Kennisclips voor Hst 1
Te onthouden deze les:
Persuasieve commu vs retoriek
• Persuasie =/ argumentatie/retoriek
o retoriek is vb een goed opbouwde speech maar sluit aan bij pc want het wil en hoe kan dit
maxi effect hebben
• Pc:
o nieuwere wettenschapp discipline met oorsprong in sociale psycho na WO2 die zich
bezighoud met meetbare effecten aan de ontvangers kant (met begrijpen van hoe mensen
overtuigd geraken)
o gaat ervanuit dat menselijk gedrag afhangt van personaliteit (deze kan de zender niet
manipuleren) en de situatie (deze kan de zender wel proberen te manipuleren: hoe
boodschap eruitziet en hoe die binnenkomt)
o
o Situationele kenmerken kunnen helpen voorspellen welk effect boodschap heeft
• Reto:
o Heel oude concept
o Filosofische, taalww discipline
o Gaat oorspronkelijk over zender, focust op argumenten en technieken van zender
o <>Pc gaat meer over duizenden boodschappen die overtuigend effect kunnen hebben, niet
altijd heel duidelijk (bv in supermakrt waarbij ze je meer proberen te doen kopen: acties,
marketing,…)
Attitude & gedragsverandering (pc)
• Het gaat ovr gedrag en meetbare uitkomsten bij ontvanger (kan attitude of gedragsverandering zijn,
vaak gaat het niet verder dan attitude)
• Kan niet enkel via pc bereikt worden maar ook:
1
, Boetes/wet Mensen heel duidelijk Vb nutriscores Niet commu maar design
zeggen zo zou je moeten veranderen (vb heel
leven (bv moeilijk maken om
voedsingdriekhoek) ongezond te eten)
Nrml heel bewust Bewust Onbewust Heel onbewust
• Voorbeelden 1:07:00
• Prblm met gedragsverandering (gv)
o Veel denken dat gv een gedragsverschuiving is (maar plots dieet volgen gaat ni veel effect
hebben want we hebben een gronisch probleem, een gedrags beïnvloeding zou veel beter
zijn → meer duurzaam)
Hoofdstuk 1: Domains of persuasion & basics of psychology
• Probleem met wat is pc:
o Non-verbaal?
o Overtuiging? Vb van prblm: overheid vraagt om wie kent
▪ Wnr is iets geslaagd? Cognitief effect? Of voedingsdriehoek? Veel mnsn zegge ja →
gedrags effect? volgens hen geslaagd, maar dat betelend ni da
o Bedoelde overtuiging? Per ongeluk? ze gezonder gaan eten
→Hier is persuasie met inbegrip van:
1. Boodschap effecten: hoe boodschap gebracht werd
2. Ontvanger effecten: kenmerken & situatie van ontvanger
3. Zendereffecten: kenmerken & situatie van zender
4. Kan zowel niet- als intentioneel zijn
→Bestaan ook andere kijken
→We kampen met dagelijkse blootstelling aan pc (enkel digitale marketing ads 4 tot 10 duizend per dag)
Automatische vs opzettelijke (deliberatieve) processen
• Gedrag (doen+denken) valt onder twee types
o Systeem 1
o Systeem 2
▪ Heeft beperkte capaciteit (oud onderzoek van Miller: in je werkgeheugen (waar je op
1 moment tegelijk aan kan denken) kan je maar aan 7 dingen denken/onthouden)
o Automatisch vs opzettelijk (14:00 les 2)
Systeem 1 Systeem 2
Automatisch Opzettelijk
Bewust: Intentioneel: Efficiënt: Controleerbaar: Bewust: Intentioneel: efficiënt: Controleerbaar:
