Samenvatting Actuele Criminologie - Criminologie

Samenvatting criminologie




1

,Inhoudsopgave
Week 1: Begrippen en definities......................................................................2
Criminologie................................................................................................................. 2
Aandachtsgebieden bij criminologie............................................................................3
Criminologie: het begin................................................................................................3
Wat is criminologie?..................................................................................................... 3
Relativiteit.................................................................................................................... 3

Week 2: De aard en omvang van criminologie..................................................4
Dark number................................................................................................................ 4
Slachtofferenquête....................................................................................................... 5
Categorieën slachtoffer................................................................................................5
Cijfers vs gevoel........................................................................................................... 5

Week 3: Criminaliteit onderzoeken..................................................................6
Positivisme.................................................................................................................. 6
Verklaringen van crimineel gedrag..............................................................................7

Week 4: Verklaringen van criminaliteit 1.........................................................8
1. Strain/ anomie theorie............................................................................................. 8
2. Subcultuurtheorie.................................................................................................... 8
3. Deliquente subcultuur..............................................................................................9

Week 5: Verklaringen van criminaliteit 2.........................................................9
1. Chicago School........................................................................................................ 9
2. Broken Window Theory.......................................................................................... 10
3. Sociale bindingstheorie.......................................................................................... 10
Binding 1: attachment (gehechtheid).........................................................................11
Binding 2: commitment (betrokkenheid)....................................................................11
Binding 3: involvement (gebondenheid)....................................................................11
Binding 4: beliefs (normen en waarden)....................................................................11

Week 6: Verklaringen van criminaliteit 3.......................................................11
1. Gelegenheidstheorie.............................................................................................. 11
2. Reintegrative shaming.......................................................................................... 12
3. Leerpsychologie..................................................................................................... 12
4. Rationele keuzetheorie.......................................................................................... 14

Week 7: Zware criminaliteit en preventie......................................................14
Preventie.................................................................................................................... 14
Georganiseerde misdaad........................................................................................... 15
Ondermijning............................................................................................................. 15


Week 1: Begrippen en definities
Criminologie
= ‘Criminologie is de wetenschap die zich bezighoudt met de bestudering van de aard en de
achtergronden van menselijke gedragingen die door de wetgever strafbaar zijn gesteld en van de
wijze waarop de overheid en rest van de samenleving daarop reageert’ (Kaiser, 1988).
= reactie is menselijk en gebonden aan emoties.


2

, Als deskundige moeten wij objectief blijven.

Wij moeten kunnen…
 Begrijpen, verklaren en voorspellen van… Reacties op criminaliteit:
o Crimineel gedrag Formeel: Strafrecht & Bestuursrecht
o Slachtofferschap Informeel: Eigenrichting & Beveiliging
 Onderzoeken van…
o Functies van straffen
o Praktisch van aard  wetenschap = het houdt de samenleving veilig!
o Criminologie en veiligheidskundigen
Voorbeelden zijn:
 Pedofolie: Robert M.
 Moord: Carlos Heuvelmans (Mallorca)

Aandachtsgebieden bij criminologie
 Beschrijvende criminologie = de statische verdeling van criminaliteit in tijd en ruimte
 Etiologie = oorzaak (biologische & psycologische en economische & sociologische).
 Penologie = effectiviteit van formele straffen.
 Criminaliteitspreventie = maatregelen om criminaliteit te voorkomen of aan te pakken.
 Victimologie = slachtoffer (wanneer is iemand een slachtoffer?).
 Niet-commune criminaliteit = internationale misdrijven (oorlogsmisdaden), terrorisme,
georganiseerde misdaad (Taghi, Willem Holleder)  oorzaken en bestrijdingswijze wijkt af
van commune delicten
o Commune delicten = diefstal, roof, mishandeling  oorzaken en maatregelen vaak
hetzelfde

