oneindige opties
Economische evaluaties
1. Beleidskundige evaluaties
A) Doelbereikingsevaluatie
- Wordt het doel bereikt?
- Voorspellingen van het CPB
B) Effectenevaluatie
- Wat zijn de effecten van beleid?
Kenmerken:
- Niet volledig monetair
- Zowel ex-ante als ex-post
- Kan gericht op middelen, output en outcome
2. Verschillenanalyse
Efficiencyverschil + prijsverschil + bezettingsverschil
Verschil tussen werkelijke kosten en ex post budget (= wat had werkelijke productie mogen
kosten bij voorgecalculeerde prijs)
Praktijk bij jaarrekening lijkt op verschillenanalyse:
Begroting en rekening naast elkaar gelegd
Verschillen in kaart gebracht en geanalyseerd
Structureel of incidenteel verschil?
Kenmerken:
- Monetair
- Ex post
- Gericht op de middelen en productie.
3. Accountantscontrole/verklaring
Accountant controleert (verplicht) jaarrekening (rechtmatigheid):
Volgens wet en (ook eigen) regelgeving?
- Treasurystatuut: wat te doen met geld op de bank
- Verplichte onderwerpen vanuit ministerie benoemd (bv werkdruk)
- Voorzieningen juist opgenomen
Geeft jaarrekening getrouw beeld?
Administratieve organisatie (AO) en interne beheersing (IB)
- Is degene die de betaling heeft gedaan gerechtigd de betaling te doen (ook bv
fraude)
- Valt de betaling onder de omschrijving van het begrotingsartikel?
- Voldaan aan aanbestedingsregels
Accountantscontrole:
Adviesfunctie aan bestuur en toezichthouder:
- Beoordeling resultaat; trends, benchmark, risico
- Beoordelen processen (AO & IB) Interimcontrole: zijn systemen en processen in
orde?
- Bijvoorbeeld fraude
2
