Juridische en Ethische aspecten
- Samenvatting colleges en
artikelen
In deze samenvatting zijn de aantekeningen die tijdens de colleges zijn gemaakt
samengevoegd met de belangrijkste informatie uit de artikelen die moeten worden
gelezen voor dit vak.
De onderwerpen die aan bod komen zijn:
- Afstamming/ Juridisch ouderschap
- Gezag
- Wilsbekwaamheid
- Burgerlijk wetboek
- Kinderbeschermingszaken
- Gehechtheid in kinderbeschermingszaken
- Pleegzorg
- Adoptie
- Beroepsethiek
- Toestemming om een kind te mogen behandelen
- Recht op informatie en verloop van de behandeling van het kind
- Delen van informatie met andere professionals
- Scheiding
- Gezag na scheiding
- Recht op omgang & naleven van afspraken
- Ontzeggen van gezag
- Internationale kindontvoering
- Nieuwe partner
- Strafbaar feit
- Opsporingsonderzoek
- Terechtzitting
- Minderjarigheid
- Nationaliteit
-
1
,Afstamming/ Juridisch ouderschap
Afstamming/ juridisch ouderschap: betrekking tussen ouders en kinderen die ontstaat door
bloedbanden Afstammingsrelatie.
Het afstammingsrecht regelt wie de juridische ouder van een kind is.
Juridisch ouder: Wordt bij de wet vastgelegd.
Wel rechten maar geen zeggenschap
Afstammingsrelatie kan ontstaan door:
- Geboorte
- Erkenning
- Adoptie
- Gerechtelijke vaststelling vaderschap
Juridisch ouderschap heeft een aantal gevolgen:
- Naam, Familielijn, Erfrecht
- Rechten/plichten juridisch ouderschap (colleges kind & scheiding) onderhoudsplicht,
omgang, informatie & consultatie.
Rechtsposities
Rechtspositie ouder:
- Juridische moeder:
De wettelijke of juridische moeder is:
De vrouw uit wie het kind is geboren. Dat geldt ook als het kind verwekt is met een
donoreicel.
o Minderjarige moeder om ook het gezag te krijgen:
Vanaf 16 jaar: meerderjarigheidsverklaring aanvragen bij de rechter.
Onder de 16 jaar: Voogd benoemen.
De vrouw die het kind heeft geadopteerd.
De duomoeder die automatisch ouder is geworden of het kind heeft erkend. Of de
duomoeder waarvan de rechter het ouderschap vaststelt.
- Juridische vader:
De wettelijke of juridische vader is:
De echtgenoot of geregistreerde partner van de moeder op het moment dat het kind
wordt geboren.
De man die het kind erkent of adopteert.
o Als hij ook gezag wilt, dient hij dit samen met de moeder aan te vragen.
Dus rechtspositie vader:
- Gehuwd of geregistreerd partner: dan automatisch
- Samenwonend: acties vereist…
Rechtsposities duomoeders
Vroeger adoptieprocedure noodzakelijk. Sinds 1 april 2014: Duomoeder ook direct (automatisch)
afstamming & gezag ALS:
- Getrouwd/ Geregistreerd partnerschap
- Donor anoniem is je gaat ervanuit dat diegene geen rol wilt hebben in de opvoeding
Wet donorgegevens kunstmatige bevruchting
Vader geen rol in opvoeding
Samenwonend (acties ondernemen) of bekende donor? Bij beide moet je wel actie ondernemen:
- Duomoeder kan kind erkennen
- Gezamenlijk gezag aanvragen
2
, Rechtspositie duovaders
Duovaders:
- Interlandelijke adoptie
- Kind adopteren: juridisch ouderschap & gezag
Wat is de rechtspositie van ouders in geval van een draagmoeder
Wensouders moeten kind adopteren:
- Gezag draagmoeder moet beëindigd worden
- Raad voor de Kinderbescherming
In Nederland is draagmoederschap onder omstandigheden mogelijk. Ze kunnen de draagmoeder
binnen eigen kring zoeken. Voor kosten die er zijn voor de draagmoeder kan een vergoeding worden
gegeven. Commercieel draagmoederschap bevorderen is verboden.
Rechtsposities meeroudergezinnen
Dit kan nu niet in Nederland, slechts twee mensen kunnen het kind erkennen.
Erkennen
Erkenning: Dit is de verklaring van een man dat hij een kind als het zijne erkent. In juridische zin is
het een rechtshandeling waardoor de man het vaderschap aanvaardt.