Nee, kan je ni Ja, ‘komaan Ja, je kan het afzetten
bijsturen, je kan wel focus, start (min of meer)
2
, Nee, Nee, zijn er Ja, kost bv trainen op op Ja, je kiest zelf nu met Nee, kost
gebeurd sws kan je ni geen een manier te wat je wil doen wiskunde veel
sws activeren moeite reageren maar min of meer) moeit
duurt lang
Niet echt observeerbaar (maar het eindresultaat ervan wel
want we zien dat ons beinvloed)
• Daniel Kahneman onderzoek nr hoe mensen
Hoe we dingen beslissen doen we op twee systemen,
beslissingen nemen
- systeem 1: is onbewust (heel veel gew uit gewoonte
doen) – dit kan je ook niet uit/aan doen , heel snel
(want automatisch)(je hebt je eigen olifant = collectie
van aangeleerde associaties)
- systeem 2: bewust, kost veel energie, kan je
stoppen/starten
80% van beslissingen wordt dr systeem 1 gdn
onderliggende tussen werking tussen beide: veel dingen
• Vb: schakelen in auto: in het begin is dit heel hebben beetje 2 erbovenop terwijl onderliggend het vooral 1
lastig en moet je er hard over na denken, was dat bepaalde beslissing/gedrag stelt, je kan moeilijk
daarna wordt het proces grotendeels onderzoek doen nr echte processen want veel gebeurd
automatisch onbewust en da kan je enkel indirect meten
situaties ook waar ze elkaar tegenwerken → interessant want
dan kan je aantonen dat ze allebei bestaan (zon situaties
hebben ons tot deze inzichten geleid)
Persuasieve commu verloop via deze processen
• Systeem 1 veel sneller, System 2 veel trager
• 2 implicaties
o Wnr ze samenspelen komt het één voor het ander (alvast sneller)
o Soms gebeurd ook enkel 1 (ontvanger zal sneller overgaan op 1 en niet altijd op 2 omdat dit
veel energie kost)→ dit is ook zo vr alle cognitieve processen
o Ook de automatische verwerking gaan je gedachten al sws een richting opduwen vooraleer je
uiteindelijk echt bewust gaat beslissen
• Automatisch & opzettelijk (belangrijke termino)!!
o Want (on)bewust is slecht 1 kenmerk en wordt vaak verward met onderbewust (14:00 les 2)
o SO naar Freud: (45:00 les 2)
3
, • Implicatie op gedrag
o belangrijk deel van gedrag is ‘onzichtbaar’ vr onszelf
o gedrag= opzettelijk + automatisch + ruis
Zender & ontvanger
• Ontvangers kant
o Vertekening of gewoontes die ervoor zorgen dat je commu op een bepaalde manier
interpreteert (onbewust)
o Al veel onderzoek over
• Zenders kant
o Persuasieve dingen die je kan zeggen om mensen te overtuigen
o We zijn lui als mensen dus eig moet je als zender weten dat je best op systeem 1 terug valt
omdat mensen daarvoor niet actief moeten denken
Persuasieve processen: latent vs observeerbaar
• Commu is observeerbaar
o maar vaak besteden we weinig aandacht aan, veel verloopt ‘onopgemerkt’
• Effect van commu is soms observeerbaard
o Kan soms aangetoond worden maar is vaak onbewust
o Maar zelf wnr we bewust zijn van effect blijven verschillende processen onbewust dus zal
introspectie hoogstens deeltje van waarheid blootleggen (19:30 les 2)
Hoe bestudeer je dan latente (niet-observeerbare) processen?
