Inhoud
Kennisclips verdelingsvraagstukken.......................................................................1
Kennisclips Gezondheidsverschillen.....................................................................11
Kennisclips: Voorbereiding & legitimering van beleid...........................................19
Kennisclip: Stelsel en rechtvaardigheid................................................................23
Kennisclips: beleidsvoering als relationeel process..............................................31
Kennisclip: EU en de gezondheidszorg & mededinging en marktordening in de
gezondheidszorg.................................................................................................. 39
Verschillen in ziektegedrag en zorggebruik..........................................................46
Kennisclip: Doelmatigheid en rechtvaardigheid...................................................51
Kennisclips verdelingsvraagstukken
Om beleid een maatschappelijk onderwerp te maken, moet een onderwerp op de
beleidsagenda komen te staan. Hoe hoger het staat hoe sneller een beleid
gemaakt wordt.
Verschillende vormen van beleidsagendering
- Crisisbeleid: voorbeelden: coronacrisis, oorlog in ukraine etc
- Dagelijks beleid: voorbeeld: aanpassing basispakket/wet/richtlijn
(vitamine d in 2022 niet meer vergoed of de Wet zorg en dwang
aangepast)
- Geen beleid: Politiek niet interessant of te riskant vergoeding van de
fysiotherapeut (politiek niet interessant niet genoeg)
Hoe komt een onderwerp op de beleidsagenda?
- Model van Hall (1975)
- Model van Kingdon (1984)
Model van Hall: Volgens dit model moet een onderwerp aan 3 voorwaarden
voldoen, mocht een onderwerp hier niet meer aan voldoen dan kan het weer van
de agenda af.
- Legitimiteit:
- Recht of plicht om te interveniëren
- O.A. wetten en institutionele spelregels
- Geschiktheid:
- Mogelijkheid om beleid te implementeren
1
, - o.a. kennis, middelen, capaciteit en infrastructuur
- Publieke steun:
- Politieke haalbaarheid en maatschappelijk draagvlak
- o.a. afhankelijk van derden, media en belangengroepen
Model van Kingdon:
Window of opportunity als drie stromen samen komen.
- Probleemstroom: is aanwezig als het probleem als een publieke zaak
wordt beschouwd. Er zijn heel veel problemen, maar niet alle problemen
vragen om acties vanuit de overheid.
- Beleidstroom: In hoeverre is een aanvaardbare beleidsoplossing
aanwezig is, deze is aanwezig als het gelijk is aan de heersende waarde;
bijvoorbeeld duurzaam, betaalbaar en beheersbaar.
- Politieke stroom: Sluit het onderwerp aan bij de tijdsgeest, de politieke
machtsverhoudingen en de lobby voor belangrijke kwesties.
Window opportunity ook wel lanceervenster.
Beleidscyclus
Manier om de diverse stappen rondom een beleidsprobleem te structureren. Er
zijn meerdere modellen om dit te structureren. Grofweg 3 stappen:
1. Beleidsontwikkeling: Beleidsprobleem wordt gedefinieerd en
beleidsinstrumenten worden bepaald
2. Beleidsuitvoering: Instrumenten worden ontwikkeld en uitgezet
3. Beleidsevaluatie: Instrumenten worden geëvalueerd en gekeken wordt
welke verandering tot stand wordt gebracht.
Model van Raymakers (2016)
2
,Begint bij agendavorming.
Framing van maatschappelijke vraagstukken
Verschillende zienswijzen: Wanneer mensen naar een object of kwestie kijken
kunnen ze toch wat anders zien.
Frames zijn onderliggende structuren van geloof, perceptie en waardering (Schön
en Rein, 1994)
Voorbeeld framing maatschappelijk vraagstuk:
- Verwardheid en onbegrepen gedrag.
Politie spreekt over gebrek aan capaciteit, ggz spreekt over gebrek aan passende
zorg. Geen eenduidige rationele oplossing.
Verschillende visies op rechtvaardigheid
- Ontvanger
- Item
- Proces
Hoe zorg je voor een rechtvaardige verdeling?
Dimensie Issue Dilemma
Ontvangers Lidmaatschap Ongelijke uitnodigingen=
gelijke stukken
Rang-gebaseerde Gelijke rang- gelijke
3
, distributie stukken / ongelijke rang-
ongelijke stukken
Groep-gebaseerde Gelijke blokken –
distributie ongelijke stuken
Items Grenzen van het item Gelijke maaltijden –
ongelijke stukken
Waarde van het item Gelijke waarde- ongelijke
(meestal in de zorg) stukken
Proces Competitie Gelijke vorken –
ongelijke stukken
Loterij Gelijke kansen –
ongelijke stukken
Stemmen Gelijke stemmen –
ongelijke stukken
Dat er gelijkheid is in het ontvangen van zorg betekent nog niet dat er
gelijkwaardigheid is.
Voorbeeld reframing: Oud minister Lubbers zei: Nederland is ziek, bijna 1 miljoen
arbeidsongeschikten werd gebruikt als truc met de baas om van overtollig
personeel af te komen.
Tegenwoordig moet iemand dus naast ziek zijn ook daadwerkelijk
arbeidsongeschikt is.
Typen frames
- Retorische frames: Geeft aan hoe bepaalde gebeurtenissen worden
gekaderd.
