WOI Tijd en historisch referentiekader
Wat is geschiedenis?
Geschiedenis: geheugen v/d mensheid
Gesch= wetensch studie v/h menselijk verleden Gesch= feiten, betrouwbare
kennis v/h verleden. Gesch= anders dan verhalen over vroeger, legenden, sprookje/
mythe leren e onderscheid maken tussen waar + verzonnen. =moeilijk, omdat
gesch niet altijd over e bestaande, tastbare werkelijkheid gaat. Het verleden ≠
meer waarneembaar; enkel sporen ervan. E bewering kan alleen worden
aangenomen als zij gebaseerd is op betrouwbaar bewijsmateriaal.
geschondws moet doel hebben: respect voor waarheid, voor feiten! Geschondws
stimuleert het kritisch denken. Beeldinfo= v groot belang. Kritisch denken=
belangrijk.
Kennis+ inzicht historische processen (ontw historisch
besef)
Voeling met historisch denken, ontw historisch besef wann je oog hebt voor
veranderingsprocessen+ probeert het andere, minder bekende te begrijpen.
Historisch denken: zich bewust zijn v veranderingen. lineair denken: vroegere
perioden zijn slechts e voorgesch op, meestal i/e minder ontw stadium. eigen tijd=
centraal. → vermijden willen we tot historisch besef komen. Geschondws moet
gericht zijn o/h relativeren v eigen overtuigingen+ gevoelens als zijnde
historisch gebonden, min/ meer toevallig ontstaan+ veranderlijk.
Overdracht v waarden en normen: cultuuroverdracht
Elke tijd heeft zijn waardepatroon. Begrip voor omstandigheden, leren
relativeren, grotere verdraagzaamheid maken deel uit v goed historische
vorming.
1
,Tijdsperiode 1: prehistorie/oudheid
Vanaf wann begint de gesch?
men stelt dat gesch begint bij het ontstaan v/d menselijke cultuur, met het
ontstaan v/d eerste mensen. Wann dit juist gebeurde= (nog) niet heel zeker.
Voorgeschiedenis/ Prehistorie: periode waarin mens het schrift niet kende+
waarv we geen geschreven bronnen hebben gevonden (of deze niet begrijpen)
Deze loopt v ca. 3,5 miljoen j geleden tot ca. 3000 v.C. Dan ontstaan de 1e
schriftsystemen i/h Nabije Oosten.
Prehistorie= v onmisbaar belang als tijdsperiode voor het inzicht i/d mens+
samenleving owv/d lange duur+ de fundamentele ontw die plaats vonden
Hfdst 1: Zwervende mens (tot ca 10 000 – ca 5000j geleden)
Vanaf het prille begin tot de eerste mensen
Vanaf het ontstaan van de aarde tot de mens(achtige)
Mythische verklaringen voor ontstaan wereld+ leven= generaties lang als
‘historisch juist’ aanvaard geweest. Bv scheppingsverhaal Genesis. De oorsprong v
alles wordt hier vaak bij goden/ goddelijke krachten gelegd.
Vooral vanaf 19e eeuw ontstaan er wetensch verklaringen naast de mythische.
Momenteel is meest aanvaarde theorie voor ontstaan heelal de Big Bang/
oerknaltheorie.
De ouderdom v/h heelal wordt volgens die theorie geschat op ong 13,7 miljard j
Evolutietheorie Charles Darwin= nog steeds basis voor de wetensch verklaring
voor evolutie v leven op aarde.
Hoe, waar en wann is de mens ontstaan?
Mensachtigen/ hominiden= klasse v zoogdieren, orde der primaten.
De sterke gelijkenissen kunnen verklaard worden wann men aanneemt dat de
mens+ mensaap e gemeensch voorouder gehad hebben.
De mens stamt dus niét af v/d mensaap, maar heeft dezelfde voorouder gehad.
We zijn dus familie v elkaar.
Er zijn duidelijke versch tussen mensen+ mensapen. E wezenlijk versch is het
rechtop lopen.
