Samenvatting Omgevingsrecht

Inhoud
Deel 1: milieurecht en ruimtelijk bestuursrecht.....................................................................................3
Deel 2: milieu, ruimte, beleid en recht...................................................................................................7
Hoofdstuk 1: milieu, ruimte en (de nood aan) beleid.........................................................................7
Afdeling 1: toenemende aantasting door de mens.........................................................................7
Afdeling 2: nadelig juridisch statuut van het milieu........................................................................7
Afdeling 3: milieubeleid, ruimtelijke ordening… zijn nodig!............................................................8
Afdeling 4: legitimatie van het omgevingsbeleid............................................................................8
Hoofdstuk 2: functies van omgevingsrecht.......................................................................................10
Hoofdstuk 3: instrumenten van het omgevingsbeleid......................................................................11
Afdeling 1: directe en indirecte regulering....................................................................................11
Afdeling 2: enkele belangrijke directe instrumenten....................................................................11
Hoofdstuk 4: op naar nieuwe instrumenten en de weg van regulering?..........................................17
Afdeling 1: verhandelbare emissierechten, een marktconform instrument.................................17
Afdeling 2: de rol van het beleid en van de rechter herzien?........................................................19
Afdeling 3: beginselen van het milieubeleid.................................................................................22
Afdeling 4: rechtsbescherming op de helling?..............................................................................24
Deel 3: onteigening, eigendomsbeperkingen en rechten van voorkoop en voorkeur..........................25
Hoofdstuk 1: onteigening.................................................................................................................26
Afdeling 1: begrip..........................................................................................................................26
Afdeling 2: bescherming van het eigendomsrecht bij onteigening...............................................27
Hoofdstuk 2: eigendomsbeperkingen...............................................................................................33
Afdeling 1: begrip..........................................................................................................................33
Afdeling 2: bescherming van het eigendomsrecht bij eigendomsbeperkingen.............................34
Hoofdstuk 3: recht van voorkoop......................................................................................................36
Afdeling 1: begrip..........................................................................................................................36
Afdeling 2: modaliteiten, toepassingsgebied en uitzonderingen..................................................36
Afdeling 3: rangorde.....................................................................................................................36
Afdeling 4: sanctieregeling............................................................................................................36
Hoofdstuk 4: recht van voorkeur......................................................................................................37
Deel 4: vergunning in de ruimtelijke ordening en het milieubeleid......................................................37
Hoofdstuk 1: omgevingsvergunning.................................................................................................37
Afdeling 1: voorwerp van de vergunning......................................................................................37
Afdeling 2: kenmerken en gevolgen van vergunningen.................................................................44
Hoofdstuk 2: de procedure van de omgevingsvergunning................................................................45

1

, Hoofdstuk 3: verval van de omgevingsvergunning............................................................................52
Hoofdstuk 4: vergunningsprocedure en beoordelingskader.............................................................53
Deel 5: ruimtelijke planning en inrichting.............................................................................................58
Hoofdstuk 1: ruimtelijke ordening....................................................................................................58
Afdeling 1: overzicht.....................................................................................................................58
Afdeling 2: ruimtelijke planning....................................................................................................59
Afdeling 3: rooilijnplannen............................................................................................................70
Deel 6: handhaving in het omgevingsrecht...........................................................................................71
Hoofdstuk 1: algemeen.....................................................................................................................71
Afdeling 1: geen uniforme handhaving van het omgevingsrecht..................................................71
Afdeling 2: de administratieve afhankelijkheid en de verhouding tussen bestuurlijke en
strafrechtelijke handhaving...........................................................................................................72
Hoofdstuk 2: handhaving in VCRO....................................................................................................73
Hoofdstuk 3: milieu en milieustakingsvordering...............................................................................75




