HC Intellectuele Eigendomsrecht
Kennen voor TT
- Het Unieverdrag van Parijs (UvP) heeft in de Nederlandse rechtsorde
directe werking, en kan door iedereen in zijn voordeel worden
ingeroepen voor de Nederlandse rechter. Wat merken betreft, volgt dit
bv. letterlijk uit art. 4.7 Benelux-verdrag (BVIE).
Hoorcollege 1: Algemene inleiding tot de intellectuele rechten
Voorbeeld crompouce
- Uitgevonden in 2020 door een bakker in Utrecht. Bakkerij van Maanen
ging deze namaken in 2023. De bakkerij uit Utrecht was hier niet blij
mee. Dit leidde tot veel discussies.
- In welke mate kunnen ondernemingen zich ertegen wapenen dat andere
marktdeelnemers/derden hen gaan nabootsen?
Praktische informatie/cursus
- Doelstelling: basiskennis intellectuele rechten op masterniveau
- Werkvorm: 7 collegedagen
6 gewone collegedagen + 1 gastcollege (24-04) + 1 college
voorbereiding tentamen (08-05)
- Kennisclips voorafgaand aan het college kijken
- Je mag alle wetgeving meenemen zelf uitprinten voor het tentamen
In leidraad is een lijst opgenomen met wetgeving die je nodig hebt
voor het tentamen
Praktische informatie – tentamen
- Vorm: digitaal tentamen via Testvision
- Gesloten boek tentamen
- Toegelaten: wetgeving (codex of zelf uitgeprint)
- Te kennen leerstof:
Slides
Alles wat in de colleges aan bod is gekomen
Alles wat daarnaast nog uitdrukkelijk is aangemerkt als te kennen
leerstof
Handboek: slechts in de mate dat ook op slides, in college of
uitdrukkelijk aangemerkt
- Vraagstelling:
Theorievragen
Casussen: voorbeelden in laatste college
Overzicht van de komende weken
1. Algemene inleiding tot de intellectuele rechten
2. Octrooirecht
3. Handelsnaamrecht
4. Merkenrecht = belangrijkste stuk van de cursus
5. Auteursrecht/werken & software
6. Bescherming van databanken | sui-generisrecht
7. Naburige rechten
8. Slaafse nabootsing = gastcollege
9. Handhaving = gastcollege
1
,Algemene inleiding:
Jurisprudentie
HR Hyster Karry Krane (1953) dit arrest vormt de hele grond voor het
leerstuk van de;
- Slaafse nabootsing
Een rijdende kraan die gemaakt is door Harry, en iemand anders heeft
die rijdende kraan nagebootst.
Een kraan is in WOII door allerlei troepen meegenomen. In een
Nederlandse fabrikant wordt dit ontwerp nagebootst en plaatst een
soortgelijke kraan op de markt. Er liggen geen auteurs- of
octrooirechten op de kraan. Kan de Amerikaan er iets aan doen dat de
Nederlandse fabrikant de kraan verkoopt?
- Principe van vrijheid van kopie = kopievrijheid.
- HR: In het algemeen is het niet verboden om in eigen voordeel (ten
nadele van de concurrent), gebruik te maken van de resultaten van de
inspanningen, inzichten en kennis van anderen op de markt.
Op de markt mogen we elkaar dus imiteren.
- Principe vrijheid om elkaar te kopiëren.
- Uitzonderingen op het principe van de kopieërvrijheid, 2 soorten
uitzonderingen:
1. Onbetamelijke gedragingen: strijdig met bv. de onrechtmatige daad
Verbod op nodeloze verwarring.
2. Intellectuele eigendomsrechten: situaties waarin de wetgever het
nuttig heeft geacht om o.g.v. de wet af te wijken van het principe
van kopiervrijheid, om een andere verregaande doelstelling te
kunnen verwezenlijken.
- De wetgever creëert rechten en exclusiviteiten voor bepaalde zaken op
intellectuele zaken (onstoffelijk en onlichamelijke stoffen)
Geen stoffelijke zaken, maar intellectuele
- Intellectuele eigendommen zijn geen eigendommen in de zin van het
BW, daarom praten wij over eigendomsrechten
- De wetgever probeert aan te moedigen dat iets wordt bedacht, want
anders niet zou zijn bedacht.
