Blok 2A
Inhoudsopgave
Themaweek ..................................................................................................................................................... 2
Casus 1, deel 1 .................................................................................................................................................. 7
Casus 1, deel 2 ................................................................................................................................................ 15
Casus 2, deel 1 ................................................................................................................................................ 19
Casus 2, deel 2 ................................................................................................................................................ 28
Casus 3 ........................................................................................................................................................... 35
Casus 4 ........................................................................................................................................................... 50
,Themaweek
Zelfmanagement bij chronisch zieken
Zelfmanagement: het chronic care model
Gaat ervanuit dat resultaten van de zorg veranderen als er sprake is van een geïnformeerde patiënt
en een proactief team.
Waarom komt de stijging van chronische ziekten?
Door Vergrijzing, Betere behandeling, Aandacht voor chronische ziekten
Wat zijn de gevolgen van toename van aantal chronisch zieken?
• Minder goede kwaliteit
• Meer frequente en langdurige ziekenhuisopnames
• Meer kans op complicaties na operaties
• Meer kans op vroegtijdig overlijden
‘’Zelfmanagement is de mogelijkheid van het individu om de symptomen, behandeling, fysieke en
psychosociale consequenties, en de veranderingen in levensstijl die inherent zijn aan het leven met
een chronische aandoening, te managen.’’ Barlow et al.
Mate van activatie voor zelfmanagement: PAM-13 (Patient Activation Measure).
Belangrijk om zelfmanagement activiteiten op maat aan te kunnen bieden.
Aanleren van de gezondheidsvaardigheden:
• Educatie over de aandoening
• Ondersteunen bij medicatiemanagement
• Stimuleren van symptoommonitoring
• Ondersteuning bieden bij besliskunde
• Relatie met de zorgverlener
• Hulp bij actie plannen (zorgplan)
• Hulp bij problemen oplossen
• Verandering van leefstijl
Doel van zelfmanagement > gedragsverandering
• Aanleren van kennis en zelfmanagementvaardigheden
• Vertrouwen krijgen in eigen kunnen
• Gedragsverandering
→ Continu proces, die voornamelijk thuis doorgaat.
Wat vraagt dit van de verpleegkundige?
• Kennis en vaardigheden
• Motivatie
• Mogelijkheden
5A model – methodische manier om aan zelfmanagement te werken bij een patiënt.
Achterhalen: ervaringen en behoeften delen
Adviseren: bevindingen van de patiënt verklaren en informatie geven
Afspreken: haalbare doelen te stellen en gedeelde besluitvorming
Assisteren: helpen bij het omgaan met persoonlijke barrières en inventariseer behoefte
Arrangeren: samen een specifiek plan maken voor (vervolg) ondersteuning
,Kwalitatieve interviewtechnieken en data-analyse
Kwalitatief Kwantitatief (kwantiteit zijn hoeveelheden)
• Gegevens over de beleving, - Uitkomsten in cijfers
ervaringen of verwachtingen. - Aantal pp hoger dan bij kwalitatief onderzoek.
• Doorgronden van attitudes
of achterliggende gedachtes
• Vindt plaats in de natuurlijke
omgeving vd pp (naturalistisch)
• Data verzamelen dmv interviews,
focusgroep, observaties
• Kleiner aantal proefpersonen
Interview volgens het Neuman Systems Model – NSM
Dit model traint de zorgverlener in de benadering van e patiënt als een mens met al zijn aspecten.
Interview Guide > leidraad tijdens het interview (meer gestructureerde interview)
Topic List > tot stand gekomen d.m.v. oriënterend literatuuronderzoek.
Maakt onderdeel uit van de interview guide
Bevat onderwerpen of vragen relevant voor de beantwoording van de onderzoeksvraag
Na elk interview evalueren en zo nodig bijstellen.
Het achterhalen van:
- Ervaringen: descriptieve/empirische vragen: wie, wat, waar, wanneer en hoe?
- Meningen: belangrijk om een goede relatie op te bouwen. Niet aan te raden om met meningsvragen
te starten. Er moet eerst een sfeer van vertrouwen zijn. Te vroeg starten met een meningsvraag, kan
leiden tot sociaal wenselijke antwoorden.
- Feitelijke kennis: hier moet je als interviewer nagaan wat je precies wilt weten.
