Inhoudsopgave
Anatomie en Fysiologie 1C Spraak...................................................................................... 3
Zelfstudie 1....................................................................................................................... 3
Anatomische structuren en spieren..............................................................................3
Proces van spreken......................................................................................................5
De lippen: labiae...........................................................................................................6
De tong: lingua............................................................................................................. 8
De kaak........................................................................................................................ 9
Verhemelte: palatum.................................................................................................. 10
4.4 Nasaliteit...............................................................................................................12
De neus...................................................................................................................... 12
KNO.NL...................................................................................................................... 13
De klieren................................................................................................................... 14
Tuberalisklieren.......................................................................................................... 14
Mond 1C Spraak................................................................................................................... 15
Studietaak Anatomie WC1.............................................................................................15
Anatomie gebit........................................................................................................... 15
Doorbraakvolgorde..................................................................................................... 15
Occlusie......................................................................................................................16
Schisis en het gebit.................................................................................................... 18
Studietaak voor OLT 1................................................................................................... 19
Afwijkende mondgewoonten Hoofdstuk 5: Onderzoek van afwijkend mondgedrag...19
Onderzoek afwijkend slikken...................................................................................... 22
Handleiding Protocol Onderzoek en Diagnose OMFT............................................... 22
Onderzoek OMFT.......................................................................................................25
Zelfstudie: Afwijkende mondgewoonten..................................................................... 26
Afwijkende mondgewoonten 2.2 en 3........................................................................ 26
Deel 1: Mondfuncties en afwijkende mondgewoonten............................................... 31
Deel 2: Gebit en occlusie........................................................................................... 32
Deel 3: OMFT............................................................................................................. 33
Studietaak Werkcollege 1.............................................................................................. 34
Afwijkende mondgewoonten hoofdstuk 4...................................................................34
Werkcollege 1 OMFT Onderzoek.................................................................................. 36
Studietaak voor OLT2.................................................................................................... 37
Lipversterkende oefeningen....................................................................................... 37
Lipsluitingsbevorderende oefeningen.........................................................................37
Tong............................................................................................................................38
M. Masseter................................................................................................................38
Behandeling afwijkend slikken................................................................................... 38
Studietaak Werkcollege 2.............................................................................................. 40
Afwijkende mondgewoonten hoofdstuk 6 & 7............................................................ 40
Werkcollege 2 Behandeling OMFT............................................................................... 44
Gebruik van trainers (rubberen bitjes)........................................................................44
Studietaak Werkcollege 3.............................................................................................. 45
, Afwijkende mondgewoonten hoofdstuk 8...................................................................45
Myobrace....................................................................................................................47
Het gebruik van trainers in de praktijk........................................................................ 47
1C Spraak..............................................................................................................................48
Studietaak werkcollege 1...............................................................................................48
2. Fonetiek: hoe worden spraakklanken geproduceerd............................................. 48
Spraak Werkcollege 1: Spraakontikkelingsstoornissen.............................................49
Werkcollege 2 CAI.......................................................................................................... 50
