Geneeskunde van het paard I
2 e master 2023-2024
,1. INWENDIGE ZIEKTEN 4
A. CARDIOVASCULAIR 4
B. PIRO-LIKE AANDOENINGEN BIJ HET PAARD 17
C. TRANSCUTANE ECHOGRAFIE VAN THORAX EN ABDOMEN 29
D. LEVER 46
E. NIER 58
F. NEONATOLOGIE 62
G. NEUROLOGIE 78
H. BLOEDONDERZOEK 99
I. DIARREE 111
J. RECIDIVERENDE KOLIEK 125
K. VERMAGEREN 134
L. RESPIRATOIR 137
M. ENDOSCOPIE 151
2. BACTERIOLOGIE 156
A. VOORKOMEN VAN CONTACT MET AGENS 156
B. VOORKOMEN VAN KOLONISATIE DOOR AGENS 160
C. VOORKOMEN VAN (TE) HOGE INFECTIEDRUK 161
D. VOORKOMEN VAN OPTREDEN KLINISCHE SYMPTOMEN 162
E. VOORKOMEN VAN SPREIDING IN POPULATIE 163
F. VOORKOMEN VAN BEHANDELINGSFALEN 165
G. HET DARMMICROBIOOM VAN HET PAARD 166
3. FARMACOTHERAPIE 170
A. MRL, WACHTTIJD EN RESIDUPROBLEMATIEK PAARD 170
B. EVIDENCE-BASED VETERINARY MEDICINE 180
C. KLINISCH REDENEREN 182
D. EVIDENCE BASIS ANTIMICROBIËLE THERAPIE 185
E. ACUTE LAMINITIS 189
F. NSAID’S 190
4. EPIDEMIOLOGIE 193
A. ANTIBIOTICUMGEBRUIK EN RESISTENTIE 193
B. BIOVEILIGHEID IN DE PAARDENHOUDERIJ 197
5. PATHOLOGIE 200
A. ADEMHALINGSSTELSEL 200
B. SPIJSVERTERINGSSTELSEL 212
C. URINAIR STELSEL 228
D. GENITAAL STELSEL 230
E. CIRCULATIESTELSEL 234
F. ZENUWSTELSEL 236
G. BEWEGINGSSTELSEL 238
H. INTEGUMENT 242
I. ENDOCRIEN STELSEL 246
2
,6. PARASITOLOGIE 248
1. MONITORING 251
2. DIAGNOSTISCHE TECHNIEKEN 252
7. VIROLOGIE 256
1. VACCINATIES 256
2. DIAGNOSE VAN VIRALE ZIEKTEN BIJ HET PAARD 261
2. DREIGENDE VIRALE ZIEKTEN BIJ HET PAARD 262
8. IMMUNOLOGIE 264
A. OVERGEVOELIGHEID BIJ HET PAARD 264
B. DIAGNOSE VAN HUMORALE EN CELLULAIRE IMMUNODEFICIËNTIES 274
3
, 1. INWENDIGE ZIEKTEN
A. Cardiovasculair
TE KENNEN, zijn er ook van PPID en EMS!: Recommendations for Management of Equine
Athletes with Cardiovasculair Abnormalities
1. Auscultatie en hartcyclus
• Palpatie apex beat! Je palpeert naar eventuele fremitus in de buurt van de mitraalklep (links)
(fremitus = een 5/6 of 6/6 hartruis!)
• Auscultatie
o Mitralis regio (links) + ‘inching’:
▪ LUB dub = (S4), S1, S2, (S3)
o Aorta (links):
▪ lub dub = (S4), S1, S2
o Pulmonalis (links):
▪ lub DUB = S1, S2 (splitting)
o Tricuspidaal (rechts): nooit vergeten rechts te luisteren (tussen olecranon en
schouder)! Hier heb je eventueel een ventrikel septum defect
• Lub en dub zijn het begin en het einde van de systole. Tussen lub en dub heb je dus de
contractie van de ventrikels, de kleppen van de grote bloedvaten staan dan open (aorta en
pulmonaal) → als je een systolisch geruis hebt is dat dan dus vaak een lek van de andere
kleppen (mitralis / tricuspidaal)! Hoor je de ruis links zal het de mitralis klep zijn en hoor je
hem rechts dan zal het de tricuspidaalklep zijn die lekt. Is niet moeilijk.
• Mocht één van de kleppen naar de grote bloedvaten te klein zijn (stenose) dan zou dat ook
lawaai maken tijdens de systole MAAR dit zie je niet zo vaak bij de grote huisdieren (eerder
bij de kleine huisdieren)
• Nu bij de diastole is het omgekeerd! Kleppen naar de grote bloedvaten gaan toe,
atrioventriculaire kleppen gaan open → dus hoor je een ruis tijdens de diastole is dat
waarschijnlijk een lek van de aorta- / pulmonalisklep.
• Fysiologisch:
o Ejectiegeruis (systolisch, vroeg tot midden) – hoor je meestal links, stopt voor S2 (is
dus NIET holo) en is niet consistent dus het kan dat je hem niet bij elke slag hoort
o ‘Whoop’ (diastolisch) – hoor je meestal links (snelle vullingsfase veroorzaakt dit!
Piepend fluitend geluidje vlak na S2) LET OP: hoor je een whoop systolisch is dit
pathologisch!!!