2

,Samenvatting omgevingsrecht
Deel 1: milieurecht en ruimtelijk bestuursrecht
 Doelstellingen van het vak:
- verder bouwen op bestuursrecht
- omgevingsrecht  verband met leefomgeving  omgevingsrecht = ruimtelijk
bestuursrecht + milieurecht
- materies voor allround jurist  het gaat immers over vele verschillende zaken (DO,
onteigening, gewestplan, omgevingsvergunning…)
- teaser voor latere specialisatie in master (in master heb je immers verschillende vakken
mbt omgevingsrecht)
 Evoluties in het vak:
- Sinds 2005-2006: ruimtelijk bestuursrecht = verplicht vak
 sinds 2014-2015: meer nadruk op milieurecht & minder op ruimtelijke
ordeningsrecht  ° naam omgevingsrecht
 sinds 2019-2020: meer nadruk op functie van omgevingsrecht voor een DO 
beoogt ons om na te denken of het milieurecht niet te kort schiet
 sinds 2021-2022: vak bestuurs- en omgevingsrecht (zonder reductie van beide
vakken!)
Waarom komen beide vakken samen?  men wou immers nieuwe vakken in het
leven roepen  hierdoor moesten enkele vakken worden samengeroepen
 Waarover gaat omgevingsrecht?
- LEEFOMGEVING
Bv. bedrijventerreinen in leefomgeving  massaal protest hier tegen
Bv. bossen kapen  heel wat betogen om bossen te behouden
Bv. windmolenprojecten voor hernieuwbare energie = goed voor algemeen belang MAAR
‘not in my backyard’
Bv. hoogspanningslijn Ventilius  kent veel juridische obstakels
Bv. Ontbossing door UGent in ruil voor het bouwen van koten  minister Demir ging
hiertegen in beroep
Bv. vervuiling met pefos in Antwerpse haven  probleem: pefos = moeilijk afbreekbaar
(kan tot 100den jaren duren)
Bv. In huidige tijd heel wat klimaatmarsen
CONCLUSIE: men strijd enorm voor de bescherming v/d leefomgeving
- PUBLIEK BOUWRECHT = verwezenlijking v/d dromen v/d Vlamingen (staat eigenlijk recht
tegenover leefomgeving)
Bv. Bouwen v/e droomhuis  waar kan je dit bouwen? Wat zijn de normen? Wat zijn de
voorwaarden voor een vergunning? Etc.
 Omgevingsrecht: situering in het recht
- vooral bestuursrecht MAAR niet alleen die rechtstak:
o omgevingsrecht vormt eigenlijk de dwarsdoorsnede v/h recht
 je kan elke rechtstak bekijken & overal zit er wel een deeltje
omgevingsrecht in
Bv. vergunningsplicht om te bouwen = vergunningsrecht
Bv. AS voor milieuschade = aansprakelijkheidsrecht  wat als een bedrijf
schade aanricht aan het milieu?


3

, Bv. Ecofiscaliteit = fiscaal recht
o omgevingsrecht  ook toenemende invloed op het privaatrecht (& dus niet
enkel op publiekrecht)
bv. bodemattest bij verkoop van een onroerend goed
CONCLUSIE: omgevingsrecht = ruimer dan gewoon bestuursrecht  het bevat immers
ook aspecten uit het privaatrecht (& niet enkel uit het publiekrecht zoals bestuursrecht)
- Omgevingsrecht = milieurecht + ruimtelijk bestuursrecht
o Milieurecht = recht over het milieubeleid  kent verschillende aspecten:
 milieuhygiëne: bestrijding van verontreiniging  door toename aan
uitstoot van CO2  van nature geen vervuilende stof MAAR leidt wel tot
klimaatverandering  dit moeten we tegenhouden!
 milieubeheer: beheer van natuurlijke rijkdommen (bodem, water, zand,
olie enz.)
 natuurbehoud: behoud van natuurgebieden, wilde flora en fauna
o ruimtelijk bestuursrecht
 recht over ruimtelijke ordening: bij ruimtelijke ordening gaan we de
bestemming bepalen v/d ruimte  er worden eigenlijk functies
toegekend aan gebieden (we verdelen dus het landschap in verschillende
zones)
bv. Op dit gebied mag je wonen  wonen = functie van die grond
bv. Op dit gebied mag je aan landbouw doen  landbouw = functie van
die grond
bv. Op dit gebied mag je industrie plaatsen  industrie = functie van die
grond beleid inzake onroerend erfgoed (monumenten, enz.)
bv. afbeelding:
 rood gebied = woongebied
 geel gebied = landschapsgebied




 recht over beleid inzake onroerend erfgoed: onroerend erfgoed =
monumenten = waardevolle landschappen vanuit historisch oogpunt 
het gaat dus over archeologisch erfgoed
bv. Vlasmarkt = beschermd stadgezicht
bv. binnentuin van faculteit rechten van UGent = beschermd stadsgezicht
 gevolg: er mocht geen dubbel glas geplaatst worden omdat het
gezicht dan verloren gaat  als ambtenaren van onroerend erfgoed
monument dus nee zeggen, is het nee
- Energierecht = regulering m.b.t. productie, transport, verbruik van energie  beïnvloedt
ook het milieurecht
 Ontwikkeling in BEL v/h milieurecht en ruimtelijke ordeningsrecht:
- In de middeleeuwen: steden vaardigen regels uit omtrent omgeving  ° van eerste
vormen van omgevingsrecht


4