Onderdelen.................................................................................................................50
Belangrijke toetsen..................................................................................................... 51
Studietaak werkcollege 3...............................................................................................51
Handleiding CAI hfst 3: Interpretatie resultaten..........................................................51
Werkcollege 3 Transcriptie en Interpretatie.................................................................53
Uitkomstmaten CAI.................................................................................................... 53
Studietaak voor BLT 1....................................................................................................54
Nederlands Articulatie Onderzoek: NAO....................................................................54
Metaphon................................................................................................................... 55
Studietaak werkcollege 4...............................................................................................55
Articulatie hoofdstuk 14 en 24.................................................................................... 55
Klassieke articulatie therapie......................................................................................57
Werkcollege 4 Klassieke articulatie therapie...............................................................59
5 soorten spraakstoornissen:..................................................................................... 59
Stappen articulatietherapie:........................................................................................60
NT2 1C Spraak......................................................................................................................61
NT2 Zelfstudie: Tweede taalverwerving bij volwassenen...........................................61
Over luisteren, verstaan en spreken: het verbeteren van de verstaanbaarheid van de
NT2-leerder................................................................................................................ 61
Introductie: verstaanbaarheid in het Nederlands........................................................61
Fonologie en fonetiek bij NT2.....................................................................................63
Prosodie bij NT2......................................................................................................... 65
Studietaak werkcollege 1...............................................................................................66
Logopedisch onderzoeksprotocol NT2 (LONT)..........................................................66
Studietaak werkcollege 2...............................................................................................69
Vijf stappenplan voor het fonologisch onderscheid van twee klanken....................... 69
Het vierstappenplan van de fonetische behandeling van de klank h......................... 70
Werkcollege 2: Behandeling......................................................................................... 70
, Anatomie en Fysiologie 1C Spraak
Zelfstudie 1
Anatomische structuren en spieren
❖ maxilla: bovenkaak
❖ mandibula: onderkaak
❖ kaakgewricht: temporomandibulaire gewricht
❖ lippen: labiae
❖ tong: lingua
❖ tongriempje: frenulum linguae
❖ Tongbeen: os hyoideum
❖ hard verhemelte: palatum durum
❖ zacht verhemelte: palatum molle, velum
❖ huig: uvula
❖ voorste farynxboog: arcus palatoglossus
❖ achterste farynxboog: arcus palatofaryngeus
❖ keelamandelen: tonsillen, tonsillae palatinae
❖ tandboog
❖ alveolairrand
❖ Keel (farynx):
➢ nasofarynx (neuskeelholte),
➢ orofarynx (mondkeelholte),
➢ laryngofarynx of hypopharynx
❖ Holtes:
➢ mondholte (cavum oris)
➢ neusholte (cavum nasi)
- neusschelpen (conchae)
- choanen (Een choana is de achterste neusopening, tussen de neusholte en de
nasofarynx
- neustussenschot (septum nasi)
- Neusamandel (adenoid)
➢ neusbijholten(sinus paranasales):
➢ kaakholtes (simus maxillares),
➢ voorhoofdholtes (sinus frontales),
➢ zeefbeencellen (ethmoid, sinus ethmoidales),
➢ wiggebeensholtes (sphenoid, sinus sphenoidales)
❖ Glottis: de combinatie van de stembanden en de ruimte daartussen (de rima glottidis of
stemspleet ). Wanneer de stembanden aangespannen worden en er lucht door de glottis
geperst wordt, vibreren de stembanden en geven ze "stem" aan het
geproduceerde geluid.
❖ Kaakgewricht
Klieren:
1. glandula parotis (oorspeekselklier)
, - een exocriene klier die speeksel produceert en naar de mondholte afscheidt
2. glandula submandibularis (onder de onderkaak)
- een exocriene klier die speeksel produceert en naar de mondholte afscheidt
3. glandula sublingualis (onder de tong)
- een exocriene klier die speeksel produceert en naar de mondholte afscheidt
Spieren van de faciale expressie:
❖ m. orbicularis oris
- lipspier
❖ m. buccinators
- Wangspier. De spier trekt de mondhoeken naar
achter, en maakt de wangen plat. Hij wordt ook
gebruikt bij kauwen en blazen
❖ m. mentalis
- Kinspier. Deze pruilen de onderlip naar voren en
laten de huid op de kin rimpelen
❖ m. quadratus labii superioris
- Trekt de bovenlip omhoog
❖ m. quadratus labii inferioris
- Trekt de onderlip omlaag
❖ m. caninus
- Trekt de mondhoek omhoog
❖ m. zygomaticus
- Beweegt de mondhoeken omhoog bij een
glimlach
❖ m. risorius
- Lachspier. Trekt de mondhoeken opzij → lach
❖ m.triangularis
- Trekt de mondhoeken omlaag “frowning”
❖ m.platysma
- Huidspier van de hals. Trekt mondhoeken naar beneden.
Kauwspieren:
❖ m. masseter
- wangkauwspier, mond en onderkaak sluiten
❖ m. pterygoideus externus
- kaak openen
❖ m.pterygoideus internus
- sluiten kaakgewricht
❖ m. temporalis
- kaak openen
Extrinsieke Tongspieren:
❖ m. genioglossus
- kin-tongspier, uitwendige tongspier. De onderste vezels lopen naar de tongbasis. Deze
houden de tong terug van het strottenhoofd en trekken de tong(basis) naar voren. De
overige vezels trekken de tong naar de mondbodem.