Criminologie: het begin
Cesare Lombroso (1876): de criminele mens
 criminelen worden geboren, niet gemaakt (nature/ nurture)
 criminelen zijn te onderscheiden aan de hand van uiterlijke kenmerken = problemen hierbij?
Voorbeelden:
 Jeffrey Dahmer
 Dennis Rader (aka ‘The BTK-killer’ = Bind, Torture, Kill)
 Ted Bundy

Wat is criminologie?
= Gedragingen die door de (inter)nationale wetgevers strafbaar zijn gesteld.
 Verboden op morele grond (Mala in se – evil in itself)
 Verboden op praktische grond (Mala prohibita – evil because forbidden).
Het is een containerbegrip!  Smal of Breed

Relativiteit
De aard van het strafbaar gestelde gedrag, dat wil zeggen wat onder criminaliteit wordt verstaan,
wordt bepaald door de wetgever en dit zal dus van tijd tot tijd en van land tot land verschillen.
(tijd = vroeger en nu) & (plaats = NL en VS).

Criminalisering: invoering van nieuwe wetten waardoor bepaalde gedragingen strafbaar zijn gesteld
(mishandeling tijdens het huwelijk).
Decriminalisering: schrappen van bestaande strafbepalingen van strafbare handelingen
(homohuwelijk).


3

,- Waardoor?
= Door wetenschap die bewijst dat er verandering is, de politiek die akkoord gaat of afwijst en
belang(hebbenden).


Week 2: De aard en omvang van
criminologie
Onderzoek naar de aard en omvang van criminoligie.
= onder andere onderzoek doen naar de aard, omvang, trends en ontwikkelingen.
Wat maakt het lastig?
 De definities binnen de criminologie
 Indelingen en typeringen (= beschrijvende criminologie!!)
 Betrouwbaarheid (bij herhaling nog dezelfde uitkomst?!)
 Validariteit

Bronnen:
Statistieken: politie, justitie, rechtspraak, slachtoffers, daders, overig (bedrijven/ instellingen)
Media
Eerdere onderzoeken
Politiecijfers: de voornaamste bron van criminologie
 Aangiftes
 Meldingen
 Proces verbaal
 Bekeuringen
 Aantal verdachten
 Aanhoudingen
 Dossiers
= Rapport WODC (Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum)

Geven politiecijfers wel of niet een goede indicatie?
Niet:
 Niet alles wordt gemeld
 Niet alles wordt geregistreerd door capaciteit of prioriteiten liggen ergens anders
 Niet alle delicten hebben een slachtoffer (dronken rijden  zonder ongeluk niemand
slachtoffer).
Registratiebereidheid
Aangifte
- Bereidheid
- Slachtofferloze delicten
Registratie vs werkelijke omvang
Belangrijke bron
Delicten:
Hoeveel delicten werden er in 2021 geregistreerd? = 754.000
Hoeveel delicten waren het er naar schatting? = 4.900.000

Dark number
= Dark number is een term die vooral in de criminologie gebruikt wordt om de niet-geregistreerde
criminaliteit aan te duiden. De geregistreerde criminaliteit is de criminaliteit die bekend is in de
criminaliteitsstatistieken, de gegevens die de politie bezit. Dit is slechts een deel van de totale
criminaliteit (Wikipedia, z.d.).


4

,Aangiftebereidheid laag door:
 Men weet/meent niet slachtoffer te zijn
 Men neemt de dader in bescherming
 Angst voor represailles
 Men schaamt zich om aangifte te doen, hernieuwd slachtofferschap
 Schuldgevoelens, men heeft het laten gebeuren
 Geen vertrouwen in de politie
 Weigering politie om aangifte op te nemen
 Imagoschade (voornamelijk bedrijven of bekende mensen)
 Onthulling zwakke plekken in organisatie
 Onthulling onkunde management
 Slachtoffer zelf crimineel
 ‘Kleine’ delicten
Oplossingen?
 Meldingen laagdrempeliger maken
 Straffen ook uitvoeren en niet alleen benoemen
 Anonimiteit garanderen

Daderenquête
= Aan mensen wordt gevraagd of zij bepaalde misdrijven hebben gepleegd. Dit geeft inzicht in de
slachtofferloze criminaliteit maar de er is een drempel om eerlijk te antwoorden.
 Representatief
 Sociale wenselijkheid
 Geheugen
 Verwarring
= dit soort enquetes goed voor in kaart brengen criminelen die leeftijd 12- hebben.