Bijvoorbeeld nieuwe muziek en literatuur beschermen door het
auteursrecht.
Innovatievere maatschappij door uitvindingen te beschermen =
octrooirechten
- Auteursrecht = werk
- Octrooirecht = uitvinding
= deken
IE-rechten
- Steeds een drempel waaraan je moet voldoen: Het werk moet origineel &
innovatief zijn
- Enerzijds wil je vermijden dat je een inbreuk maakt op iemand anders
zijn IE-recht
Wederzijds vertrouwen is irrelevant bij IE-rechten
- Anderzijds kan je ook een mogelijke rechthebbende zijn (bv. jij maakt iets
en je wilt dat beschermen)
Intellectuele rechten | algemene kenmerken
2
, - Voorwerp van IE-recht: creatie van de menselijke geest
Hoog abstractieniveau, ook het voorwerp van het recht is niet
zichtbaar en niet tastbaar.
Het IE-recht maakt het nooit mogelijk om concepten of ideeën te
beschermen je idee moet dus echt al een concrete
uitdrukkingsvorm hebben aangenomen om daarop een IE-recht te
verkrijgen.
Er wordt een onderscheid gemaakt tussen het eigenlijke voorwerp
van het IE-recht = Corpus mysticum (bv. de uitvinding – iets
onlichamelijks)
Drager van een IE-recht, hetgeen wat het IE-recht belichaamt =
corpus mechanicum (bv. uitvoering van de uitvinding – stoffelijk
object)
Bv. het IE-recht slaat op een onlichamelijk onderwerp, maar het
boek is de corpus mechanicum.
Als een boek van eigenaar veranderd, heeft dat geen invloed op
het IE-recht dat daarop rust
IE-rechten hebben niets te maken met zakelijke rechten,
persoonlijke rechten
Persoonlijkheidsrechten (bv. recht op afbeelding)
Corpus mysticum vs. corpus mechanicum |
onafhankelijkheidsbeginsel
Het is mogelijk om 1 corpus mysticum te hebben, waarvan er
verschillende corpus mechanica van zijn, bv. auteur bedenkt 1
roman, maar deze wordt 1 miljoen keer gedrukt.
- Drempel = beschermingsvoorwaarden
Men krijgt pas een monopolie wanneer je voldoet aan bepaalde
voorwaarden.
- Legaliteitsbeginsel: wettelijk vetorecht
Elk IE-recht moet een wettelijke basis hebben, de rechter mag dus
geen IE-rechten creëren
IE-recht is een absoluut recht, je krijgt je rechten van de wetgever
en je doet er vervolgens mee wat je wil (art. 3:2 BW)
Je krijgt een wettelijk monopolie, ongeacht de ter goeder trouw
Subjectief absoluut recht | tegenstelbaarheid erga omnes
Uit het legaliteitsbeginsel vloeit ook het volgende beginsel voort;
- Territorialiteitsbeginsel: art. 8.1. Verord. 864/2007 Rome II
Je kan slechts bescherming krijgen op het grondgebied waarop je
bescherming claimt, het is een kwestie van nationaal recht
IE-rechten zijn grotendeels geharmoniseerd binnen de EU, regels
lopen voor ongeveer 90% hetzelfde binnen de EU
Kijk eerst naar de Nederlandse Auteurswet
- Beperkte duurtijd: IE-recht is in principe altijd beperkt in tijd, want;
Doel IE-echten: iets aanmoedigen qua creativiteit
Dit is dus tegengesteld tot eigendommen van een bepaald voorwerp
Tot 70 jaar na het overlijden
- Toekenning: van rechtswege | registratie
2 manieren om IE-rechten toe te kennen:
1. Van rechtswege toekenning: toegekend zonder dat u daarvoor
iets hoeft te doen, enkel voldoen aan de voorwaarden uit de wet.
2. Aanvraag indienen – registratie: aanvraag moet goedgekeurd
worden en later geregistreerd worden.
3
, Indienen van een aanvraag wordt ook ‘depot’ genoemd: je vraagt
een IE-recht aan door bepaalde formaliteiten te voldoen
Toekenning (ook wel ‘registratie’ of ‘inschrijving’ genoemd): een
overheidsinstantie zegt dat je aan de voorwaarden voldoet
Elk IE-recht dat wordt geregistreerd, moet ook openbaar gemaakt
worden (ook wel ‘publicatie’ genoemd)
- Cumul/cumulatie: eenzelfde voorwerp kan meerdere IE-rechten hebben.
