Wegwijs in de Inkomstenbelasting (12de)
Inhoudsopgave
3. De ondernemer ................................................................................................................................... 4
Paraaf 3.1 Inleiding ........................................................................................................................... 4
Paraaf 3.2 Wie is de ondernemer? ................................................................................................... 4
3.2.1 Algemeen.................................................................................................................................... 4
3.2.2 Maatschap, vof en commanditaire vennootschap: fiscale transparantie ................................. 4
3.2.3 Faciliteiten voor winst uit onderneming en urencriterium ........................................................ 5
Paraaf 3.3 Winst................................................................................................................................ 6
3.3.1 Fiscaal winstbegrip en bedrijfseconomisch winstbegrip ............................................................ 6
3.3.2 Totaalwinst, jaarwinst en eindafrekeningswinst ........................................................................ 6
3.3.3 MKB-winstvrijstelling.................................................................................................................. 6
Paraaf 3.4 Totaalwinst ...................................................................................................................... 7
3.4.1 Vermogensetikettering............................................................................................................... 7
3.4.2 Onttrekkingen (bijtelling) ........................................................................................................... 7
3.4.3 Gemengde kosten ...................................................................................................................... 7
3.4.4 Objectieve vrijstelling ................................................................................................................. 8
Paraaf 3.6 Jaarwinst .......................................................................................................................... 8
3.6.1 Normale jaarwinst, stakingswinst en eindafrekeningswinst ...................................................... 8
3.6.2 Goed koopmansgebruik: hoofdregel.......................................................................................... 9
3.6.3 Balanscontinuïteit en foutenleer................................................................................................ 9
3.6.4 Waardering activa en passiva ..................................................................................................... 9
Paraaf 3.7 Stakingswinst ................................................................................................................. 14
3.7.1 Overlijden ................................................................................................................................. 15
3.7.2 Ontbinding van huwelijk........................................................................................................... 15
3.7.3 Overdracht en liquidatie........................................................................................................... 16
3.7.4 Voortgezet ondernemerschap en nagekomen bedrijfsbaten en -lasten ................................. 16
Paraaf 3.8 Doorschuiffaciliteiten .................................................................................................... 17
3.8.1 Overlijden ................................................................................................................................. 17
3.8.2 Ontbinding van huwelijk........................................................................................................... 17
3.8.3 Doorschuiving naar ondernemers ............................................................................................ 17
3.8.4 Inbreng van de onderneming in een bv of nv en de terugkeer uit de nv of bv........................ 17
3.8.5 Omzetting stakingswinst in lijfrente ......................................................................................... 18
Pagina 1 van 35
,Paraaf 3.9 Oudedagsreserve........................................................................................................... 19
Paraaf 3.10 Ondernemersaftrek ....................................................................................................... 19
3.10.1 Zelfstandigenaftrek ................................................................................................................ 19
3.10.2 Aftrek speur- en ontwikkelingswerk ...................................................................................... 19
3.10.3 Meewerkaftrek ....................................................................................................................... 19
3.10.4 Startersaftrek bij arbeidsongeschiktheid ............................................................................... 20
3.10.5 Stakingsaftrek ......................................................................................................................... 20
Paraaf 3.11 Investeringsaftrek en desinvesteringsbijtelling ............................................................. 20
3.11.1 Investeringsaftrek................................................................................................................... 20
3.11.2 Desinvesteringsbijtelling ........................................................................................................ 20
4. Inkomsten uit arbeid ........................................................................................................................ 21
Paraaf 4.4 Trefwoorden .................................................................................................................. 21
4.4.4 De directeur-grootaandeelhouder (dga) .................................................................................. 21
5. Resultaat uit overige werkzaamheden ............................................................................................ 22
Paraaf 5.1 Resultaat uit een werkzaamheid ................................................................................... 22
Paraaf 5.2 Werkzaamheid............................................................................................................... 22
5.2.2 Arbeid ....................................................................................................................................... 22
5.2.3 Deelname aan het economische verkeer ................................................................................. 22
