H5 De koude oorlog (1945-1989)
5.1 Een verdeelde wereld
Grote verschillen
In het interbellum waren veel Europeanen bang dat ook in hun land de communisten de macht
zouden grijpen. Dit gebeurde wel in Rusland. De rechtstaat werd afgeschaft net als de democratie en
de vrijheid van meningsuiting.
Na de tweede Wereldoorlog moesten de Gealieerde leiders de macht in Europa opnieuw verdelen.
Door de grote verschillen tussen de Sovjet-Unie en de westerse Gealieerde waren ze het vaak
oneens. Stalin had in oost-Europa gebied veroverde op de nazi’s. Stalin wilde dat die landen
communistisch zouden worden, maar de Gealieerde vonden dat daar verkiezingen moesten komen.
Stalin beloofde dat er verkiezingen zouden komen. Daarbij werd afgesproken dat de Sovjet-Unie
ervoor zou zorgen dat de oost-Europese landen weer een goed bestuur kregen en de Gealieerde dat
in West-Europa zouden regelen.
Twee Europa’s
Stalin hield zich niet aan de afspraken, de landen in Oost-Europa kregen geen verkiezingen of op een
eerlijk manier. Hij wilde namelijk dat de communisten wonnen. In oost-Europa werden
communistische regeringen geplaatst die gehoorzaam waren aan de Sovjet-Unie. Deze
satellietstaten samen met de Sovjet-Unie wordt het oostblok genoemd.
Naast deze politiek waren er verschillen tussen het westen en het Oostblok, ook op economisch
gebied, groot. Het westen had een kapitalistische markteconomie en het Oostblok had een plan-
economie. Europa raakte op deze manier verdeeld in twee invloedssferen. Deze speelde een grote
rol op het leven van de normale mensen. In oost-Europa kreeg de Sovjet-Unie veel macht en in west-
Europa kregen de Verenigde Staten invloed. De grens tussen het oostblok en Westblok werd het
ijzeren Gordijn genoemd.
Kapitalisme en
westblok
Communisme
en oostblok
Oude bondgenoten, nieuwe vijanden
President Truman (VS) zag dat europa na de tweede Wereldoorlog er slecht aan toe was en dat veel
mensen het communisme zagen zitten. Er was veel armoede, weinig macht en verlies. Veel koloniën
van europese landen maakte hiervan gebruik door zich onafhankelijk te verklaren. Hij besloot een
contaiment-politiek in te voeren. Het doel hiervan was het voorkomen dat de invloedssfeer van de
Sovjet-Unie zich zou uitbereiden. De contaiment-politiek hield in dat de Verenigde Staten elk
democratisch land ging steunen dat werd bedreigd door het communisme.
Twee soorten steun van de contaiment-politiek:
Economisch
- Zoals het Marshallplan
Militair
- Zoals als het leger van de Sovjet-Unie het land binnenviel
De relatie tussen de Sovjet-Unie en de Verenigde Staten werd door de contaimentpolitiek steeds
slechter.
, Ruzie om Berlijn
Stalin wilde de volledige controle over berlijn. In 1948 liet Stalin west-berlijn afsluiten. Door deze
blokkade konden er geen spullen en voedsel naar de bewoners worden gebracht. Stalin hoopte dat
de westerse Gealieerde hierdoor west-berlijn zouden opgeven. Als antwoord op de blokkade van
berlijn, zette de Amerikanen duizenden vliegtuigen in om de west-Berlijners te voorzien van alles wat
ze nodig hadden. Door deze luchtbrug mislukte de blokkade van Berlijn. Door de blokkade werden de
VS en de Sovjet-Unie grotere vijanden.
De verdeling die na de tweede Wereldoorlog was ontstaan, zou dus voorlopig blijven. Beide delen
zouden toestaan dat de ander zijn invloedssfeer zou uitbereiden.
Duitsland werd officieel opgedeeld in twee landen:
DDR (Duitse democratische republiek)
- Het deel dat door de de Sovjet-Unie werd bestuurd in het oosten.
BRD (bondsrepubliek Duitsland)
- De delen van de westerse Gealieerde samen (frankrijk, Amerika en Engenland) in het westen.
Nieuwe bondgenoten
Hoewel de vijandschap tussen het westen en oostblok een koude oorlog was, was de dreiging van
een echte oorlog er altijd. In 1949 werd de NAVO opgericht. Dit was een bondgenootschap van de
Verenigde Staten, west-europa en Canada. Wanneer een NAVO-lid werd aangevallen, waren alle
andere NAVO-leden verplicht te helpen. Hiermee hoopte ze sterker te zijn bij een aanval van de
Sovjet-Unie.
In 1955 werd West-Duitsland lid van de NAVO. Dit was de aanleiding voor de Sovjet-Unie en Oost-
Europa om ook een bondgenootschap te vormen: het Warschaupact.
Europa en de wereld waren nu verdeel in twee bondgenootschappen.