De anatomische versch tussen mensen+ mensapen vooral ivm onze manier v
voortbewegen.
Over het alg beschouwen onderzoekers daarnaast ook maken v stenen werktuigen
gekoppeld aan de grotere hersenen als de grens tussen mens+ dier.
‘Mensachtigen’: wezens die enkel de uniek menselijke eigenschap ‘rechtop lopen’
bezitten, eventueel gekoppeld aan het ‘maken v stenen werktuigen’?
Vóór 10 miljoen j geleden leefde de gemeensch voorouder v/d mens+ mensaap
in Afrika. Door verschuivingen onder aardkorst werd Oost-Afrika tegen de rest v/h
continent opgeduwd. Waar beide elkaar raakten, ontstond e enorme geografische
breuklijn.
2
,De Grote Slenk/ Riftvallei, die v Kenia naar Zuid-Afrika loopt, werd de grens tussen het hoger gelegen Oost-Afrika+ de rest v/h
continent. Het leefgebied v/d gemeensch voorouder bestond voortaan uit 2 geïsoleerde streken:
Westelijk Afrika bleef overwegend tropisch oerwoud. Onze voorouder kon er zich verder ontw tot de huidige soorten mensapen.
In Oost-Afrika ontw zich e ander klimaat+ plantengroei: het werd er warmer+ oerwoud maakte plaats voor savanne.
De gemeensch voorouder v mens+ mensaap moest zich aan zijn nieuwe leefwereld aanpassen om te kunnen overleven. De
1e vereiste om in savanne te kunnen overleven was het rechtop lopen= de beslissende stap i/d evolutie tot mens(achtige),
niet de toename v/d herseninhoud.
De oudste sporen v mensachtigen dateert men tot ca 6 miljoen j geleden.
Evolutie van de mens
Er zijn versch theorieën over de afstamming v/d mens omdat het vaak moeilijk is om de gevonden skeletten juist te
dateren+ te interpreteren. We bekijken hier beknopt e veel aanvaarde theorie.
3
, 4
Wat is geschiedenis?
Geschiedenis: geheugen v/d mensheid
Gesch= wetensch studie v/h menselijk verleden Gesch= feiten, betrouwbare
kennis v/h verleden. Gesch= anders dan verhalen over vroeger, legenden, sprookje/
mythe leren e onderscheid maken tussen waar + verzonnen. =moeilijk, omdat
gesch niet altijd over e bestaande, tastbare werkelijkheid gaat. Het verleden ≠
meer waarneembaar; enkel sporen ervan. E bewering kan alleen worden
aangenomen als zij gebaseerd is op betrouwbaar bewijsmateriaal.
geschondws moet doel hebben: respect voor waarheid, voor feiten! Geschondws
stimuleert het kritisch denken. Beeldinfo= v groot belang. Kritisch denken=
belangrijk.
Kennis+ inzicht historische processen (ontw historisch
besef)
Voeling met historisch denken, ontw historisch besef wann je oog hebt voor
veranderingsprocessen+ probeert het andere, minder bekende te begrijpen.
Historisch denken: zich bewust zijn v veranderingen. lineair denken: vroegere
perioden zijn slechts e voorgesch op, meestal i/e minder ontw stadium. eigen tijd=
centraal. → vermijden willen we tot historisch besef komen. Geschondws moet
gericht zijn o/h relativeren v eigen overtuigingen+ gevoelens als zijnde
historisch gebonden, min/ meer toevallig ontstaan+ veranderlijk.
Overdracht v waarden en normen: cultuuroverdracht
Elke tijd heeft zijn waardepatroon. Begrip voor omstandigheden, leren
relativeren, grotere verdraagzaamheid maken deel uit v goed historische
vorming.
1
,Tijdsperiode 1: prehistorie/oudheid
Vanaf wann begint de gesch?
men stelt dat gesch begint bij het ontstaan v/d menselijke cultuur, met het
ontstaan v/d eerste mensen. Wann dit juist gebeurde= (nog) niet heel zeker.