- Gevoelens: inzicht verkrijgen in een persoon zijn of haar gevoelens bij het doen of ervaringen van
dingen.
1. Start Interview
- Benadruk: onderwerp en doel, interview, verwerking gegevens, privacy/anonimiteit, duur interview
- Geef ruimte voor het stellen van vragen
2. Beginvraag
- Brede, neutrale vraag, welke afhangt van het doel:
Mening: wat vindt u van…?
Ervaring: kunt u iets vertellen over…?
- Niet te breed > risico op ‘verdwalen’.
- Niet bedreigend > bouw eerst vertrouwen op – zeker bij gevoelige vragen zoals ziekte/overlijden,
medische missers, tevredenheid over leidinggevende etc.
- Niet suggestief > als interviewer ben je onderdeel van het onderzoek, en dat kan de resultaten dan
ook vertekenen. Vragen stellen die geen antwoord al invullen voor de patiënt.
Voorbeeld:
Onderwerp > belemmeringen die verpleegkundigen ervaren tijdens de implementatie van de landelijke
richtlijn.
Beginvraag: ‘Kunt u mij vertellen hoe u de implementatie van de richtlijn beroerte heeft aangepakt?’.
3. Vervolgvragen
- Concreet
- Niet-sturend
- Geen toevoegingen geven
- Begrijpelijk formuleren
- Één ding tegelijk vragen
- Geen vraag-antwoord spel
, 4. Doorvragen
Wanneer vraag je door: als het antwoord niet duidelijk is, onvolledig is, of diepgang mist.
5. Non verbale stimulatie
- Actief luisteren (hummen, papagaaien, knikken)
- Stiltes laten vallen
- Juiste condities scheppen:
Gespreksruimte
Kleding/uitstraling
Zithouding
Gezichtsuitdrukking
6. Samenvatten
- Ordent het gesprek: samenvatten gebruiken als overgang naar een nieuw onderwerp.
- Werkt stimulerend: biedt de geïnterviewde de mogelijkheid door te gaan, aan te vullen etc. Voelt zich
daarnaast gehoord, en kan motiverend werken.
- Versterkt de band: neem naast de feiten ook de gevoelens van de persoon mee; voelt zich hierdoor
eerder begrepen en gehoord.
- Werkt controlerend: check of jij het als interviewer hetgeen goed interpreteert
- Biedt een rustpunt: moment om de gedachten te ordenen.
- Is een voorbeeld: bij een persoon die veel verteld (waterval) kan je ook als voorbeeldfunctie dienen
om zaken bondiger uit een te zetten.
Aandachtspunten:
- Voorbereiding… wat wil je weten?
- Proefinterview houden
- Structuur en overzicht houden (topiclijst, interview guide, aantekeningen maken tijdens interview)
- Vragen (open/gesloten). Vermijd ’suggestieve-‘/’waarom’-vragen.
- Omgaan met stiltes
- Sleutelwoorden en vaag taalgebruik
- Luisteren, samenvatten en doorvragen
Wat doe je als je geïnterviewde zwijgt?
- Vraag op een andere manier stellen, vraag even uitstellen tot later in het gesprek, vraag concreter
maken.
Wat doe je als je geïnterviewde een (vijandige) tegenvraag geeft?
- Gewoon beantwoorden, maar niet de antwoorden in de geïnterviewde zijn/haar mond leggen.
Nogmaals herhalen waarom je dit interview wil doen.
Wat doe je als je een onduidelijk, onvolledig of onbruikbaar antwoord krijgt?
- Doorvragen, als een antwoord te lang is vragen of de persoon het misschien kan samenvatten. Korte
antwoorden laten geven omdat je zoveel mogelijk informatie wil krijgen.
Wat doe je als je onjuiste antwoorden krijgt i.e. persoon spreekt zichzelf tegen?
- Navragen, laten toelichten waarom iemand nu een ander antwoord geeft.
Wat doe je als de geïnterviewde boos wordt?
- Vragen waarom iemand reageert, kijken waarover iemand boos wordt. Misschien komt het door een
te persoonlijke vraag of de manier van vragen. Proberen rustig te blijven en iemand kalmeren.