Slachtofferenquête
= Zoveel mogelijk mensen vragen of ze in een bepaalde tijdsperiode slachtoffer zijn geweest van een
misdrijf. Het voordeel is dat dit inzicht geeft in de niet-geregistreerde criminaliteit waar mensen geen
aangifte voor doen.
 Representatief
 Verzwijging/ schaamte
 Geheugen
 Slachtofferloos
 Dader- en slachtofferenquêtes gaan naar de bevolking! De dader en/of slachtoffer zijn onbekend.
Er wordt aan burgers gevraagd of zij wel eens … in de afgelopen jaren… meegemaakt…




Categorieën slachtoffer
 Burgers (o.a. Veiligheidsmonitor)
 Bedrijven (Monitor criminaliteit Bedrijfsleven)
 Overheidinstelling


Cijfers vs gevoel
= mensen beleven de omvang en het effect van criminaliteit op hun eigen manier.

5

,  Subjectieve vs objectieve veiligheid
 Gevoel vs cijfers
 Gecalculeerde impact vs emotionele schade

 Subjectiviteit is ook interessant voor criminologen!


Week 3: Criminaliteit onderzoeken
Thomas van Aquino (1225 – 1274)
 Middeleeuwen
 ‘Plan’  Wet van God
 Zonde
 Gruwelijke straffen (vierendelen)

Thomas Hobbes (1588 – 1678)
 Niet de Wet van God, maar ieder voor zich, ondanks schade aan anderen.
Armen vinden dat zij mogen stelen van anderen om ‘rijk’ te worden.
 Niemand is veilig
Homo homini lupus est = ‘de mens is voor andere mensen een wolf’
 Sociaal contract: bescherming door superieure macht  de staat.
Centraal contract ondertekend = akkoord met de straf!
 De staat mag geweld toepassen om de straf te verdedigen.

Cesare Beccaria (1738 – 1794)
Cesare Beccaria had een droom: een rationeel ingericht strafrecht zorgt ervoor dat burgers zich
onthouden van schadelijk gedrag en dat de staat zo veel mogelijk geluk voor zo veel mogelijk mensen
voortbrengt. Via duidelijke wetten en proportionele straffen zou deze droom kunnen worden
verwezenlijkt.
 Verlichting, klassieke school
 Belangrijke hervormer van het strafrecht!
 Contract tussen de machthebber (de staat) en burgers
 Proportioneel (straf in verhouding tot daad)
 Legitiem (moet legitiem vastgelegd worden)
 Nullum crimen, nulla poena sin lege = delicten niet strafbaar zonder de wet

Positivisme
‘De enige wijze waarop we kennis kunnen vergaren is die van de (emperische) wetenschap’.
 19e eeuw: ontwikkelingen in de wetenschap. Men dacht dat menselijk gedrag met de methoden
van de natuurwetenschap bestudeerd kon en moest worden. Postief: bestudering van meetbare
feiten.
Adolphe Quetelet (1796 – 1874)
 Gebruik van statistische methode (gemeenteonderzoeken)
 Franse milieuschool
 ‘Je krijgt de criminaliteit die je verdiend’

Cesare Lombroso (1835 – 1909)
 Grondlegger van de criminologie door als eerste nauwkeurige metingen te verrichten
waardoor hij crimineel gedrag zou kunnen verklaren
 Antropologie = studie van de mens
 Italiaanse of positivistische school

6