Verschillende personen kunnen aanspraak hebben op een voorwerp.
Alle rechthebbende, hebben een monopolie op een bepaald
voorwerp.
Belangrijkste normatieve vindplaatsen
Nederlands recht & Benelux-recht: wetgeving die belangrijk is voor de IE-
rechten
- Aw = Auteurswet (1912)
- Hnw = Handelsnaamwet (1921)
- ZPW = Zaaizaad- en Plantgoedwet (1966)
- Tw = Topografiewet (1987): bescherming van computerchips
- WNR = Wet op de naburige rechten (1993)
- ROW = Rijksoctrooiwet (1995)
- Dw = Databankenwet (1999)
- + Rv = Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering: aspecten van
procesrecht
- + Benelux-verdrag IE (merken en tekeningen & modellen) | +
uitvoeringsbesluiten
Benelux-Verdrag: verdrag is rechtstreeks van toepassing in deze 3
landen
Gevolg Benelux-verdrag: er bestaat niet zoiets als een Nederlands
merk of een Nederlands model, want er zijn nog enkel Benelux
merken.
Wanneer je een merk wil aanvragen kan je kiezen voor een Benelux
merk of een EU-merk
Belangrijkste normatieve vindplaatsen
EU-recht
- EU-Verdragenrecht: VEU, VWEU en het Handvest
Art. 17 Handvest: over bescherming van IE-rechten
Principe van discriminatie: discriminatie tussen EU-lidstaten is niet
mogelijk vanwege het Verdrag betreffende de werking van de EU.
- EU-Verordeningen, o.a.
Verordening EU-merk
Verordening communautaire tekeningen & modellen
Douaneverordening: douane zijn ook bevoegd om te handhaven op
IE-rechten
- Veel EU-Richtlijnen, dit zijn al omgezet in de Nederlands wetgeving en in
het Benelux-verdrag
Zaak Phil Collins
- Zijn muziek was niet in elke EU-lidstaat beschermt.
- Het feit dat hij Britt was betekende dat hij auteursrechtelijke
bescherming kreeg
4
Kennen voor TT
- Het Unieverdrag van Parijs (UvP) heeft in de Nederlandse rechtsorde
directe werking, en kan door iedereen in zijn voordeel worden
ingeroepen voor de Nederlandse rechter. Wat merken betreft, volgt dit
bv. letterlijk uit art. 4.7 Benelux-verdrag (BVIE).
Hoorcollege 1: Algemene inleiding tot de intellectuele rechten
Voorbeeld crompouce
- Uitgevonden in 2020 door een bakker in Utrecht. Bakkerij van Maanen
ging deze namaken in 2023. De bakkerij uit Utrecht was hier niet blij
mee. Dit leidde tot veel discussies.
- In welke mate kunnen ondernemingen zich ertegen wapenen dat andere
marktdeelnemers/derden hen gaan nabootsen?
Praktische informatie/cursus
- Doelstelling: basiskennis intellectuele rechten op masterniveau
- Werkvorm: 7 collegedagen
6 gewone collegedagen + 1 gastcollege (24-04) + 1 college
voorbereiding tentamen (08-05)
- Kennisclips voorafgaand aan het college kijken
- Je mag alle wetgeving meenemen zelf uitprinten voor het tentamen
In leidraad is een lijst opgenomen met wetgeving die je nodig hebt
voor het tentamen
Praktische informatie – tentamen
- Vorm: digitaal tentamen via Testvision
- Gesloten boek tentamen
- Toegelaten: wetgeving (codex of zelf uitgeprint)
- Te kennen leerstof:
Slides
Alles wat in de colleges aan bod is gekomen
Alles wat daarnaast nog uitdrukkelijk is aangemerkt als te kennen
leerstof
Handboek: slechts in de mate dat ook op slides, in college of
uitdrukkelijk aangemerkt
- Vraagstelling:
Theorievragen
Casussen: voorbeelden in laatste college
Overzicht van de komende weken
1. Algemene inleiding tot de intellectuele rechten
2. Octrooirecht
3. Handelsnaamrecht
4. Merkenrecht = belangrijkste stuk van de cursus
5. Auteursrecht/werken & software
6. Bescherming van databanken | sui-generisrecht
7. Naburige rechten
8. Slaafse nabootsing = gastcollege
9. Handhaving = gastcollege
1
,Algemene inleiding:
Jurisprudentie
HR Hyster Karry Krane (1953) dit arrest vormt de hele grond voor het
leerstuk van de;
- Slaafse nabootsing
Een rijdende kraan die gemaakt is door Harry, en iemand anders heeft
die rijdende kraan nagebootst.
