Obesitas
Body composition and energy expenditure
Hoe wordt ons gewicht (normaal gezien) in niet pathogenen omstandigheden geregeld?
Honger en verzadigingsgevoel wordt
gestimuleerd en gecontrolleerd door de
hypothalamus
Hypothalamus is reeks van kernen (cluster
van neuronen) elk met een specifieke taak
(regelt veel meer dan enkel gewicht)
Links: hypothalamus zit centraal in ons hoofd
omdat die daar anatomisch zeer beschermd zit
(niet snel gekwetst) en omdat die in contact
staat met verschillende structuren
- Verbinding met zenuwstelsel (willekeurig en
onwillekeurig)
- Ventrikels: signalen geven
- Bloed-hersenbarrière
- Gezichtszenuw
- Rechtreekse communicatie met hypofyse
(dirigent van hormonaal systeem)
Hypothalamus is een soort van controletoren die van alle delen in ons lichaam informatie krijgt
2 verschillende types neuronen → staan in communicatie met elkaar
- Orexigene signalen (honger signalen) (op tekening rechts: groen)
- Anorexigene signalen (verzadigde signalen) (op tekening rechts: roos)
Ze zitten verspreid over verschillende kernen waarvan de nucleus arquatus en de periventriculaire nucleus de
belangrijkste zijn
Ook communicatie met bloedbaan en onwillekeurig zenuwstelsel
Er zijn verschillende organen die hormonen afgeven die via de
bloedbaan anaar de hypothalamus gestuurd worden en daar
hun werk doen
- Communicatie over energie: organen waar energie
toekomt (maag en darm)
- Communicatie over vetreserve: wit vetweefsel
- Lever is primaire opslag voor glucose
GHRELINE:
= hongerhormoon
Wanneer je wakker wordt (met honger), zit je ghreline niveau hoog → ontbijt: ghreline zakt heel snel omdat het
wordt geproduceerd in de maag dus het moment dat er voedsel in de maag komt zakt het niveau
→ ghreline gaat naar hypothalamus om te melden dat er eten is en dus niet meer honger is → ghreline stijgt terug
in de loop van de ochtend om in de middag dan terug een honger signaal te geven
(korte termijnregeling van honger en verzadiging)
= OREXIGEEN SIGNAAL – op korte termijn
, GLP-1:
(2 klasse van diabetes medicijn die fungeren op dit hormoon)
Gemaakt door de cellen van de dundarm en wordt opnieuw gemaakt als reactie op voedsel inname:
Dundarm maakt contact met voedsel → GLP-1 aanmaken → 2 functies:
1. GLP-1 gaat naar de pancreas om te melden dat er glucose aankomt → insuline secretie triggeren
(belangrijk voor type II diabetes)
2. GLP-1 reist naar hypothalamus en geeft een signaal van verzadiging
= OREXIGEEN SIGNAAL – op korte termijn
INSULINE:
= hormoon dat mee de energiehuishouding regelt
Insuline zorgt ervoor dat in de bloedbaan de glucose spiegel daalt → voedsel komt binnen en glucose wordt
geabsorbeerd →overblijvende glucose die in de bloedbaan moet getransporteerd worden in de cel → insuline
zorgt voor transport
= ANOREXIGEEN SIGNAAL – op korte termijn
Kunstmatige insuline inspuiten gaat honger opwekken
= OREXIGEEN SIGNAAL - op korte termijn
LEPTINE:
Langwerkende hormonen die in essentie het signaal dat aan hypothalamus communiceert wat de lange termijn
energiereserve is en communiceert meer dan alleen voedselinname
Snachts eet je niet → hart blijft kloppen, nieren blijven filteren, blijft ademen, … (= ENERGIE) → deze energie komt
de eerste uren uit de lever en naarmate de nuchtere periode langer wordt komt er meer en meer energie uit de
vetcellen
Vetcelreserve komt niet overdag op peil maar over een lange termijn
Reserve is essentieel want er zijn veel processen die afhangen van de voorraad aan energie in reserve
Voorbeeld 1: groeiproces als kind: een kind dat ondervoed is en niet genoeg vetreserve heeft → groeit niet
Voorbeeld 2: vruchtbaarheid bij vrouwen: onvoldoende vetreserve → systeem valt stil (logisch want als je
zwanger bent en je moet een kind op de wereld zetten heb je veel energiereserve nodig → hypothalamus
ligt vlak boven de hypofyse (hypofyse geeft signaal naar de eierstokken) en als leptine dan signaal geeft dat
de engeriereserve laag is dan valt de as hypothalamus-hypofyse-ovaria stil (kan 6-12 maanden duren tot
het systeem terug tot gang komt)
Hoe hoger het vetmassa, hoe hoger de leptine
ADIPONECTINE:
Zorgt ervoor dat je kan verdikken op een gezonde manier
Als je veel energie binnenkrijgt → moet je dat kunnen opslagen → adiponectine zorgt ervoor dat de energie die je
binnenkrijgt afgeleid wordt naar het wit vetweefsel dat subcutaan (onderhuids) zit
Voorbeeld:
muis links is dik omdat hij gewoon teveel eet → diabetes en veel te hoge
cholesterol
muis rechts eet evenveel maar is 3x zo dik → genetisch gemanipuleerd om veel
adiponectine aan te maken maar is voor derest kern gezond
Body composition and energy expenditure
Hoe wordt ons gewicht (normaal gezien) in niet pathogenen omstandigheden geregeld?