Na het interview
Uitgebreide samenvatting maken of transcript;
Member check: samenvatting terugsturen naar geïnterviewde;
Start data-analyse
Inhoudsopgave
Themaweek ..................................................................................................................................................... 2
Casus 1, deel 1 .................................................................................................................................................. 7
Casus 1, deel 2 ................................................................................................................................................ 15
Casus 2, deel 1 ................................................................................................................................................ 19
Casus 2, deel 2 ................................................................................................................................................ 28
Casus 3 ........................................................................................................................................................... 35
Casus 4 ........................................................................................................................................................... 50
,Themaweek
Zelfmanagement bij chronisch zieken
Zelfmanagement: het chronic care model
Gaat ervanuit dat resultaten van de zorg veranderen als er sprake is van een geïnformeerde patiënt
en een proactief team.
Waarom komt de stijging van chronische ziekten?
Door Vergrijzing, Betere behandeling, Aandacht voor chronische ziekten
Wat zijn de gevolgen van toename van aantal chronisch zieken?
• Minder goede kwaliteit
• Meer frequente en langdurige ziekenhuisopnames
• Meer kans op complicaties na operaties
• Meer kans op vroegtijdig overlijden
‘’Zelfmanagement is de mogelijkheid van het individu om de symptomen, behandeling, fysieke en
psychosociale consequenties, en de veranderingen in levensstijl die inherent zijn aan het leven met
een chronische aandoening, te managen.’’ Barlow et al.
Mate van activatie voor zelfmanagement: PAM-13 (Patient Activation Measure).
Belangrijk om zelfmanagement activiteiten op maat aan te kunnen bieden.
Aanleren van de gezondheidsvaardigheden:
• Educatie over de aandoening
• Ondersteunen bij medicatiemanagement
• Stimuleren van symptoommonitoring
• Ondersteuning bieden bij besliskunde
• Relatie met de zorgverlener
• Hulp bij actie plannen (zorgplan)
• Hulp bij problemen oplossen
• Verandering van leefstijl
Doel van zelfmanagement > gedragsverandering
• Aanleren van kennis en zelfmanagementvaardigheden
• Vertrouwen krijgen in eigen kunnen
• Gedragsverandering
→ Continu proces, die voornamelijk thuis doorgaat.
Wat vraagt dit van de verpleegkundige?
• Kennis en vaardigheden
• Motivatie
• Mogelijkheden
5A model – methodische manier om aan zelfmanagement te werken bij een patiënt.
Achterhalen: ervaringen en behoeften delen
Adviseren: bevindingen van de patiënt verklaren en informatie geven
Afspreken: haalbare doelen te stellen en gedeelde besluitvorming
Assisteren: helpen bij het omgaan met persoonlijke barrières en inventariseer behoefte
Arrangeren: samen een specifiek plan maken voor (vervolg) ondersteuning
,Kwalitatieve interviewtechnieken en data-analyse
Kwalitatief Kwantitatief (kwantiteit zijn hoeveelheden)
• Gegevens over de beleving, - Uitkomsten in cijfers
ervaringen of verwachtingen. - Aantal pp hoger dan bij kwalitatief onderzoek.
• Doorgronden van attitudes
of achterliggende gedachtes
• Vindt plaats in de natuurlijke
omgeving vd pp (naturalistisch)
• Data verzamelen dmv interviews,
focusgroep, observaties
• Kleiner aantal proefpersonen
Interview volgens het Neuman Systems Model – NSM
Dit model traint de zorgverlener in de benadering van e patiënt als een mens met al zijn aspecten.
Interview Guide > leidraad tijdens het interview (meer gestructureerde interview)
Topic List > tot stand gekomen d.m.v. oriënterend literatuuronderzoek.
Maakt onderdeel uit van de interview guide
Bevat onderwerpen of vragen relevant voor de beantwoording van de onderzoeksvraag
Na elk interview evalueren en zo nodig bijstellen.
Het achterhalen van:
- Ervaringen: descriptieve/empirische vragen: wie, wat, waar, wanneer en hoe?
- Meningen: belangrijk om een goede relatie op te bouwen. Niet aan te raden om met meningsvragen
te starten. Er moet eerst een sfeer van vertrouwen zijn. Te vroeg starten met een meningsvraag, kan
leiden tot sociaal wenselijke antwoorden.
- Feitelijke kennis: hier moet je als interviewer nagaan wat je precies wilt weten.