5.2.4 Voordeel beogen en redelijkerwijs te verwachten .................................................................. 22
5.2.5 Normaal vermogensbeheer...................................................................................................... 22
Paraaf 5.3 Terbeschikkingstellingsregeling (via aantekeningen uitgewerkt) ................................. 23
Terbeschikkingstelling ....................................................................................................................... 23
Verbonden personen......................................................................................................................... 23
Aan te geven resultaat ...................................................................................................................... 23
Lening “renteloos”............................................................................................................................. 23
Paraaf 5.5 Overgang werkzaamheid in onderneming en omgekeerd ............................................ 23
Paraaf 5.6 Overgang terbeschikkingstelling aan een onderneming of werkzaamheid naar
terbeschikkingstelling aan een aanmerkelijk-belang-vennootschap en omgekeerd ............................ 24
Paraaf 5.9 Schema regelingen ........................................................................................................ 24
7. Periodieke uitkeringen ..................................................................................................................... 25
Paraaf 7.4 Lijfrenteverzekeringen................................................................................................... 25
7.4.8 Omzetting fiscale oudedagsreserve (FOR) in lijfrente .............................................................. 25
7.4.9 Omzetting stakingswinst in een lijfrente .................................................................................. 25
8. Inkomen uit aanmerkelijk belang .................................................................................................... 26
Paraaf 8.1 Rangorderegeling onder de Wet IB 2001 ...................................................................... 26
Paraaf 8.2 Voorwaarden voor aanmerkelijk belang ....................................................................... 26
Pagina 2 van 35
,Paraaf 8.3 Economisch en juridisch eigendom van aandelen / certificaten van aandelen ............ 27
Paraaf 8.4 Reguliere voordelen ...................................................................................................... 27
Paraaf 8.5 Vervreemdingsvoordelen .............................................................................................. 28
Paraaf 8.6 Doorschuifregelingen .................................................................................................... 30
a. Overgang krachtens huwelijksvermogensrecht & erfrecht alsmede de boedelverdeling ............ 30
b. Aandelenruil .................................................................................................................................. 30
c. Juridische fusie en splitsing ........................................................................................................... 30
d. Ontstaan van een minder van 5%-belang ..................................................................................... 30
e. Terugkeer uit de bv........................................................................................................................ 30
f. Fictief aanmerkelijk belang ............................................................................................................ 30
Paraaf 8.7 Fictief salaris .................................................................................................................. 31
Paraaf 8.8 Financieringsrente aanmerkelijkbelangaandelen ......................................................... 31
Paraaf 8.9 Emigratie, immigratie en remigratie ............................................................................. 31
10. Capita selecta .................................................................................................................................. 32
Paraaf 10.4 Verliesverrekening......................................................................................................... 32
11. Belastingarbitrage........................................................................................................................... 33
Paraaf 11.1 Inleiding ......................................................................................................................... 33
Paraaf 11.2 Belastingdruk in boxen .................................................................................................. 33
11.2.1 Belastingdruk box 1: inkomen uit werk en woning ................................................................ 33
11.2.2 Belastingdruk box 2: inkomen uit aanmerkelijk belang ......................................................... 33
11.2.3 Belastingdruk box 1: inkomen uit sparen en beleggen .......................................................... 33
11.2.4 Vergelijkbare belastingdruk ................................................................................................... 33
Paraaf 11.3 Ter beschikking stellen van vermogensbestanddelen .................................................. 34
11.3.1 Ter beschikking stellen aan onderneming of werkzaamheid ................................................. 34
11.3.2 Ter beschikking stellen aan aanmerkelijkbelanghouderschap............................................... 34
11.3.3 Antiboxshoppingbepalingen................................................................................................... 34
Paraaf 11.4 Allocatie van schulden ................................................................................................... 34
Paraaf 11.5 Dividendbeleid............................................................................................................... 35
Pagina 3 van 35
, 3. De ondernemer
Paraaf 3.1 Inleiding
Inkomstenbelasting : Natuurlijk persoon die een onderneming drijft (eenmanszaak, maatschap, vof, commanditaire vennootschap)
Vennootschapsbelasting : NV of BV
Winst uit onderneming behoort tot het inkomen uit werk en woning (box 1)
Paraaf 3.2 Wie is de ondernemer?
3.2.1 Algemeen
Om iemand aan te kunnen merken als onderneming, moet er een onderneming aanwezig zijn.
Art. 3.2 IB Belastbare winst uit onderneming = gezamenlijk bedrag minus aftrek en vrijstellingen.
Art. 3.4 IB Ondernemer = Bel.pl. van wie onderneming wordt gedreven en die rechtstreeks wordt verbonden voor
verbintenissen betreffende die onderneming.