Honger en verzadigingsgevoel wordt
gestimuleerd en gecontrolleerd door de
hypothalamus
Hypothalamus is reeks van kernen (cluster
van neuronen) elk met een specifieke taak
(regelt veel meer dan enkel gewicht)
Links: hypothalamus zit centraal in ons hoofd
omdat die daar anatomisch zeer beschermd zit
(niet snel gekwetst) en omdat die in contact
staat met verschillende structuren
- Verbinding met zenuwstelsel (willekeurig en
onwillekeurig)
- Ventrikels: signalen geven
- Bloed-hersenbarrière
- Gezichtszenuw
- Rechtreekse communicatie met hypofyse
(dirigent van hormonaal systeem)
Hypothalamus is een soort van controletoren die van alle delen in ons lichaam informatie krijgt
2 verschillende types neuronen → staan in communicatie met elkaar
- Orexigene signalen (honger signalen) (op tekening rechts: groen)
- Anorexigene signalen (verzadigde signalen) (op tekening rechts: roos)
Ze zitten verspreid over verschillende kernen waarvan de nucleus arquatus en de periventriculaire nucleus de
belangrijkste zijn
Ook communicatie met bloedbaan en onwillekeurig zenuwstelsel
Er zijn verschillende organen die hormonen afgeven die via de
bloedbaan anaar de hypothalamus gestuurd worden en daar
hun werk doen
- Communicatie over energie: organen waar energie
toekomt (maag en darm)
- Communicatie over vetreserve: wit vetweefsel
- Lever is primaire opslag voor glucose
GHRELINE:
= hongerhormoon
Wanneer je wakker wordt (met honger), zit je ghreline niveau hoog → ontbijt: ghreline zakt heel snel omdat het
wordt geproduceerd in de maag dus het moment dat er voedsel in de maag komt zakt het niveau
→ ghreline gaat naar hypothalamus om te melden dat er eten is en dus niet meer honger is → ghreline stijgt terug
in de loop van de ochtend om in de middag dan terug een honger signaal te geven
(korte termijnregeling van honger en verzadiging)
= OREXIGEEN SIGNAAL – op korte termijn
, GLP-1:
(2 klasse van diabetes medicijn die fungeren op dit hormoon)
Gemaakt door de cellen van de dundarm en wordt opnieuw gemaakt als reactie op voedsel inname:
Dundarm maakt contact met voedsel → GLP-1 aanmaken → 2 functies:
1. GLP-1 gaat naar de pancreas om te melden dat er glucose aankomt → insuline secretie triggeren
(belangrijk voor type II diabetes)
2. GLP-1 reist naar hypothalamus en geeft een signaal van verzadiging
= OREXIGEEN SIGNAAL – op korte termijn
INSULINE:
= hormoon dat mee de energiehuishouding regelt
Insuline zorgt ervoor dat in de bloedbaan de glucose spiegel daalt → voedsel komt binnen en glucose wordt
geabsorbeerd →overblijvende glucose die in de bloedbaan moet getransporteerd worden in de cel → insuline
zorgt voor transport
= ANOREXIGEEN SIGNAAL – op korte termijn
Kunstmatige insuline inspuiten gaat honger opwekken
= OREXIGEEN SIGNAAL - op korte termijn
LEPTINE:
Langwerkende hormonen die in essentie het signaal dat aan hypothalamus communiceert wat de lange termijn
energiereserve is en communiceert meer dan alleen voedselinname
Snachts eet je niet → hart blijft kloppen, nieren blijven filteren, blijft ademen, … (= ENERGIE) → deze energie komt
de eerste uren uit de lever en naarmate de nuchtere periode langer wordt komt er meer en meer energie uit de
vetcellen
Vetcelreserve komt niet overdag op peil maar over een lange termijn
Reserve is essentieel want er zijn veel processen die afhangen van de voorraad aan energie in reserve
Voorbeeld 1: groeiproces als kind: een kind dat ondervoed is en niet genoeg vetreserve heeft → groeit niet
Voorbeeld 2: vruchtbaarheid bij vrouwen: onvoldoende vetreserve → systeem valt stil (logisch want als je
zwanger bent en je moet een kind op de wereld zetten heb je veel energiereserve nodig → hypothalamus
ligt vlak boven de hypofyse (hypofyse geeft signaal naar de eierstokken) en als leptine dan signaal geeft dat
de engeriereserve laag is dan valt de as hypothalamus-hypofyse-ovaria stil (kan 6-12 maanden duren tot
het systeem terug tot gang komt)
Hoe hoger het vetmassa, hoe hoger de leptine
ADIPONECTINE:
Zorgt ervoor dat je kan verdikken op een gezonde manier
Als je veel energie binnenkrijgt → moet je dat kunnen opslagen → adiponectine zorgt ervoor dat de energie die je
binnenkrijgt afgeleid wordt naar het wit vetweefsel dat subcutaan (onderhuids) zit
Voorbeeld:
muis links is dik omdat hij gewoon teveel eet → diabetes en veel te hoge
cholesterol
muis rechts eet evenveel maar is 3x zo dik → genetisch gemanipuleerd om veel
adiponectine aan te maken maar is voor derest kern gezond