5.1 Een verdeelde wereld
Grote verschillen
In het interbellum waren veel Europeanen bang dat ook in hun land de communisten de macht
zouden grijpen. Dit gebeurde wel in Rusland. De rechtstaat werd afgeschaft net als de democratie en
de vrijheid van meningsuiting.
Na de tweede Wereldoorlog moesten de Gealieerde leiders de macht in Europa opnieuw verdelen.
Door de grote verschillen tussen de Sovjet-Unie en de westerse Gealieerde waren ze het vaak
oneens. Stalin had in oost-Europa gebied veroverde op de nazi’s. Stalin wilde dat die landen
communistisch zouden worden, maar de Gealieerde vonden dat daar verkiezingen moesten komen.
Stalin beloofde dat er verkiezingen zouden komen. Daarbij werd afgesproken dat de Sovjet-Unie
ervoor zou zorgen dat de oost-Europese landen weer een goed bestuur kregen en de Gealieerde dat
in West-Europa zouden regelen.
Twee Europa’s
Stalin hield zich niet aan de afspraken, de landen in Oost-Europa kregen geen verkiezingen of op een
eerlijk manier. Hij wilde namelijk dat de communisten wonnen. In oost-Europa werden
communistische regeringen geplaatst die gehoorzaam waren aan de Sovjet-Unie. Deze
satellietstaten samen met de Sovjet-Unie wordt het oostblok genoemd.
Naast deze politiek waren er verschillen tussen het westen en het Oostblok, ook op economisch
gebied, groot. Het westen had een kapitalistische markteconomie en het Oostblok had een plan-
economie. Europa raakte op deze manier verdeeld in twee invloedssferen. Deze speelde een grote
rol op het leven van de normale mensen. In oost-Europa kreeg de Sovjet-Unie veel macht en in west-
Europa kregen de Verenigde Staten invloed. De grens tussen het oostblok en Westblok werd het
ijzeren Gordijn genoemd.
Kapitalisme en
westblok
Communisme
en oostblok
Oude bondgenoten, nieuwe vijanden
President Truman (VS) zag dat europa na de tweede Wereldoorlog er slecht aan toe was en dat veel
mensen het communisme zagen zitten. Er was veel armoede, weinig macht en verlies. Veel koloniën
van europese landen maakte hiervan gebruik door zich onafhankelijk te verklaren. Hij besloot een
contaiment-politiek in te voeren. Het doel hiervan was het voorkomen dat de invloedssfeer van de
Sovjet-Unie zich zou uitbereiden. De contaiment-politiek hield in dat de Verenigde Staten elk
democratisch land ging steunen dat werd bedreigd door het communisme.
Twee soorten steun van de contaiment-politiek:
Economisch
- Zoals het Marshallplan
Militair
- Zoals als het leger van de Sovjet-Unie het land binnenviel
De relatie tussen de Sovjet-Unie en de Verenigde Staten werd door de contaimentpolitiek steeds
slechter.
, Ruzie om Berlijn
Stalin wilde de volledige controle over berlijn. In 1948 liet Stalin west-berlijn afsluiten. Door deze
blokkade konden er geen spullen en voedsel naar de bewoners worden gebracht. Stalin hoopte dat
de westerse Gealieerde hierdoor west-berlijn zouden opgeven. Als antwoord op de blokkade van
berlijn, zette de Amerikanen duizenden vliegtuigen in om de west-Berlijners te voorzien van alles wat
ze nodig hadden. Door deze luchtbrug mislukte de blokkade van Berlijn. Door de blokkade werden de
VS en de Sovjet-Unie grotere vijanden.
De verdeling die na de tweede Wereldoorlog was ontstaan, zou dus voorlopig blijven. Beide delen
zouden toestaan dat de ander zijn invloedssfeer zou uitbereiden.
Duitsland werd officieel opgedeeld in twee landen:
DDR (Duitse democratische republiek)
- Het deel dat door de de Sovjet-Unie werd bestuurd in het oosten.
BRD (bondsrepubliek Duitsland)
- De delen van de westerse Gealieerde samen (frankrijk, Amerika en Engenland) in het westen.
Nieuwe bondgenoten
Hoewel de vijandschap tussen het westen en oostblok een koude oorlog was, was de dreiging van
een echte oorlog er altijd. In 1949 werd de NAVO opgericht. Dit was een bondgenootschap van de
Verenigde Staten, west-europa en Canada. Wanneer een NAVO-lid werd aangevallen, waren alle
andere NAVO-leden verplicht te helpen. Hiermee hoopte ze sterker te zijn bij een aanval van de
Sovjet-Unie.
In 1955 werd West-Duitsland lid van de NAVO. Dit was de aanleiding voor de Sovjet-Unie en Oost-
Europa om ook een bondgenootschap te vormen: het Warschaupact.
Europa en de wereld waren nu verdeel in twee bondgenootschappen.