Voorgeschiedenis/ Prehistorie: periode waarin mens het schrift niet kende+
waarv we geen geschreven bronnen hebben gevonden (of deze niet begrijpen)
Deze loopt v ca. 3,5 miljoen j geleden tot ca. 3000 v.C. Dan ontstaan de 1e
schriftsystemen i/h Nabije Oosten.
Prehistorie= v onmisbaar belang als tijdsperiode voor het inzicht i/d mens+
samenleving owv/d lange duur+ de fundamentele ontw die plaats vonden
Hfdst 1: Zwervende mens (tot ca 10 000 – ca 5000j geleden)
Vanaf het prille begin tot de eerste mensen
Vanaf het ontstaan van de aarde tot de mens(achtige)
Mythische verklaringen voor ontstaan wereld+ leven= generaties lang als
‘historisch juist’ aanvaard geweest. Bv scheppingsverhaal Genesis. De oorsprong v
alles wordt hier vaak bij goden/ goddelijke krachten gelegd.
Vooral vanaf 19e eeuw ontstaan er wetensch verklaringen naast de mythische.
Momenteel is meest aanvaarde theorie voor ontstaan heelal de Big Bang/
oerknaltheorie.
De ouderdom v/h heelal wordt volgens die theorie geschat op ong 13,7 miljard j
Evolutietheorie Charles Darwin= nog steeds basis voor de wetensch verklaring
voor evolutie v leven op aarde.
Hoe, waar en wann is de mens ontstaan?
Mensachtigen/ hominiden= klasse v zoogdieren, orde der primaten.
De sterke gelijkenissen kunnen verklaard worden wann men aanneemt dat de
mens+ mensaap e gemeensch voorouder gehad hebben.
De mens stamt dus niét af v/d mensaap, maar heeft dezelfde voorouder gehad.
We zijn dus familie v elkaar.
Er zijn duidelijke versch tussen mensen+ mensapen. E wezenlijk versch is het
rechtop lopen.
De anatomische versch tussen mensen+ mensapen vooral ivm onze manier v
voortbewegen.
Over het alg beschouwen onderzoekers daarnaast ook maken v stenen werktuigen
gekoppeld aan de grotere hersenen als de grens tussen mens+ dier.
‘Mensachtigen’: wezens die enkel de uniek menselijke eigenschap ‘rechtop lopen’
bezitten, eventueel gekoppeld aan het ‘maken v stenen werktuigen’?
Vóór 10 miljoen j geleden leefde de gemeensch voorouder v/d mens+ mensaap
in Afrika. Door verschuivingen onder aardkorst werd Oost-Afrika tegen de rest v/h
continent opgeduwd. Waar beide elkaar raakten, ontstond e enorme geografische
breuklijn.
2
,De Grote Slenk/ Riftvallei, die v Kenia naar Zuid-Afrika loopt, werd de grens tussen het hoger gelegen Oost-Afrika+ de rest v/h
continent. Het leefgebied v/d gemeensch voorouder bestond voortaan uit 2 geïsoleerde streken:
Westelijk Afrika bleef overwegend tropisch oerwoud. Onze voorouder kon er zich verder ontw tot de huidige soorten mensapen.
In Oost-Afrika ontw zich e ander klimaat+ plantengroei: het werd er warmer+ oerwoud maakte plaats voor savanne.
De gemeensch voorouder v mens+ mensaap moest zich aan zijn nieuwe leefwereld aanpassen om te kunnen overleven. De
1e vereiste om in savanne te kunnen overleven was het rechtop lopen= de beslissende stap i/d evolutie tot mens(achtige),
niet de toename v/d herseninhoud.
De oudste sporen v mensachtigen dateert men tot ca 6 miljoen j geleden.
Evolutie van de mens
Er zijn versch theorieën over de afstamming v/d mens omdat het vaak moeilijk is om de gevonden skeletten juist te
dateren+ te interpreteren. We bekijken hier beknopt e veel aanvaarde theorie.
3
, 4