Art. 3.4 IB Beoefenaar van een zelfstandig beroep is een ondernemer met een onderneming
Soorten belastbare winst uit onderneming:
1. Belastbare winst uit onderneming van een ondernemer
2. Belastbare winst uit onderneming van een persoon, die medegerechtigd is tot vermogen van onderneming
Aandeelhouder in een nv of bv genieten geen winst uit onderneming (art. 3.3. IB). De persoon die medegerechtigd is wel,
maar geen energie-investeringsaftrek, ondernemersaftrek en geen recht op de oudedagsreserve. Wel op willekeurige
afschrijvingen en de investeringsaftrek (art. 3.3 lid 2 IB)
3. Belastbare winst uit onderneming m.b.t. schuldvordering op ondernemer-natuurlijk persoon t.b.v voor zijn
rekening gedreven onderneming indien een bepaalde in de wet omschreven situatie voordoet
Voordelen uit hoofde van geldleningen aan een ondernemer-natuurlijk persoon t.b.v. voor zijn rekening gedreven
onderneming (art. 3.3 IB). Moet dan wel om een geldlening gaan, die in feite als vermogen van de onderneming
aangemerkt kan worden. Art. 2.14 IB belastbaar resultaat uit overige werkzaamheden gaat voor op winst uit onderneming.
3.2.2 Maatschap, vof en commanditaire vennootschap: fiscale transparantie
Maatschap, de vof en de commanditaire vennootschap:
- zijn alle in de wet (civiele recht) geregelde samenwerkingsvormen
- berusten op een overeenkomst
Maatschap vof Commanditaire vennootschap
Aansprakelijk Niet hoofdelijk aansprakelijk voor Hoofdelijk aansprakelijk voor de Beherende vennoten zijn
de schulden v/d maatschap schulden v/d vennootschap hoofdelijk aansprakelijk
Geen afgescheiden vermogen, Afgescheiden vermogen (privé en Commanditaire vennootschap is
→ schuldeisers geen voorrang op zakelijk), de verdeling van geldschieter
vermogen van de maatschap winsten en verliezen naar
boven schuldeisers v/d maten verhouding ieders inbreng
Fiscale transparantie
= de deelnemers van de maatschap, vof en commanditaire vennootschap zijn belastingplichtig.
• Het resultaat en het vermogen van samenwerkingsvorm wordt toegerekend aan iedere deelnemer.
• Zij genieten winst uit onderneming (tevens de commanditaire vennoot)
• Iedere deelnemer heeft zijn eigen fiscale balans en verlies- en winstrekening.
Pagina 4 van 35
Inhoudsopgave
3. De ondernemer ................................................................................................................................... 4
Paraaf 3.1 Inleiding ........................................................................................................................... 4
Paraaf 3.2 Wie is de ondernemer? ................................................................................................... 4
3.2.1 Algemeen.................................................................................................................................... 4
3.2.2 Maatschap, vof en commanditaire vennootschap: fiscale transparantie ................................. 4
3.2.3 Faciliteiten voor winst uit onderneming en urencriterium ........................................................ 5
Paraaf 3.3 Winst................................................................................................................................ 6
3.3.1 Fiscaal winstbegrip en bedrijfseconomisch winstbegrip ............................................................ 6
3.3.2 Totaalwinst, jaarwinst en eindafrekeningswinst ........................................................................ 6
3.3.3 MKB-winstvrijstelling.................................................................................................................. 6
Paraaf 3.4 Totaalwinst ...................................................................................................................... 7
3.4.1 Vermogensetikettering............................................................................................................... 7
3.4.2 Onttrekkingen (bijtelling) ........................................................................................................... 7
3.4.3 Gemengde kosten ...................................................................................................................... 7
3.4.4 Objectieve vrijstelling ................................................................................................................. 8
Paraaf 3.6 Jaarwinst .......................................................................................................................... 8
3.6.1 Normale jaarwinst, stakingswinst en eindafrekeningswinst ...................................................... 8
3.6.2 Goed koopmansgebruik: hoofdregel.......................................................................................... 9
3.6.3 Balanscontinuïteit en foutenleer................................................................................................ 9
3.6.4 Waardering activa en passiva ..................................................................................................... 9
Paraaf 3.7 Stakingswinst ................................................................................................................. 14
3.7.1 Overlijden ................................................................................................................................. 15
3.7.2 Ontbinding van huwelijk........................................................................................................... 15
3.7.3 Overdracht en liquidatie........................................................................................................... 16
3.7.4 Voortgezet ondernemerschap en nagekomen bedrijfsbaten en -lasten ................................. 16
Paraaf 3.8 Doorschuiffaciliteiten .................................................................................................... 17
3.8.1 Overlijden ................................................................................................................................. 17