Een kraan is in WOII door allerlei troepen meegenomen. In een
Nederlandse fabrikant wordt dit ontwerp nagebootst en plaatst een
soortgelijke kraan op de markt. Er liggen geen auteurs- of
octrooirechten op de kraan. Kan de Amerikaan er iets aan doen dat de
Nederlandse fabrikant de kraan verkoopt?
- Principe van vrijheid van kopie = kopievrijheid.
- HR: In het algemeen is het niet verboden om in eigen voordeel (ten
nadele van de concurrent), gebruik te maken van de resultaten van de
inspanningen, inzichten en kennis van anderen op de markt.
Op de markt mogen we elkaar dus imiteren.
- Principe vrijheid om elkaar te kopiëren.
- Uitzonderingen op het principe van de kopieërvrijheid, 2 soorten
uitzonderingen:
1. Onbetamelijke gedragingen: strijdig met bv. de onrechtmatige daad
Verbod op nodeloze verwarring.
2. Intellectuele eigendomsrechten: situaties waarin de wetgever het
nuttig heeft geacht om o.g.v. de wet af te wijken van het principe
van kopiervrijheid, om een andere verregaande doelstelling te
kunnen verwezenlijken.
- De wetgever creëert rechten en exclusiviteiten voor bepaalde zaken op
intellectuele zaken (onstoffelijk en onlichamelijke stoffen)
Geen stoffelijke zaken, maar intellectuele
- Intellectuele eigendommen zijn geen eigendommen in de zin van het
BW, daarom praten wij over eigendomsrechten
- De wetgever probeert aan te moedigen dat iets wordt bedacht, want
anders niet zou zijn bedacht.
Bijvoorbeeld nieuwe muziek en literatuur beschermen door het
auteursrecht.
Innovatievere maatschappij door uitvindingen te beschermen =
octrooirechten
- Auteursrecht = werk
- Octrooirecht = uitvinding
= deken
IE-rechten
- Steeds een drempel waaraan je moet voldoen: Het werk moet origineel &
innovatief zijn
- Enerzijds wil je vermijden dat je een inbreuk maakt op iemand anders
zijn IE-recht
Wederzijds vertrouwen is irrelevant bij IE-rechten
- Anderzijds kan je ook een mogelijke rechthebbende zijn (bv. jij maakt iets
en je wilt dat beschermen)
Intellectuele rechten | algemene kenmerken
2
, - Voorwerp van IE-recht: creatie van de menselijke geest
Hoog abstractieniveau, ook het voorwerp van het recht is niet
zichtbaar en niet tastbaar.
Het IE-recht maakt het nooit mogelijk om concepten of ideeën te
beschermen je idee moet dus echt al een concrete
uitdrukkingsvorm hebben aangenomen om daarop een IE-recht te
verkrijgen.
Er wordt een onderscheid gemaakt tussen het eigenlijke voorwerp
van het IE-recht = Corpus mysticum (bv. de uitvinding – iets
onlichamelijks)
Drager van een IE-recht, hetgeen wat het IE-recht belichaamt =
corpus mechanicum (bv. uitvoering van de uitvinding – stoffelijk
object)
Bv. het IE-recht slaat op een onlichamelijk onderwerp, maar het
boek is de corpus mechanicum.
Als een boek van eigenaar veranderd, heeft dat geen invloed op
het IE-recht dat daarop rust
IE-rechten hebben niets te maken met zakelijke rechten,
persoonlijke rechten
Persoonlijkheidsrechten (bv. recht op afbeelding)
Corpus mysticum vs. corpus mechanicum |
onafhankelijkheidsbeginsel
Het is mogelijk om 1 corpus mysticum te hebben, waarvan er
verschillende corpus mechanica van zijn, bv. auteur bedenkt 1
roman, maar deze wordt 1 miljoen keer gedrukt.
