Röntgen Samenvatting tandartsassistente:
13.1 Inleiding
Met röntgenopnamen krijgt de tandarts meer kijk op binnenste van de gebitselementen en van de kaken.
Zo kan je veranderingen of pathologische processen vroegtijdig onderkennen.
Bij beoordeling moet je rekening houden met dat je schaduwbeeld hebt van 2 dimensies hebt van een 3
dimensionaal voorwerp. Dit is dus onvolledig beeld.
Tegenwoordig is het mogelijk met digitale technieken een 3dimensionaal beeld vast lest. Alleen in het
ziekenhuis.
Röntgenstraling kan je niet zien, en bestaat uit golven. Denk aan telefoon golven, radio golven, zonlicht.
Golven zorgen ervoor dat energie van punt A naar punt B gaat.
De overdraagt van energie kan je zien, horen, voelen.
Röntgenstralingen gaat niet door de bakstenen muur en door lood heen.
Gammastraling gaat wel door een muur heen.
1 piek en 1 dal = 1 golflengte.
13.2 Röntgenstraling
Röntgenstraling, zichtbaar licht en radiogolven behoren tot
elektromagnetische straling.
De voortbeweging kan plaatsvinden door golven. Golf is een door de
ruimte voortbewegende trilling met een vaste uitslag (amplitude) en een
vaste golflengte.
Foto: a (verticaal) = amplitude, het andere (horizontaal) = golflengte.
Golflengte bepaald om wat voor straling het gaat. Golflengte van röntgenstraling ligt tussen 1 picometer en 1
nanometer. Röntgenstralen zijn eigenlijk niet veel anders dan lichtstralen. Röntgenstralen hebben een kortere
golflengte.
Ook infrarood, microgolven en radiogolven behoren tot elektromagnetische straling. Röntgenstralingen zijn
niet veel anders dan lichtstralen, röntgen heeft een kortere golflengte.
Eigenschappen van röntgenstraling:
Röntgenstralen.. de stralen planten zich rechtlijnig voort met de snelheid van het licht.
Op een bepaalde afstand van de röntgenbron gaan staan, heeft röntgenstraling een bepaalde sterkte.
Dit noem je intensiteit.
Intensiteit is precisie te definiëren als: de hoeveelheid straling die per seconde door een bepaald
oppervlak gaat. …
Röntgenstralen.. kunnen door stoffen heendringen.
Hoe kleiner de golflengte van röntgenstralen, des te groter wordt hun doordringend vermogen.
Stralen met een groot doordringend vermogen noemen we harde stralen.
Zachte stralen hebben een klein doordringend vermogen en een relatief grote golflengte. Hierbij
wordt veel straling geabsorbeerd door het lichaam. Dat is niet goed, want wat achterblijft in het
lichaam kan schade geven aan weefsel.
Harde straling wordt minder geabsorbeerd door het lichaam en minder schadelijk voor het lichaam.
Röntgenstralen.. kunnen bepaalde stoffen tot lichtuitzending brengen. (fluorescentie).
Iedere stof kan een hoeveelheid energie opnemen, die die kan afgeven aan de buitenwereld. Sommige
stoffen geven na bestraling de opgenomen energie af in de vorm van licht.
Röntgenstralen.. werken in op een fotografische plaat.
Elektronische straling zorgt dat zilverjodide en zilverbromide in fotografische papier worden
‘aangeslagen’. Door ontwikkel- en fixeervloeistof te gebruiken wordt het beeld zichtbaar voor het
menselijk oog.
Röntgenstralen.. kunnen biologische verandering in een lichaam veroorzaken.
Maakt het gevaarlijk. Worden daarom ook speciale voorzorgsmaatregelen genomen.
Röntgenstraling.. is onzichtbaar.
, 13.3 Het röntgenapparaat in de tandheelkundige praktijk
Röntgenapparaat is een elektrisch apparaat dat zorgt voor de afgifte van röntgenstralen.
De apparaten kunnen klein zijn ,of erg groot (ziekenhuizen), maar het principe is hetzelfde.
Röntgenstralen ontstaan wanneer elektronen met grote snelheid op metaal botsen. De energie die vrijkomt bij
de botsing wordt voor 99,6% omgezet in warmte en voor 0,4% in röntgenstraling.
Het deel van het röntgenappatuur waarin de straling wordt opgewekt bevindt zich in een vacuüm gezogen
glazen buis. In de buis bevinden zich kathode en een anode.
Kathode = minpool
Anode = pluspool
In de vacuüm gezogen glazen buis bevindt zich een kathode(minpool) en een anode(pluspool).
Bij gebruik is de kathode negatief geladen: dan is er een overschot aan elektronen.
De anode is juist positief geladen: heeft een tekort aan elektronen.
Tussen anode en kathode wordt er een elektrisch spanningsverschil (buisspanning) opgewekt.