Via experimenteel onderzoek: kan mogelijke latente oorzaken van observeerbare uitkomsten
• Onderzoek vr observeerbare processen is te moeilijk of kan te veel beïnvloed worden dr bias tussen
twee systemen die communiceren
• Drm doen we onderzoek nr latente processen (soort van omwegen of trucjes gebruiken om dat soort
van observable effecten te proberen te vinden)(dit geeft wel geen 100% zekere antwoorden want tis
moeilijk om te zeggen dat enkel dit leidt tot dit want we kunnen het niet zien of meten, we vinden
slechts potential latent causes of observable effects)→ hiervoor gebruiken we experimenteel
onderzoek
4
Te onthouden deze les:
Persuasieve commu vs retoriek
• Persuasie =/ argumentatie/retoriek
o retoriek is vb een goed opbouwde speech maar sluit aan bij pc want het wil en hoe kan dit
maxi effect hebben
• Pc:
o nieuwere wettenschapp discipline met oorsprong in sociale psycho na WO2 die zich
bezighoud met meetbare effecten aan de ontvangers kant (met begrijpen van hoe mensen
overtuigd geraken)
o gaat ervanuit dat menselijk gedrag afhangt van personaliteit (deze kan de zender niet
manipuleren) en de situatie (deze kan de zender wel proberen te manipuleren: hoe
boodschap eruitziet en hoe die binnenkomt)
o
o Situationele kenmerken kunnen helpen voorspellen welk effect boodschap heeft
• Reto:
o Heel oude concept
o Filosofische, taalww discipline
o Gaat oorspronkelijk over zender, focust op argumenten en technieken van zender
o <>Pc gaat meer over duizenden boodschappen die overtuigend effect kunnen hebben, niet
altijd heel duidelijk (bv in supermakrt waarbij ze je meer proberen te doen kopen: acties,
marketing,…)
Attitude & gedragsverandering (pc)
• Het gaat ovr gedrag en meetbare uitkomsten bij ontvanger (kan attitude of gedragsverandering zijn,
vaak gaat het niet verder dan attitude)
• Kan niet enkel via pc bereikt worden maar ook:
1
, Boetes/wet Mensen heel duidelijk Vb nutriscores Niet commu maar design
zeggen zo zou je moeten veranderen (vb heel
leven (bv moeilijk maken om
voedsingdriekhoek) ongezond te eten)
Nrml heel bewust Bewust Onbewust Heel onbewust
• Voorbeelden 1:07:00
• Prblm met gedragsverandering (gv)
o Veel denken dat gv een gedragsverschuiving is (maar plots dieet volgen gaat ni veel effect
hebben want we hebben een gronisch probleem, een gedrags beïnvloeding zou veel beter
zijn → meer duurzaam)
Hoofdstuk 1: Domains of persuasion & basics of psychology
• Probleem met wat is pc:
o Non-verbaal?
o Overtuiging? Vb van prblm: overheid vraagt om wie kent
▪ Wnr is iets geslaagd? Cognitief effect? Of voedingsdriehoek? Veel mnsn zegge ja →
gedrags effect? volgens hen geslaagd, maar dat betelend ni da
o Bedoelde overtuiging? Per ongeluk? ze gezonder gaan eten
→Hier is persuasie met inbegrip van:
1. Boodschap effecten: hoe boodschap gebracht werd
2. Ontvanger effecten: kenmerken & situatie van ontvanger
3. Zendereffecten: kenmerken & situatie van zender
4. Kan zowel niet- als intentioneel zijn
→Bestaan ook andere kijken
→We kampen met dagelijkse blootstelling aan pc (enkel digitale marketing ads 4 tot 10 duizend per dag)
Automatische vs opzettelijke (deliberatieve) processen
• Gedrag (doen+denken) valt onder twee types
o Systeem 1
o Systeem 2
▪ Heeft beperkte capaciteit (oud onderzoek van Miller: in je werkgeheugen (waar je op
1 moment tegelijk aan kan denken) kan je maar aan 7 dingen denken/onthouden)
o Automatisch vs opzettelijk (14:00 les 2)
Systeem 1 Systeem 2
Automatisch Opzettelijk
Bewust: Intentioneel: Efficiënt: Controleerbaar: Bewust: Intentioneel: efficiënt: Controleerbaar:
Nee, kan je ni Ja, ‘komaan Ja, je kan het afzetten