- Drempel = beschermingsvoorwaarden
Men krijgt pas een monopolie wanneer je voldoet aan bepaalde
voorwaarden.
- Legaliteitsbeginsel: wettelijk vetorecht
Elk IE-recht moet een wettelijke basis hebben, de rechter mag dus
geen IE-rechten creëren
IE-recht is een absoluut recht, je krijgt je rechten van de wetgever
en je doet er vervolgens mee wat je wil (art. 3:2 BW)
Je krijgt een wettelijk monopolie, ongeacht de ter goeder trouw
Subjectief absoluut recht | tegenstelbaarheid erga omnes
Uit het legaliteitsbeginsel vloeit ook het volgende beginsel voort;
- Territorialiteitsbeginsel: art. 8.1. Verord. 864/2007 Rome II
Je kan slechts bescherming krijgen op het grondgebied waarop je
bescherming claimt, het is een kwestie van nationaal recht
IE-rechten zijn grotendeels geharmoniseerd binnen de EU, regels
lopen voor ongeveer 90% hetzelfde binnen de EU
Kijk eerst naar de Nederlandse Auteurswet
- Beperkte duurtijd: IE-recht is in principe altijd beperkt in tijd, want;
Doel IE-echten: iets aanmoedigen qua creativiteit
Dit is dus tegengesteld tot eigendommen van een bepaald voorwerp
Tot 70 jaar na het overlijden
- Toekenning: van rechtswege | registratie
2 manieren om IE-rechten toe te kennen:
1. Van rechtswege toekenning: toegekend zonder dat u daarvoor
iets hoeft te doen, enkel voldoen aan de voorwaarden uit de wet.
2. Aanvraag indienen – registratie: aanvraag moet goedgekeurd
worden en later geregistreerd worden.
3
, Indienen van een aanvraag wordt ook ‘depot’ genoemd: je vraagt
een IE-recht aan door bepaalde formaliteiten te voldoen
Toekenning (ook wel ‘registratie’ of ‘inschrijving’ genoemd): een
overheidsinstantie zegt dat je aan de voorwaarden voldoet
Elk IE-recht dat wordt geregistreerd, moet ook openbaar gemaakt
worden (ook wel ‘publicatie’ genoemd)
- Cumul/cumulatie: eenzelfde voorwerp kan meerdere IE-rechten hebben.
Verschillende personen kunnen aanspraak hebben op een voorwerp.
Alle rechthebbende, hebben een monopolie op een bepaald
voorwerp.
Belangrijkste normatieve vindplaatsen
Nederlands recht & Benelux-recht: wetgeving die belangrijk is voor de IE-
rechten
- Aw = Auteurswet (1912)
- Hnw = Handelsnaamwet (1921)
- ZPW = Zaaizaad- en Plantgoedwet (1966)
- Tw = Topografiewet (1987): bescherming van computerchips
- WNR = Wet op de naburige rechten (1993)
- ROW = Rijksoctrooiwet (1995)
- Dw = Databankenwet (1999)
- + Rv = Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering: aspecten van
procesrecht
- + Benelux-verdrag IE (merken en tekeningen & modellen) | +
uitvoeringsbesluiten
Benelux-Verdrag: verdrag is rechtstreeks van toepassing in deze 3
landen
Gevolg Benelux-verdrag: er bestaat niet zoiets als een Nederlands
merk of een Nederlands model, want er zijn nog enkel Benelux
merken.
Wanneer je een merk wil aanvragen kan je kiezen voor een Benelux
merk of een EU-merk
Belangrijkste normatieve vindplaatsen
EU-recht
- EU-Verdragenrecht: VEU, VWEU en het Handvest
Art. 17 Handvest: over bescherming van IE-rechten
Principe van discriminatie: discriminatie tussen EU-lidstaten is niet
mogelijk vanwege het Verdrag betreffende de werking van de EU.
- EU-Verordeningen, o.a.
Verordening EU-merk
Verordening communautaire tekeningen & modellen
Douaneverordening: douane zijn ook bevoegd om te handhaven op
IE-rechten
- Veel EU-Richtlijnen, dit zijn al omgezet in de Nederlands wetgeving en in
het Benelux-verdrag
Zaak Phil Collins
- Zijn muziek was niet in elke EU-lidstaat beschermt.
- Het feit dat hij Britt was betekende dat hij auteursrechtelijke
bescherming kreeg
4