Wanneer kan de vader zijn kind erkennen?
- Kind erkennen tijdens de zwangerschap = erkenning van het ongeboren vrucht. Dit kan in
elke gemeente en hiervoor moet de moeder toestemming geven (als ze niet aanwezig is, dan
moet dat schriftelijk)
- Kind erkennen tijdens de aangifte van de geboorte = ook hier moet de moeder toestemming
voor geven (als ze niet aanwezig is, dan moet dat schriftelijk)
- Kind erkennen op een later moment = dit kan op elk moment. Vanaf 12 jaar heeft de vader
schriftelijk toestemming nodig van het kind en de vader, na 16 jaar alleen toestemming van
het kind nodig.
Gerechtelijke vaststelling van het ouderschap: Dit wordt gedaan wanneer de vader of duo-moeder
niet meer in staat is om het ouderschap te erkennen doordat hij of zij is overleden of wanneer deze
het niet wil. De ouder krijgt geen gezag over het kind, maar er ontstaat wel onderhoudsplicht.
Vaderschapsactie: Dit houdt in dat er geen familierechtelijke betrekkingen ontstaan tussen de man
en het kind, maar dat de man wel onderhoudsbijdrage moet betalen voor het kind, omdat hij de
verwerker van het kind is. Wanneer een andere man het kind als het zijn erkent, vervalt dde
onderhoudsplicht.
Gezag
Wat is gezag?
Gezag: de plicht tot opvoeden en verzorgen.
Ouderlijk gezag: Wanneer ouders in een afstammingsrelatie met hun kind staan, oefenen zij gezag
uit over hun minderjarige kinderen.
Een minderjarige moet onder gezag van iemand staan, dit staat in het Burgerlijk Wetboek vastgelegd.
“Recht en plicht van ouders om kinderen te verzorgen en op te voeden”
- Zorg voor het geestelijk en lichamelijk welzijn en veiligheid van het kind
- Bevorderen van de ontwikkeling van zijn persoonlijkheid
Gezag: niet onbeperkt
Ouders hebben vrijheid, maar er zijn beperkingen:
- Grenzen vrijheid, bijvoorbeeld: leerplicht kinderen vanaf 5 jaar moeten naar school.
- Overheid beschermt kinderen bij misbruik gezag. In het wetboek staat:
3
- Samenvatting colleges en
artikelen
In deze samenvatting zijn de aantekeningen die tijdens de colleges zijn gemaakt
samengevoegd met de belangrijkste informatie uit de artikelen die moeten worden
gelezen voor dit vak.
De onderwerpen die aan bod komen zijn:
- Afstamming/ Juridisch ouderschap
- Gezag
- Wilsbekwaamheid
- Burgerlijk wetboek
- Kinderbeschermingszaken
- Gehechtheid in kinderbeschermingszaken
- Pleegzorg
- Adoptie
- Beroepsethiek
- Toestemming om een kind te mogen behandelen
- Recht op informatie en verloop van de behandeling van het kind
- Delen van informatie met andere professionals
- Scheiding
- Gezag na scheiding
- Recht op omgang & naleven van afspraken
- Ontzeggen van gezag
- Internationale kindontvoering
- Nieuwe partner
- Strafbaar feit
- Opsporingsonderzoek
- Terechtzitting
- Minderjarigheid
- Nationaliteit
-
1
,Afstamming/ Juridisch ouderschap
Afstamming/ juridisch ouderschap: betrekking tussen ouders en kinderen die ontstaat door
bloedbanden Afstammingsrelatie.
Het afstammingsrecht regelt wie de juridische ouder van een kind is.
Juridisch ouder: Wordt bij de wet vastgelegd.
Wel rechten maar geen zeggenschap
Afstammingsrelatie kan ontstaan door:
- Geboorte
- Erkenning
- Adoptie
- Gerechtelijke vaststelling vaderschap
Juridisch ouderschap heeft een aantal gevolgen:
- Naam, Familielijn, Erfrecht
- Rechten/plichten juridisch ouderschap (colleges kind & scheiding) onderhoudsplicht,
omgang, informatie & consultatie.
Rechtsposities
Rechtspositie ouder:
- Juridische moeder:
De wettelijke of juridische moeder is:
De vrouw uit wie het kind is geboren. Dat geldt ook als het kind verwekt is met een
donoreicel.
o Minderjarige moeder om ook het gezag te krijgen:
Vanaf 16 jaar: meerderjarigheidsverklaring aanvragen bij de rechter.
Onder de 16 jaar: Voogd benoemen.
