Samenvatting psychologische gespreksvoering

Psychologische
gespreksvaardigheden
Grondhouding en basisvaardigheden
Grondhouding:

 Respect: luisteren zonder vooroordelen, evaluatie of kritiek  jouw mening even aan de
kant schuiven en je best doen de cliënt te begrijpen
 Echtheid /authenticiteit: oprecht aandacht hebben en jezelf zijn
 Empathie
 Transparantie: eigen gedachten/gevoelens durven uitspreken
 Gelijkwaardigheid: de ander is ook expert
 Betrouwbaarheid: vertrouwelijk omgaan met de verkregen info
 Niet in defensie gaan
 Empowerment: geloof in de krachten van de ander
 Aansluiting zoeken: basishouding van niet-weten, laat je vanzelfsprekendheden los
 Stel je grenzen: vooraf duidelijk over zijn
 Nice to know, need to know

Basisvaardigheden:

 Luistervaardigheden:
 Niet-selectieve: non-verbaal gedrag (gelaatsuitdrukking, oogcontact…), verbaal
volgen (ingaan op wat de cliënt zegt), stiltes gebruiken
 Selectieve: parafraseren, samenvatten, reflectie (laatst uitgesproken zin letterlijk
herhalen), gevoelsreflectie (je herkent de gevoelens  cliënt gevoelens beter leren
herkennen en differentiëren), concretiseren (situatie uitvragen), doorvragen
 Regulerende vaardigheden: structuur aanbrengen en proces bewaken:
 Openen en afsluiten
 Terugkoppelen naar onderwerp of doel
 Situatie verduidelijken, doorvragen (aansluiten) of juist niet
 Hardop denken, zelfonthulling
 Metacommunicatie: praten over praten i.p.v. praten over onderwerp
 Positieve zaken benoemen; hoop: geloven in mensen = zeer belangrijk
 Taalgebruik en woordkeuze afstemmen (vermijd vakjargon)

Vragen:

 Open vraag
 Gesloten vraag
 Explicitering
 Elaboratie: cliënt vragen om meer te vertellen over het onderwerp
 Uitnodigende vraag
 Circulaire vraag

Vragen die je moet vermijden:

 Suggestieve vraag


1

,  Meerkeuzevraag
 Meervoudige vraag
 Waaromvraag

Ook externe factoren spelen een rol bij een goed gesprek: de ruimte, onderbrekingen, tijd…

SOFTEN: Smile, Open posture, Forward lean, Touch (hiermee opletten!), Eye contact, Nod.

Stiltes: vaak beangstigend voor psychologen, maar dit is een verwerkingsmoment voor de cliënt.

Motiverende gespreksvoering
Verandering kost tijd!

 Wat maakt dat ik nog niet geslaagd ben in wat ik wil veranderen?
 Mensen worden niet graag verteld wat ze moeten doen
 Motiverende gespreksvoering is een op samenwerking gerichte gespreksstijl die iemands
eigen motivatie en bereidheid tot verandering versterkt

Zelfdeterminatietheorie: mensen hebben 3 basisbehoeftes:

1. Autonomie
2. Competentie
3. Betrokkenheid/binding

Er bestaan verschillende soorten motivatie: van gecontroleerde motivatie tot autonome motivatie
(die is meer geïnternaliseerd):

 Intrinsieke motivatie: activiteit doen omdat ze leuk/interessant is
 Extrinsieke motivatie: gedrag komt voor uit de uitkomst van de activiteit

Grondhouding motiverende gespreksvoering:

 Samenwerken
 Accepteren
 Evocatie
 Compassie

Vier processen van motiverende gespreksvoering:

1. Plannen: plannen van verandering:
 Relatie en vertrouwen
 Noodzakelijk om andere processen mogelijk te maken
 Door open vragen, reflectief luisteren, bevestigen, samenvatten
2. Evoceren: ontlokken van de eigen motivatie van de cliënt
 Verkennen en oplossen van ambivalenties
 Herkennen en versterken van verandertaal (wat zou je winnen door te veranderen?)
 Ontlokken van verandertaal:
o Op een schaal van 0 – 10, hoe belangrijk is veranderen voor jou?
o In welke mate heb je er vertrouwen in dat je deze verandering kan
bewerkstelligen?
o In welke mate ben je er klaar voor op dit moment?
o Waarom zit je op ... (getal) en niet op ... (getal –1)?
o Wat zou er moeten gebeuren om van ... (getal) naar ... (getal + 1) te gaan?

2