Week 1 Burger en recht
Kan het begrip ‘recht’, ‘positief recht’, ‘rechtsregels’ en ‘rechtsbronnen’ beschrijven;
Recht Het geheel van de geldende rechtsregels
Positief recht Het geheel van de geldende rechtsregels (synoniem recht/objectief
recht)
Rechtsregel Regels die juridisch afdwingbaar zijn. Meestal afkomstig van een tot
wetgeving bevoegd overheidsorgaan.
Rechtsbronnen De bronnen waaruit het recht voortvloeit ( wet, jurisprudentie,
gewoonte, verdragen)
Kan uitleggen dat er naast het recht afkomstig van de rechtsbronnen ook andere regels
zijn waaruit rechten en plichten voortvloeien voor de burger;
Er zijn vier rechtsbronnen:
De wet Algemeen geldende geschreven regels die afkomstig zijn van een tot
wetgeving bevoegd overheidsorgaan.
Jurisprudentie Het geheel van de gedane uitspraken door rechters. Hulpmiddel voor
rechters bij een onduidelijke regel.
Gewoonte Is niet wettelijk vastgelegd, maar kan wel als wettelijk beschouwd
worden.
Verdragen een schriftelijke en bindende regeling tussen staten onderling of
tussen staten en volkenrechtelijke organisaties (bv. VN, EU).
Regels van onderop tot stand gekomen Soms juridisch afdwingbaar, hangt af van context
Deze regels zijn niet wettelijk vastgelegd en niet
afkomstig van een tot wetgeving bevoegd
overheidsorgaan.
Ze zijn afkomstig van burgers en van invloed op
rechten en plichten.
Kan aan de hand van voorbeelden de verschillen en overeenkomsten toelichten tussen
fatsoensregels en rechtsregels;
Fatsoensregels Regels die nooit juridisch afdwingbaar zijn en geen rechtsgevolg bevatten.
Voorbeeld: opstaan voor ouderen/zieken in de bus.
Rechtsregels Regels die wel juridisch afdwingbaar zijn en wel rechtsgevolg bevatten.
Voorbeeld: door rood rijden is een overtreding van de Verkeerswet.
Kan aan de hand van voorbeelden uitleggen welke functies het recht heeft binnen een
samenleving;
Functies recht:
- Ordenen menselijk gedrag door het stellen van rechtsregels
Voorbeeld: verkeersregels zodat het verkeer geen chaos wordt en ivm veiligheid
- Handhaving van de gestelde rechtsregels door geschilbeslechting (= problemen
oplossen)
Voorbeeld: Bij scheiding naar de rechter - bij contractbreuk naar de rechter
, Doel recht: het ordenen van menselijk gedrag in hun onderlinge verkeer en te uniformeren.
Kan aan de hand van verschillende voorbeelden uit het recht het begrip ‘burger’
toelichten;
- Natuurlijk persoon binnen privaatrecht
- Verdachte binnen strafrecht
- Belanghebbende binnen bestuursrecht
- Hij
- Een ieder
Kan aan de hand van voorbeelden uitleggen waarom en onder welke voorwaarden een
gewoonte een rechtsbron is waar rechten en plichten voor een burger uit voortvloeien;
Gewoonte is pas een rechtsbron als het aan twee vereisten voldoet.
Bestendig gebruik Een lange tijd moet een bepaald gedrag zijn gevolgd en herhaald in
een bepaalde maatschappelijke kring.
Rechtsnorm Binnen maatschappelijke kring moet overtuiging aanwezig zijn, dat
het een rechtsregel is waar je je verplicht aan dient te houden.
Voorbeeld motie van wantrouwen wanneer het vertrouwen in een minister
wordt opgezegd. Hij stapt dan op, omdat dit al jaren zo aan de orde
is. Deze regel staat nergens vast.
Kan het begrip ‘recht’, ‘positief recht’, ‘rechtsregels’ en ‘rechtsbronnen’ beschrijven;
Recht Het geheel van de geldende rechtsregels
Positief recht Het geheel van de geldende rechtsregels (synoniem recht/objectief
recht)
Rechtsregel Regels die juridisch afdwingbaar zijn. Meestal afkomstig van een tot
wetgeving bevoegd overheidsorgaan.
Rechtsbronnen De bronnen waaruit het recht voortvloeit ( wet, jurisprudentie,
gewoonte, verdragen)
Kan uitleggen dat er naast het recht afkomstig van de rechtsbronnen ook andere regels
zijn waaruit rechten en plichten voortvloeien voor de burger;
Er zijn vier rechtsbronnen:
De wet Algemeen geldende geschreven regels die afkomstig zijn van een tot
wetgeving bevoegd overheidsorgaan.
Jurisprudentie Het geheel van de gedane uitspraken door rechters. Hulpmiddel voor
rechters bij een onduidelijke regel.
Gewoonte Is niet wettelijk vastgelegd, maar kan wel als wettelijk beschouwd
worden.
Verdragen een schriftelijke en bindende regeling tussen staten onderling of
tussen staten en volkenrechtelijke organisaties (bv. VN, EU).
Regels van onderop tot stand gekomen Soms juridisch afdwingbaar, hangt af van context
Deze regels zijn niet wettelijk vastgelegd en niet
afkomstig van een tot wetgeving bevoegd
overheidsorgaan.
Ze zijn afkomstig van burgers en van invloed op
rechten en plichten.
Kan aan de hand van voorbeelden de verschillen en overeenkomsten toelichten tussen
fatsoensregels en rechtsregels;
Fatsoensregels Regels die nooit juridisch afdwingbaar zijn en geen rechtsgevolg bevatten.
Voorbeeld: opstaan voor ouderen/zieken in de bus.
Rechtsregels Regels die wel juridisch afdwingbaar zijn en wel rechtsgevolg bevatten.
Voorbeeld: door rood rijden is een overtreding van de Verkeerswet.
Kan aan de hand van voorbeelden uitleggen welke functies het recht heeft binnen een
samenleving;
Functies recht:
- Ordenen menselijk gedrag door het stellen van rechtsregels
Voorbeeld: verkeersregels zodat het verkeer geen chaos wordt en ivm veiligheid
- Handhaving van de gestelde rechtsregels door geschilbeslechting (= problemen
oplossen)
Voorbeeld: Bij scheiding naar de rechter - bij contractbreuk naar de rechter
, Doel recht: het ordenen van menselijk gedrag in hun onderlinge verkeer en te uniformeren.
Kan aan de hand van verschillende voorbeelden uit het recht het begrip ‘burger’
toelichten;
- Natuurlijk persoon binnen privaatrecht
- Verdachte binnen strafrecht
- Belanghebbende binnen bestuursrecht
- Hij
- Een ieder
Kan aan de hand van voorbeelden uitleggen waarom en onder welke voorwaarden een
gewoonte een rechtsbron is waar rechten en plichten voor een burger uit voortvloeien;
Gewoonte is pas een rechtsbron als het aan twee vereisten voldoet.
Bestendig gebruik Een lange tijd moet een bepaald gedrag zijn gevolgd en herhaald in
een bepaalde maatschappelijke kring.
Rechtsnorm Binnen maatschappelijke kring moet overtuiging aanwezig zijn, dat
het een rechtsregel is waar je je verplicht aan dient te houden.
Voorbeeld motie van wantrouwen wanneer het vertrouwen in een minister
wordt opgezegd. Hij stapt dan op, omdat dit al jaren zo aan de orde
is. Deze regel staat nergens vast.