De vrouw die het kind heeft geadopteerd.
De duomoeder die automatisch ouder is geworden of het kind heeft erkend. Of de
duomoeder waarvan de rechter het ouderschap vaststelt.
- Juridische vader:
De wettelijke of juridische vader is:
De echtgenoot of geregistreerde partner van de moeder op het moment dat het kind
wordt geboren.
De man die het kind erkent of adopteert.
o Als hij ook gezag wilt, dient hij dit samen met de moeder aan te vragen.
Dus rechtspositie vader:
- Gehuwd of geregistreerd partner: dan automatisch
- Samenwonend: acties vereist…
Rechtsposities duomoeders
Vroeger adoptieprocedure noodzakelijk. Sinds 1 april 2014: Duomoeder ook direct (automatisch)
afstamming & gezag ALS:
- Getrouwd/ Geregistreerd partnerschap
- Donor anoniem is je gaat ervanuit dat diegene geen rol wilt hebben in de opvoeding
Wet donorgegevens kunstmatige bevruchting
Vader geen rol in opvoeding
Samenwonend (acties ondernemen) of bekende donor? Bij beide moet je wel actie ondernemen:
- Duomoeder kan kind erkennen
- Gezamenlijk gezag aanvragen
2
, Rechtspositie duovaders
Duovaders:
- Interlandelijke adoptie
- Kind adopteren: juridisch ouderschap & gezag
Wat is de rechtspositie van ouders in geval van een draagmoeder
Wensouders moeten kind adopteren:
- Gezag draagmoeder moet beëindigd worden
- Raad voor de Kinderbescherming
In Nederland is draagmoederschap onder omstandigheden mogelijk. Ze kunnen de draagmoeder
binnen eigen kring zoeken. Voor kosten die er zijn voor de draagmoeder kan een vergoeding worden
gegeven. Commercieel draagmoederschap bevorderen is verboden.
Rechtsposities meeroudergezinnen
Dit kan nu niet in Nederland, slechts twee mensen kunnen het kind erkennen.
Erkennen
Erkenning: Dit is de verklaring van een man dat hij een kind als het zijne erkent. In juridische zin is
het een rechtshandeling waardoor de man het vaderschap aanvaardt.
Wanneer kan de vader zijn kind erkennen?
- Kind erkennen tijdens de zwangerschap = erkenning van het ongeboren vrucht. Dit kan in
elke gemeente en hiervoor moet de moeder toestemming geven (als ze niet aanwezig is, dan
moet dat schriftelijk)
- Kind erkennen tijdens de aangifte van de geboorte = ook hier moet de moeder toestemming
voor geven (als ze niet aanwezig is, dan moet dat schriftelijk)
- Kind erkennen op een later moment = dit kan op elk moment. Vanaf 12 jaar heeft de vader
schriftelijk toestemming nodig van het kind en de vader, na 16 jaar alleen toestemming van
het kind nodig.
Gerechtelijke vaststelling van het ouderschap: Dit wordt gedaan wanneer de vader of duo-moeder
niet meer in staat is om het ouderschap te erkennen doordat hij of zij is overleden of wanneer deze
het niet wil. De ouder krijgt geen gezag over het kind, maar er ontstaat wel onderhoudsplicht.
Vaderschapsactie: Dit houdt in dat er geen familierechtelijke betrekkingen ontstaan tussen de man
en het kind, maar dat de man wel onderhoudsbijdrage moet betalen voor het kind, omdat hij de
verwerker van het kind is. Wanneer een andere man het kind als het zijn erkent, vervalt dde
onderhoudsplicht.
Gezag
Wat is gezag?
Gezag: de plicht tot opvoeden en verzorgen.
Ouderlijk gezag: Wanneer ouders in een afstammingsrelatie met hun kind staan, oefenen zij gezag
uit over hun minderjarige kinderen.
Een minderjarige moet onder gezag van iemand staan, dit staat in het Burgerlijk Wetboek vastgelegd.
“Recht en plicht van ouders om kinderen te verzorgen en op te voeden”
- Zorg voor het geestelijk en lichamelijk welzijn en veiligheid van het kind
- Bevorderen van de ontwikkeling van zijn persoonlijkheid
Gezag: niet onbeperkt
Ouders hebben vrijheid, maar er zijn beperkingen:
- Grenzen vrijheid, bijvoorbeeld: leerplicht kinderen vanaf 5 jaar moeten naar school.
- Overheid beschermt kinderen bij misbruik gezag. In het wetboek staat:
3