3.8.2 Ontbinding van huwelijk........................................................................................................... 17
3.8.3 Doorschuiving naar ondernemers ............................................................................................ 17
3.8.4 Inbreng van de onderneming in een bv of nv en de terugkeer uit de nv of bv........................ 17
3.8.5 Omzetting stakingswinst in lijfrente ......................................................................................... 18
Pagina 1 van 35
,Paraaf 3.9 Oudedagsreserve........................................................................................................... 19
Paraaf 3.10 Ondernemersaftrek ....................................................................................................... 19
3.10.1 Zelfstandigenaftrek ................................................................................................................ 19
3.10.2 Aftrek speur- en ontwikkelingswerk ...................................................................................... 19
3.10.3 Meewerkaftrek ....................................................................................................................... 19
3.10.4 Startersaftrek bij arbeidsongeschiktheid ............................................................................... 20
3.10.5 Stakingsaftrek ......................................................................................................................... 20
Paraaf 3.11 Investeringsaftrek en desinvesteringsbijtelling ............................................................. 20
3.11.1 Investeringsaftrek................................................................................................................... 20
3.11.2 Desinvesteringsbijtelling ........................................................................................................ 20
4. Inkomsten uit arbeid ........................................................................................................................ 21
Paraaf 4.4 Trefwoorden .................................................................................................................. 21
4.4.4 De directeur-grootaandeelhouder (dga) .................................................................................. 21
5. Resultaat uit overige werkzaamheden ............................................................................................ 22
Paraaf 5.1 Resultaat uit een werkzaamheid ................................................................................... 22
Paraaf 5.2 Werkzaamheid............................................................................................................... 22
5.2.2 Arbeid ....................................................................................................................................... 22
5.2.3 Deelname aan het economische verkeer ................................................................................. 22
5.2.4 Voordeel beogen en redelijkerwijs te verwachten .................................................................. 22
5.2.5 Normaal vermogensbeheer...................................................................................................... 22
Paraaf 5.3 Terbeschikkingstellingsregeling (via aantekeningen uitgewerkt) ................................. 23
Terbeschikkingstelling ....................................................................................................................... 23
Verbonden personen......................................................................................................................... 23
Aan te geven resultaat ...................................................................................................................... 23
Lening “renteloos”............................................................................................................................. 23
Paraaf 5.5 Overgang werkzaamheid in onderneming en omgekeerd ............................................ 23
Paraaf 5.6 Overgang terbeschikkingstelling aan een onderneming of werkzaamheid naar
terbeschikkingstelling aan een aanmerkelijk-belang-vennootschap en omgekeerd ............................ 24
Paraaf 5.9 Schema regelingen ........................................................................................................ 24
7. Periodieke uitkeringen ..................................................................................................................... 25
Paraaf 7.4 Lijfrenteverzekeringen................................................................................................... 25
7.4.8 Omzetting fiscale oudedagsreserve (FOR) in lijfrente .............................................................. 25
7.4.9 Omzetting stakingswinst in een lijfrente .................................................................................. 25
8. Inkomen uit aanmerkelijk belang .................................................................................................... 26
Paraaf 8.1 Rangorderegeling onder de Wet IB 2001 ...................................................................... 26
Paraaf 8.2 Voorwaarden voor aanmerkelijk belang ....................................................................... 26
Pagina 2 van 35
,Paraaf 8.3 Economisch en juridisch eigendom van aandelen / certificaten van aandelen ............ 27
Paraaf 8.4 Reguliere voordelen ...................................................................................................... 27
Paraaf 8.5 Vervreemdingsvoordelen .............................................................................................. 28
Paraaf 8.6 Doorschuifregelingen .................................................................................................... 30
a. Overgang krachtens huwelijksvermogensrecht & erfrecht alsmede de boedelverdeling ............ 30
