Samenvatting - Proefdierleer

Proefdierleer
Deel 1: Historiek
Vroeger: eerder studies op mensen dan op dieren
 Anatomie van de mens
Daarna: ommekeer
 Vivisecties
= levende dieren opensnijden
Vooral varkens
 Vrij gelijkaardig een de anatomie van de mens
Daarna: een tijd geen studies
 Alles lag wat stil tot de renaissance

Renaissance
= Periode van de 14e tot de 17e eeuw
 Een enorme zoektocht naar de nieuwe kennis
 Empirische waarneming
= dingen ontdekken door ze zelf waar te nemen
Andreas Vesalius:
= anatomie van de mens in detail beschreven
Gebruik van dieren en mensen

16e en 17e eeuw
 Enorme toename in het aantal dieren
Model van de dieren = mensen
- William Harvey
Bloedsomloop
- Magendie
Experimentele fysiologie
- Bernard
Experimentele geneeskunde

17e en 18e eeuw
Stop van het uitvoeren van vivisecties
 Kunnen we de info van de dieren wel gebruiken voor de mens?
Meerdere bezwaren:
 Ethische gedachten
Is het wel oke dat we een dier dit aandoen?
 Methodologisch
Er zijn gelijkenissen, maar kan een dier wel voorbeeld zijn voor de mens?

19e en 20e eeuw
Anesthetica op de markt
 Dier kan gekalmeerd worden of in slaap doen
= ongemak voor de dieren beter
Charles Darwin:

1

,  Gelijkenissen tussen de mens en de aap
Geeft weer dat:
 Dieren wel model kunnen staan voor de mens
 Er stappen moeten ondernomen worden om proefdieren te gaan reglementeren
Toename in het aantal dieren dat gebruikt werden
 Wetenschappelijke evolutie:
 Microbiologie
 Toxicologie
 …
Rondom de 20e eeuw:
Regelgeving kwam erdoor
 Verplicht testen van actieve stoffen (geneesmiddelen)
Veiligheid van de mens voorop

Protest
= vanaf de 18e eeuw
- 19e eeuw
Protestbeweging in Engeland
= formeel protest  groepering
Resultaat:
1876: Cruelty to Animal Act
 Wetgeving rond dierenwelzijn
1986: Europese wetgeving

Nu - proefdiergebruik
 Negatief in de media
Proefdieren aantal gestegen  in België veel wetenschappelijke instellingen
Pijn van de dieren  scores?
 Verplicht doorgeven:
 Jaarlijks rapport met aantallen en diersoorten
 Euthanasie?
 Hergebruik?
Voor meerdere onderzoeken
 Adoptie
 Niveau van ongemak
 Meeste gebruikt:
Kippen & muizen
Doel:
= moet doorgegeven worden

Proefdieraanvraag
Bij: ethische comissie
- Schriftelijk document en NTS =niet technische samenvatting
=> Wordt gepubliceerd (iedereen kan het zien) & gedetailleerd
 Wie? Dierenwelzijncel?
 Wat? Welk domein?
 Welke diersoot, van waar, hoeveel?
 Experiment, mate van het ongemak?

2

,  3V?
- Meestal na het indienen  aanpassingen
Na goedkeuring soms:
 Verdere stappen nodig
= Deontologisch comité
o Overheidsniveau
o Aanvraag voor bv. een patiënt te sturen
In plaats van proefdieren te infecteren met ziekten, testen op patiënten
o Beslissen over het feit dat je het niet op proefdieren doet maar op mensen
Na experiment:
- Evaluatie
Hoe is het verlopen, wat ga je doen met de resultaten, klopt de mate van ongemak?,…
Belangrijk voor:
Als er bv. meer ongemak heeft plaats gevonden dan verwacht, meenemen naar de toekomst

Deel 2: Wetgeving
14/08/1986 – dierenwelzijn en bescherming
Algemene wetgeving
 Niet alleen proefdieren maar ook landbouwdieren
Topics:
- Dierenwelzijn
- CITES
= de wettelijke regeling voor het handelen van bedreigde dieren
- Dierengezondheid
- Bescherming van de gezondheid van gebruikers
2010/63/EU – bescherming van dieren gebruikt voor wetenschappelijke doelen
 Belangrijkste wetgeving
EU  je moet het als land altijd overnemen
Topics:
- Fokkers, leveranciers, instellingen
Waaraan ze moeten voldoen
- Opleidingen
FELASA
=> organisatie die een rol speelt in de standaardisering van de opleidingen en certificaten van
personen die werken met proefdieren
Onderverdeling:
 A: verzorgen van de dieren
 B: meehelpen in de proef
 C: onderzoeker= proefleider
 D: proefdieren experts
= Europees diploma
- Diersoort
o Geen wildvang van dieren
o Zwerf- of asieldieren
o Geen bedreigde diersoorten
o Niet-menselijke primaten
- Doelstellingen

3