- Gevoelens: inzicht verkrijgen in een persoon zijn of haar gevoelens bij het doen of ervaringen van
dingen.
1. Start Interview
- Benadruk: onderwerp en doel, interview, verwerking gegevens, privacy/anonimiteit, duur interview
- Geef ruimte voor het stellen van vragen
2. Beginvraag
- Brede, neutrale vraag, welke afhangt van het doel:
Mening: wat vindt u van…?
Ervaring: kunt u iets vertellen over…?
- Niet te breed > risico op ‘verdwalen’.
- Niet bedreigend > bouw eerst vertrouwen op – zeker bij gevoelige vragen zoals ziekte/overlijden,
medische missers, tevredenheid over leidinggevende etc.
- Niet suggestief > als interviewer ben je onderdeel van het onderzoek, en dat kan de resultaten dan
ook vertekenen. Vragen stellen die geen antwoord al invullen voor de patiënt.
Voorbeeld:
Onderwerp > belemmeringen die verpleegkundigen ervaren tijdens de implementatie van de landelijke
richtlijn.
Beginvraag: ‘Kunt u mij vertellen hoe u de implementatie van de richtlijn beroerte heeft aangepakt?’.
3. Vervolgvragen
- Concreet
- Niet-sturend
- Geen toevoegingen geven
- Begrijpelijk formuleren
- Één ding tegelijk vragen
- Geen vraag-antwoord spel
, 4. Doorvragen
Wanneer vraag je door: als het antwoord niet duidelijk is, onvolledig is, of diepgang mist.
5. Non verbale stimulatie
- Actief luisteren (hummen, papagaaien, knikken)
- Stiltes laten vallen
- Juiste condities scheppen:
Gespreksruimte
Kleding/uitstraling
Zithouding
Gezichtsuitdrukking
6. Samenvatten
- Ordent het gesprek: samenvatten gebruiken als overgang naar een nieuw onderwerp.
- Werkt stimulerend: biedt de geïnterviewde de mogelijkheid door te gaan, aan te vullen etc. Voelt zich
daarnaast gehoord, en kan motiverend werken.
- Versterkt de band: neem naast de feiten ook de gevoelens van de persoon mee; voelt zich hierdoor
eerder begrepen en gehoord.
- Werkt controlerend: check of jij het als interviewer hetgeen goed interpreteert
- Biedt een rustpunt: moment om de gedachten te ordenen.
- Is een voorbeeld: bij een persoon die veel verteld (waterval) kan je ook als voorbeeldfunctie dienen
om zaken bondiger uit een te zetten.
Aandachtspunten:
- Voorbereiding… wat wil je weten?
- Proefinterview houden
- Structuur en overzicht houden (topiclijst, interview guide, aantekeningen maken tijdens interview)
- Vragen (open/gesloten). Vermijd ’suggestieve-‘/’waarom’-vragen.
- Omgaan met stiltes
- Sleutelwoorden en vaag taalgebruik
- Luisteren, samenvatten en doorvragen
Wat doe je als je geïnterviewde zwijgt?
- Vraag op een andere manier stellen, vraag even uitstellen tot later in het gesprek, vraag concreter
maken.
Wat doe je als je geïnterviewde een (vijandige) tegenvraag geeft?
- Gewoon beantwoorden, maar niet de antwoorden in de geïnterviewde zijn/haar mond leggen.
Nogmaals herhalen waarom je dit interview wil doen.
Wat doe je als je een onduidelijk, onvolledig of onbruikbaar antwoord krijgt?
- Doorvragen, als een antwoord te lang is vragen of de persoon het misschien kan samenvatten. Korte
antwoorden laten geven omdat je zoveel mogelijk informatie wil krijgen.
Wat doe je als je onjuiste antwoorden krijgt i.e. persoon spreekt zichzelf tegen?
- Navragen, laten toelichten waarom iemand nu een ander antwoord geeft.
Wat doe je als de geïnterviewde boos wordt?
- Vragen waarom iemand reageert, kijken waarover iemand boos wordt. Misschien komt het door een
te persoonlijke vraag of de manier van vragen. Proberen rustig te blijven en iemand kalmeren.
Na het interview
Uitgebreide samenvatting maken of transcript;
Member check: samenvatting terugsturen naar geïnterviewde;
Start data-analyse