b. Aandelenruil .................................................................................................................................. 30
c. Juridische fusie en splitsing ........................................................................................................... 30
d. Ontstaan van een minder van 5%-belang ..................................................................................... 30
e. Terugkeer uit de bv........................................................................................................................ 30
f. Fictief aanmerkelijk belang ............................................................................................................ 30
Paraaf 8.7 Fictief salaris .................................................................................................................. 31
Paraaf 8.8 Financieringsrente aanmerkelijkbelangaandelen ......................................................... 31
Paraaf 8.9 Emigratie, immigratie en remigratie ............................................................................. 31
10. Capita selecta .................................................................................................................................. 32
Paraaf 10.4 Verliesverrekening......................................................................................................... 32
11. Belastingarbitrage........................................................................................................................... 33
Paraaf 11.1 Inleiding ......................................................................................................................... 33
Paraaf 11.2 Belastingdruk in boxen .................................................................................................. 33
11.2.1 Belastingdruk box 1: inkomen uit werk en woning ................................................................ 33
11.2.2 Belastingdruk box 2: inkomen uit aanmerkelijk belang ......................................................... 33
11.2.3 Belastingdruk box 1: inkomen uit sparen en beleggen .......................................................... 33
11.2.4 Vergelijkbare belastingdruk ................................................................................................... 33
Paraaf 11.3 Ter beschikking stellen van vermogensbestanddelen .................................................. 34
11.3.1 Ter beschikking stellen aan onderneming of werkzaamheid ................................................. 34
11.3.2 Ter beschikking stellen aan aanmerkelijkbelanghouderschap............................................... 34
11.3.3 Antiboxshoppingbepalingen................................................................................................... 34
Paraaf 11.4 Allocatie van schulden ................................................................................................... 34
Paraaf 11.5 Dividendbeleid............................................................................................................... 35
Pagina 3 van 35
, 3. De ondernemer
Paraaf 3.1 Inleiding
Inkomstenbelasting : Natuurlijk persoon die een onderneming drijft (eenmanszaak, maatschap, vof, commanditaire vennootschap)
Vennootschapsbelasting : NV of BV
Winst uit onderneming behoort tot het inkomen uit werk en woning (box 1)
Paraaf 3.2 Wie is de ondernemer?
3.2.1 Algemeen
Om iemand aan te kunnen merken als onderneming, moet er een onderneming aanwezig zijn.
Art. 3.2 IB Belastbare winst uit onderneming = gezamenlijk bedrag minus aftrek en vrijstellingen.
Art. 3.4 IB Ondernemer = Bel.pl. van wie onderneming wordt gedreven en die rechtstreeks wordt verbonden voor
verbintenissen betreffende die onderneming.
Art. 3.4 IB Beoefenaar van een zelfstandig beroep is een ondernemer met een onderneming
Soorten belastbare winst uit onderneming:
1. Belastbare winst uit onderneming van een ondernemer
2. Belastbare winst uit onderneming van een persoon, die medegerechtigd is tot vermogen van onderneming
Aandeelhouder in een nv of bv genieten geen winst uit onderneming (art. 3.3. IB). De persoon die medegerechtigd is wel,
maar geen energie-investeringsaftrek, ondernemersaftrek en geen recht op de oudedagsreserve. Wel op willekeurige
afschrijvingen en de investeringsaftrek (art. 3.3 lid 2 IB)
3. Belastbare winst uit onderneming m.b.t. schuldvordering op ondernemer-natuurlijk persoon t.b.v voor zijn
rekening gedreven onderneming indien een bepaalde in de wet omschreven situatie voordoet
Voordelen uit hoofde van geldleningen aan een ondernemer-natuurlijk persoon t.b.v. voor zijn rekening gedreven
onderneming (art. 3.3 IB). Moet dan wel om een geldlening gaan, die in feite als vermogen van de onderneming
aangemerkt kan worden. Art. 2.14 IB belastbaar resultaat uit overige werkzaamheden gaat voor op winst uit onderneming.
3.2.2 Maatschap, vof en commanditaire vennootschap: fiscale transparantie
Maatschap, de vof en de commanditaire vennootschap:
- zijn alle in de wet (civiele recht) geregelde samenwerkingsvormen
- berusten op een overeenkomst
Maatschap vof Commanditaire vennootschap
Aansprakelijk Niet hoofdelijk aansprakelijk voor Hoofdelijk aansprakelijk voor de Beherende vennoten zijn
de schulden v/d maatschap schulden v/d vennootschap hoofdelijk aansprakelijk
Geen afgescheiden vermogen, Afgescheiden vermogen (privé en Commanditaire vennootschap is
→ schuldeisers geen voorrang op zakelijk), de verdeling van geldschieter
vermogen van de maatschap winsten en verliezen naar
boven schuldeisers v/d maten verhouding ieders inbreng
Fiscale transparantie
= de deelnemers van de maatschap, vof en commanditaire vennootschap zijn belastingplichtig.
• Het resultaat en het vermogen van samenwerkingsvorm wordt toegerekend aan iedere deelnemer.
• Zij genieten winst uit onderneming (tevens de commanditaire vennoot)
• Iedere deelnemer heeft zijn eigen fiscale balans en verlies- en winstrekening.
Pagina 4 van 35