bijsturen, je kan wel focus, start (min of meer)
2
, Nee, Nee, zijn er Ja, kost bv trainen op op Ja, je kiest zelf nu met Nee, kost
gebeurd sws kan je ni geen een manier te wat je wil doen wiskunde veel
sws activeren moeite reageren maar min of meer) moeit
duurt lang
Niet echt observeerbaar (maar het eindresultaat ervan wel
want we zien dat ons beinvloed)
• Daniel Kahneman onderzoek nr hoe mensen
Hoe we dingen beslissen doen we op twee systemen,
beslissingen nemen
- systeem 1: is onbewust (heel veel gew uit gewoonte
doen) – dit kan je ook niet uit/aan doen , heel snel
(want automatisch)(je hebt je eigen olifant = collectie
van aangeleerde associaties)
- systeem 2: bewust, kost veel energie, kan je
stoppen/starten
80% van beslissingen wordt dr systeem 1 gdn
onderliggende tussen werking tussen beide: veel dingen
• Vb: schakelen in auto: in het begin is dit heel hebben beetje 2 erbovenop terwijl onderliggend het vooral 1
lastig en moet je er hard over na denken, was dat bepaalde beslissing/gedrag stelt, je kan moeilijk
daarna wordt het proces grotendeels onderzoek doen nr echte processen want veel gebeurd
automatisch onbewust en da kan je enkel indirect meten
situaties ook waar ze elkaar tegenwerken → interessant want
dan kan je aantonen dat ze allebei bestaan (zon situaties
hebben ons tot deze inzichten geleid)
Persuasieve commu verloop via deze processen
• Systeem 1 veel sneller, System 2 veel trager
• 2 implicaties
o Wnr ze samenspelen komt het één voor het ander (alvast sneller)
o Soms gebeurd ook enkel 1 (ontvanger zal sneller overgaan op 1 en niet altijd op 2 omdat dit
veel energie kost)→ dit is ook zo vr alle cognitieve processen
o Ook de automatische verwerking gaan je gedachten al sws een richting opduwen vooraleer je
uiteindelijk echt bewust gaat beslissen
• Automatisch & opzettelijk (belangrijke termino)!!
o Want (on)bewust is slecht 1 kenmerk en wordt vaak verward met onderbewust (14:00 les 2)
o SO naar Freud: (45:00 les 2)
3
, • Implicatie op gedrag
o belangrijk deel van gedrag is ‘onzichtbaar’ vr onszelf
o gedrag= opzettelijk + automatisch + ruis
Zender & ontvanger
• Ontvangers kant
o Vertekening of gewoontes die ervoor zorgen dat je commu op een bepaalde manier
interpreteert (onbewust)
o Al veel onderzoek over
• Zenders kant
o Persuasieve dingen die je kan zeggen om mensen te overtuigen
o We zijn lui als mensen dus eig moet je als zender weten dat je best op systeem 1 terug valt
omdat mensen daarvoor niet actief moeten denken
Persuasieve processen: latent vs observeerbaar
• Commu is observeerbaar
o maar vaak besteden we weinig aandacht aan, veel verloopt ‘onopgemerkt’
• Effect van commu is soms observeerbaard
o Kan soms aangetoond worden maar is vaak onbewust
o Maar zelf wnr we bewust zijn van effect blijven verschillende processen onbewust dus zal
introspectie hoogstens deeltje van waarheid blootleggen (19:30 les 2)
Hoe bestudeer je dan latente (niet-observeerbare) processen?
Via experimenteel onderzoek: kan mogelijke latente oorzaken van observeerbare uitkomsten
• Onderzoek vr observeerbare processen is te moeilijk of kan te veel beïnvloed worden dr bias tussen
twee systemen die communiceren
• Drm doen we onderzoek nr latente processen (soort van omwegen of trucjes gebruiken om dat soort
van observable effecten te proberen te vinden)(dit geeft wel geen 100% zekere antwoorden want tis
moeilijk om te zeggen dat enkel dit leidt tot dit want we kunnen het niet zien of meten, we vinden
slechts potential latent causes of observable effects)→ hiervoor gebruiken we experimenteel
onderzoek
4