De anobe heeft een hoge positieve spanning ten opzichte van de kathode, bewegen de elektronen zich met
toenemende snelheid naar de anobe. Er ontstaan dan een elektronenstroom.
De stroomsterkte wordt buisstroom genoemd.
Gedeelte van de anobe waar de elektronen op botsen is gemaakt van wolfraam en heet focus. Snelheid van het
botsen is bepalend voor de golflengte van de opgewekte röntgenstralen. Spanningsverschil tussen de beide
polen bepaalt de energie waarmee de elektronen op de focus botsen. Normale netspanning is 220 Volt. Dat is
te laag om röntgenstraling mee te kunnen opwekken. In het röntgenapparaat wordt de netspanning omgezet
in een spanning van 65.000 Volt/ 65 kV.
In de loden mantel die om het apparaat zit, daar zit olie in. De olie zorgt ervoor dat het apparaat niet oververhit
raakt. Verdeeld de warmte. De olie is een soort van isolatie.
A = vacuüm gezogen glazen buis
B = anobe
C = focus
D = kathode
E = gloeidraad
F = elektronen
G = rontgenbundel
De röntgenbuis is omgeven door oliebad, dat zorgt voor de afvoer van de in de röntgenbuis vrijgekomen
warmte. Meeste vrijgekomende energie wordt omgezet in warmte. Om het oliebad bevindt zich een een loden
mantel die straling tegenhoudt.
Tegenover de focus zit een ronde opening in de mantel (diafragma). Diafragma zorgt ervoor dat slechts een
smalle gerichte bundel röntgenstralen het apparaat verlaat.
De overige straling (nutteloze) wordt in de loden mantel geabsorbeerd.
Om de röntgenbundel (G) nog beter te richten, wordt de
diafragma een conus geschroefd. Dat is een open, rechte,
metalen of met lood beklede plastic buis.
De tijdsduur verschilt per opname. Het moet dus instelbaar
zijn. instellen van belichtingstijd gebeurt met een
tijdschakelaar (timer), die is voorzien van een
schaalverdeling voor het instellen van de belichtingstijd.
Voor de veiligheid zit er een dodemansknop op het apparaat. Na het instellen moet de dodemansknop
ingedrukt worden om het apparaat in werking te gaan. Als je de knop loslaat dan stopt het apparaat meteen
met het uitzenden van stralen.
Je moet de knop ingedrukt houden de gehele belichtingstijd (zolang piepsignaal klinkt).
13.1 Inleiding
Met röntgenopnamen krijgt de tandarts meer kijk op binnenste van de gebitselementen en van de kaken.
Zo kan je veranderingen of pathologische processen vroegtijdig onderkennen.
Bij beoordeling moet je rekening houden met dat je schaduwbeeld hebt van 2 dimensies hebt van een 3
dimensionaal voorwerp. Dit is dus onvolledig beeld.
Tegenwoordig is het mogelijk met digitale technieken een 3dimensionaal beeld vast lest. Alleen in het
ziekenhuis.
Röntgenstraling kan je niet zien, en bestaat uit golven. Denk aan telefoon golven, radio golven, zonlicht.
Golven zorgen ervoor dat energie van punt A naar punt B gaat.
De overdraagt van energie kan je zien, horen, voelen.
Röntgenstralingen gaat niet door de bakstenen muur en door lood heen.
Gammastraling gaat wel door een muur heen.
1 piek en 1 dal = 1 golflengte.
13.2 Röntgenstraling
Röntgenstraling, zichtbaar licht en radiogolven behoren tot
elektromagnetische straling.
De voortbeweging kan plaatsvinden door golven. Golf is een door de
ruimte voortbewegende trilling met een vaste uitslag (amplitude) en een
vaste golflengte.
Foto: a (verticaal) = amplitude, het andere (horizontaal) = golflengte.
Golflengte bepaald om wat voor straling het gaat. Golflengte van röntgenstraling ligt tussen 1 picometer en 1
nanometer. Röntgenstralen zijn eigenlijk niet veel anders dan lichtstralen. Röntgenstralen hebben een kortere
golflengte.
Ook infrarood, microgolven en radiogolven behoren tot elektromagnetische straling. Röntgenstralingen zijn
niet veel anders dan lichtstralen, röntgen heeft een kortere golflengte.
Eigenschappen van röntgenstraling:
Röntgenstralen.. de stralen planten zich rechtlijnig voort met de snelheid van het licht.
Op een bepaalde afstand van de röntgenbron gaan staan, heeft röntgenstraling een bepaalde sterkte.
Dit noem je intensiteit.
Intensiteit is precisie te definiëren als: de hoeveelheid straling die per seconde door een bepaald
oppervlak gaat. …
Röntgenstralen.. kunnen door stoffen heendringen.
Hoe kleiner de golflengte van röntgenstralen, des te groter wordt hun doordringend vermogen.