• Pathologisch:
o Mitralisklep insufficiëntie (systolisch)– hoor je links
o Tricuspidalisklep insufficiëntie (systolisch) – hoor je rechts
o Ventrikel septum defect (systolisch)= congenitaal – hoor je rechts, ventraal (meestal
5/6 of 6/6)
4
2 e master 2023-2024
,1. INWENDIGE ZIEKTEN 4
A. CARDIOVASCULAIR 4
B. PIRO-LIKE AANDOENINGEN BIJ HET PAARD 17
C. TRANSCUTANE ECHOGRAFIE VAN THORAX EN ABDOMEN 29
D. LEVER 46
E. NIER 58
F. NEONATOLOGIE 62
G. NEUROLOGIE 78
H. BLOEDONDERZOEK 99
I. DIARREE 111
J. RECIDIVERENDE KOLIEK 125
K. VERMAGEREN 134
L. RESPIRATOIR 137
M. ENDOSCOPIE 151
2. BACTERIOLOGIE 156
A. VOORKOMEN VAN CONTACT MET AGENS 156
B. VOORKOMEN VAN KOLONISATIE DOOR AGENS 160
C. VOORKOMEN VAN (TE) HOGE INFECTIEDRUK 161
D. VOORKOMEN VAN OPTREDEN KLINISCHE SYMPTOMEN 162
E. VOORKOMEN VAN SPREIDING IN POPULATIE 163
F. VOORKOMEN VAN BEHANDELINGSFALEN 165
G. HET DARMMICROBIOOM VAN HET PAARD 166
3. FARMACOTHERAPIE 170
A. MRL, WACHTTIJD EN RESIDUPROBLEMATIEK PAARD 170
B. EVIDENCE-BASED VETERINARY MEDICINE 180
C. KLINISCH REDENEREN 182
D. EVIDENCE BASIS ANTIMICROBIËLE THERAPIE 185
E. ACUTE LAMINITIS 189
F. NSAID’S 190
4. EPIDEMIOLOGIE 193
A. ANTIBIOTICUMGEBRUIK EN RESISTENTIE 193
B. BIOVEILIGHEID IN DE PAARDENHOUDERIJ 197
5. PATHOLOGIE 200
A. ADEMHALINGSSTELSEL 200
B. SPIJSVERTERINGSSTELSEL 212
C. URINAIR STELSEL 228
D. GENITAAL STELSEL 230
E. CIRCULATIESTELSEL 234
F. ZENUWSTELSEL 236
G. BEWEGINGSSTELSEL 238
H. INTEGUMENT 242
I. ENDOCRIEN STELSEL 246
2
,6. PARASITOLOGIE 248
1. MONITORING 251
2. DIAGNOSTISCHE TECHNIEKEN 252
7. VIROLOGIE 256
1. VACCINATIES 256
2. DIAGNOSE VAN VIRALE ZIEKTEN BIJ HET PAARD 261
2. DREIGENDE VIRALE ZIEKTEN BIJ HET PAARD 262
8. IMMUNOLOGIE 264
A. OVERGEVOELIGHEID BIJ HET PAARD 264
B. DIAGNOSE VAN HUMORALE EN CELLULAIRE IMMUNODEFICIËNTIES 274
3
, 1. INWENDIGE ZIEKTEN
A. Cardiovasculair
TE KENNEN, zijn er ook van PPID en EMS!: Recommendations for Management of Equine
Athletes with Cardiovasculair Abnormalities
1. Auscultatie en hartcyclus
• Palpatie apex beat! Je palpeert naar eventuele fremitus in de buurt van de mitraalklep (links)
(fremitus = een 5/6 of 6/6 hartruis!)
• Auscultatie
o Mitralis regio (links) + ‘inching’:
▪ LUB dub = (S4), S1, S2, (S3)
o Aorta (links):
▪ lub dub = (S4), S1, S2
o Pulmonalis (links):
▪ lub DUB = S1, S2 (splitting)
o Tricuspidaal (rechts): nooit vergeten rechts te luisteren (tussen olecranon en
schouder)! Hier heb je eventueel een ventrikel septum defect
• Lub en dub zijn het begin en het einde van de systole. Tussen lub en dub heb je dus de
contractie van de ventrikels, de kleppen van de grote bloedvaten staan dan open (aorta en
pulmonaal) → als je een systolisch geruis hebt is dat dan dus vaak een lek van de andere
kleppen (mitralis / tricuspidaal)! Hoor je de ruis links zal het de mitralis klep zijn en hoor je
hem rechts dan zal het de tricuspidaalklep zijn die lekt. Is niet moeilijk.
• Mocht één van de kleppen naar de grote bloedvaten te klein zijn (stenose) dan zou dat ook
lawaai maken tijdens de systole MAAR dit zie je niet zo vaak bij de grote huisdieren (eerder
bij de kleine huisdieren)
• Nu bij de diastole is het omgekeerd! Kleppen naar de grote bloedvaten gaan toe,
atrioventriculaire kleppen gaan open → dus hoor je een ruis tijdens de diastole is dat
waarschijnlijk een lek van de aorta- / pulmonalisklep.
• Fysiologisch:
o Ejectiegeruis (systolisch, vroeg tot midden) – hoor je meestal links, stopt voor S2 (is
dus NIET holo) en is niet consistent dus het kan dat je hem niet bij elke slag hoort
o ‘Whoop’ (diastolisch) – hoor je meestal links (snelle vullingsfase veroorzaakt dit!
Piepend fluitend geluidje vlak na S2) LET OP: hoor je een whoop systolisch is dit
pathologisch!!!
• Pathologisch:
o Mitralisklep insufficiëntie (systolisch)– hoor je links
o Tricuspidalisklep insufficiëntie (systolisch) – hoor je rechts
o Ventrikel septum defect (systolisch)= congenitaal – hoor je rechts, ventraal (meestal
5/6 of 6/6)
4