- Actie frames: Zijn verbonden aan retorische frames, kadering zorgt voor
een bepaalde actie. Krijgen hierdoor legitimiteit. Deze frames zijn
specifieker door aanzetten tot actie
- Meta-culturele frames: diep gewortelde normatieve overtuigingen die
ten grondslag liggen aan retorische en actie frames
- Positief versus negatief
- Gezond versus ziekte
- Natuurlijk versus kunstmatig
- Holistisch versus fragmentarisch
Normale wetenschap
4
Kennisclips verdelingsvraagstukken.......................................................................1
Kennisclips Gezondheidsverschillen.....................................................................11
Kennisclips: Voorbereiding & legitimering van beleid...........................................19
Kennisclip: Stelsel en rechtvaardigheid................................................................23
Kennisclips: beleidsvoering als relationeel process..............................................31
Kennisclip: EU en de gezondheidszorg & mededinging en marktordening in de
gezondheidszorg.................................................................................................. 39
Verschillen in ziektegedrag en zorggebruik..........................................................46
Kennisclip: Doelmatigheid en rechtvaardigheid...................................................51
Kennisclips verdelingsvraagstukken
Om beleid een maatschappelijk onderwerp te maken, moet een onderwerp op de
beleidsagenda komen te staan. Hoe hoger het staat hoe sneller een beleid
gemaakt wordt.
Verschillende vormen van beleidsagendering
- Crisisbeleid: voorbeelden: coronacrisis, oorlog in ukraine etc
- Dagelijks beleid: voorbeeld: aanpassing basispakket/wet/richtlijn
(vitamine d in 2022 niet meer vergoed of de Wet zorg en dwang
aangepast)
- Geen beleid: Politiek niet interessant of te riskant vergoeding van de
fysiotherapeut (politiek niet interessant niet genoeg)
Hoe komt een onderwerp op de beleidsagenda?
- Model van Hall (1975)
- Model van Kingdon (1984)
Model van Hall: Volgens dit model moet een onderwerp aan 3 voorwaarden
voldoen, mocht een onderwerp hier niet meer aan voldoen dan kan het weer van
de agenda af.
- Legitimiteit:
- Recht of plicht om te interveniëren
- O.A. wetten en institutionele spelregels
- Geschiktheid:
- Mogelijkheid om beleid te implementeren
1
, - o.a. kennis, middelen, capaciteit en infrastructuur
- Publieke steun:
- Politieke haalbaarheid en maatschappelijk draagvlak
- o.a. afhankelijk van derden, media en belangengroepen
Model van Kingdon:
Window of opportunity als drie stromen samen komen.
- Probleemstroom: is aanwezig als het probleem als een publieke zaak
wordt beschouwd. Er zijn heel veel problemen, maar niet alle problemen
vragen om acties vanuit de overheid.
- Beleidstroom: In hoeverre is een aanvaardbare beleidsoplossing
aanwezig is, deze is aanwezig als het gelijk is aan de heersende waarde;
bijvoorbeeld duurzaam, betaalbaar en beheersbaar.
- Politieke stroom: Sluit het onderwerp aan bij de tijdsgeest, de politieke
machtsverhoudingen en de lobby voor belangrijke kwesties.
Window opportunity ook wel lanceervenster.
Beleidscyclus
Manier om de diverse stappen rondom een beleidsprobleem te structureren. Er
zijn meerdere modellen om dit te structureren. Grofweg 3 stappen:
1. Beleidsontwikkeling: Beleidsprobleem wordt gedefinieerd en
beleidsinstrumenten worden bepaald
2. Beleidsuitvoering: Instrumenten worden ontwikkeld en uitgezet
3. Beleidsevaluatie: Instrumenten worden geëvalueerd en gekeken wordt
welke verandering tot stand wordt gebracht.
Model van Raymakers (2016)
2
,Begint bij agendavorming.
Framing van maatschappelijke vraagstukken
Verschillende zienswijzen: Wanneer mensen naar een object of kwestie kijken
kunnen ze toch wat anders zien.
Frames zijn onderliggende structuren van geloof, perceptie en waardering (Schön
en Rein, 1994)
Voorbeeld framing maatschappelijk vraagstuk:
- Verwardheid en onbegrepen gedrag.
Politie spreekt over gebrek aan capaciteit, ggz spreekt over gebrek aan passende
zorg. Geen eenduidige rationele oplossing.
Verschillende visies op rechtvaardigheid
- Ontvanger
- Item
- Proces
Hoe zorg je voor een rechtvaardige verdeling?
Dimensie Issue Dilemma
Ontvangers Lidmaatschap Ongelijke uitnodigingen=
gelijke stukken
Rang-gebaseerde Gelijke rang- gelijke
3
, distributie stukken / ongelijke rang-
ongelijke stukken
Groep-gebaseerde Gelijke blokken –
distributie ongelijke stuken
Items Grenzen van het item Gelijke maaltijden –
ongelijke stukken
Waarde van het item Gelijke waarde- ongelijke
(meestal in de zorg) stukken
Proces Competitie Gelijke vorken –
ongelijke stukken
Loterij Gelijke kansen –
ongelijke stukken
Stemmen Gelijke stemmen –
ongelijke stukken
Dat er gelijkheid is in het ontvangen van zorg betekent nog niet dat er
gelijkwaardigheid is.
Voorbeeld reframing: Oud minister Lubbers zei: Nederland is ziek, bijna 1 miljoen
arbeidsongeschikten werd gebruikt als truc met de baas om van overtollig
personeel af te komen.
Tegenwoordig moet iemand dus naast ziek zijn ook daadwerkelijk
arbeidsongeschikt is.
Typen frames
- Retorische frames: Geeft aan hoe bepaalde gebeurtenissen worden
gekaderd.
- Actie frames: Zijn verbonden aan retorische frames, kadering zorgt voor
een bepaalde actie. Krijgen hierdoor legitimiteit. Deze frames zijn
specifieker door aanzetten tot actie
- Meta-culturele frames: diep gewortelde normatieve overtuigingen die
ten grondslag liggen aan retorische en actie frames
- Positief versus negatief
- Gezond versus ziekte
- Natuurlijk versus kunstmatig
- Holistisch versus fragmentarisch
Normale wetenschap
4