Stralen met een groot doordringend vermogen noemen we harde stralen.
Zachte stralen hebben een klein doordringend vermogen en een relatief grote golflengte. Hierbij
wordt veel straling geabsorbeerd door het lichaam. Dat is niet goed, want wat achterblijft in het
lichaam kan schade geven aan weefsel.
Harde straling wordt minder geabsorbeerd door het lichaam en minder schadelijk voor het lichaam.
Röntgenstralen.. kunnen bepaalde stoffen tot lichtuitzending brengen. (fluorescentie).
Iedere stof kan een hoeveelheid energie opnemen, die die kan afgeven aan de buitenwereld. Sommige
stoffen geven na bestraling de opgenomen energie af in de vorm van licht.
Röntgenstralen.. werken in op een fotografische plaat.
Elektronische straling zorgt dat zilverjodide en zilverbromide in fotografische papier worden
‘aangeslagen’. Door ontwikkel- en fixeervloeistof te gebruiken wordt het beeld zichtbaar voor het
menselijk oog.
Röntgenstralen.. kunnen biologische verandering in een lichaam veroorzaken.
Maakt het gevaarlijk. Worden daarom ook speciale voorzorgsmaatregelen genomen.
Röntgenstraling.. is onzichtbaar.
, 13.3 Het röntgenapparaat in de tandheelkundige praktijk
Röntgenapparaat is een elektrisch apparaat dat zorgt voor de afgifte van röntgenstralen.
De apparaten kunnen klein zijn ,of erg groot (ziekenhuizen), maar het principe is hetzelfde.
Röntgenstralen ontstaan wanneer elektronen met grote snelheid op metaal botsen. De energie die vrijkomt bij
de botsing wordt voor 99,6% omgezet in warmte en voor 0,4% in röntgenstraling.
Het deel van het röntgenappatuur waarin de straling wordt opgewekt bevindt zich in een vacuüm gezogen
glazen buis. In de buis bevinden zich kathode en een anode.
Kathode = minpool
Anode = pluspool
In de vacuüm gezogen glazen buis bevindt zich een kathode(minpool) en een anode(pluspool).
Bij gebruik is de kathode negatief geladen: dan is er een overschot aan elektronen.
De anode is juist positief geladen: heeft een tekort aan elektronen.
Tussen anode en kathode wordt er een elektrisch spanningsverschil (buisspanning) opgewekt.
De anobe heeft een hoge positieve spanning ten opzichte van de kathode, bewegen de elektronen zich met
toenemende snelheid naar de anobe. Er ontstaan dan een elektronenstroom.
De stroomsterkte wordt buisstroom genoemd.
Gedeelte van de anobe waar de elektronen op botsen is gemaakt van wolfraam en heet focus. Snelheid van het
botsen is bepalend voor de golflengte van de opgewekte röntgenstralen. Spanningsverschil tussen de beide
polen bepaalt de energie waarmee de elektronen op de focus botsen. Normale netspanning is 220 Volt. Dat is
te laag om röntgenstraling mee te kunnen opwekken. In het röntgenapparaat wordt de netspanning omgezet
in een spanning van 65.000 Volt/ 65 kV.
In de loden mantel die om het apparaat zit, daar zit olie in. De olie zorgt ervoor dat het apparaat niet oververhit
raakt. Verdeeld de warmte. De olie is een soort van isolatie.
A = vacuüm gezogen glazen buis
B = anobe
C = focus
D = kathode
E = gloeidraad
F = elektronen
G = rontgenbundel
De röntgenbuis is omgeven door oliebad, dat zorgt voor de afvoer van de in de röntgenbuis vrijgekomen
warmte. Meeste vrijgekomende energie wordt omgezet in warmte. Om het oliebad bevindt zich een een loden
mantel die straling tegenhoudt.
Tegenover de focus zit een ronde opening in de mantel (diafragma). Diafragma zorgt ervoor dat slechts een
smalle gerichte bundel röntgenstralen het apparaat verlaat.
De overige straling (nutteloze) wordt in de loden mantel geabsorbeerd.
Om de röntgenbundel (G) nog beter te richten, wordt de
diafragma een conus geschroefd. Dat is een open, rechte,
metalen of met lood beklede plastic buis.
De tijdsduur verschilt per opname. Het moet dus instelbaar
zijn. instellen van belichtingstijd gebeurt met een
tijdschakelaar (timer), die is voorzien van een
schaalverdeling voor het instellen van de belichtingstijd.
Voor de veiligheid zit er een dodemansknop op het apparaat. Na het instellen moet de dodemansknop
ingedrukt worden om het apparaat in werking te gaan. Als je de knop loslaat dan stopt het apparaat meteen
met het uitzenden van stralen.
Je moet de knop ingedrukt houden de gehele belichtingstijd (zolang piepsignaal klinkt).