❖ m. hyoglossus (heffer)
- trekt het tongbeen naar voren en boven
❖ m. styloglossus
Anatomie en Fysiologie 1C Spraak...................................................................................... 3
Zelfstudie 1....................................................................................................................... 3
Anatomische structuren en spieren..............................................................................3
Proces van spreken......................................................................................................5
De lippen: labiae...........................................................................................................6
De tong: lingua............................................................................................................. 8
De kaak........................................................................................................................ 9
Verhemelte: palatum.................................................................................................. 10
4.4 Nasaliteit...............................................................................................................12
De neus...................................................................................................................... 12
KNO.NL...................................................................................................................... 13
De klieren................................................................................................................... 14
Tuberalisklieren.......................................................................................................... 14
Mond 1C Spraak................................................................................................................... 15
Studietaak Anatomie WC1.............................................................................................15
Anatomie gebit........................................................................................................... 15
Doorbraakvolgorde..................................................................................................... 15
Occlusie......................................................................................................................16
Schisis en het gebit.................................................................................................... 18
Studietaak voor OLT 1................................................................................................... 19
Afwijkende mondgewoonten Hoofdstuk 5: Onderzoek van afwijkend mondgedrag...19
Onderzoek afwijkend slikken...................................................................................... 22
Handleiding Protocol Onderzoek en Diagnose OMFT............................................... 22
Onderzoek OMFT.......................................................................................................25
Zelfstudie: Afwijkende mondgewoonten..................................................................... 26
Afwijkende mondgewoonten 2.2 en 3........................................................................ 26
Deel 1: Mondfuncties en afwijkende mondgewoonten............................................... 31
Deel 2: Gebit en occlusie........................................................................................... 32
Deel 3: OMFT............................................................................................................. 33
Studietaak Werkcollege 1.............................................................................................. 34
Afwijkende mondgewoonten hoofdstuk 4...................................................................34
Werkcollege 1 OMFT Onderzoek.................................................................................. 36
Studietaak voor OLT2.................................................................................................... 37
Lipversterkende oefeningen....................................................................................... 37
Lipsluitingsbevorderende oefeningen.........................................................................37
Tong............................................................................................................................38
M. Masseter................................................................................................................38
Behandeling afwijkend slikken................................................................................... 38
Studietaak Werkcollege 2.............................................................................................. 40
Afwijkende mondgewoonten hoofdstuk 6 & 7............................................................ 40
Werkcollege 2 Behandeling OMFT............................................................................... 44
Gebruik van trainers (rubberen bitjes)........................................................................44
Studietaak Werkcollege 3.............................................................................................. 45
, Afwijkende mondgewoonten hoofdstuk 8...................................................................45
Myobrace....................................................................................................................47
Het gebruik van trainers in de praktijk........................................................................ 47
1C Spraak..............................................................................................................................48
Studietaak werkcollege 1...............................................................................................48
2. Fonetiek: hoe worden spraakklanken geproduceerd............................................. 48
Spraak Werkcollege 1: Spraakontikkelingsstoornissen.............................................49
Werkcollege 2 CAI.......................................................................................................... 50
Onderdelen.................................................................................................................50
Belangrijke toetsen..................................................................................................... 51
Studietaak werkcollege 3...............................................................................................51
Handleiding CAI hfst 3: Interpretatie resultaten..........................................................51
Werkcollege 3 Transcriptie en Interpretatie.................................................................53
Uitkomstmaten CAI.................................................................................................... 53
Studietaak voor BLT 1....................................................................................................54
Nederlands Articulatie Onderzoek: NAO....................................................................54
Metaphon................................................................................................................... 55
Studietaak werkcollege 4...............................................................................................55
Articulatie hoofdstuk 14 en 24.................................................................................... 55
Klassieke articulatie therapie......................................................................................57
Werkcollege 4 Klassieke articulatie therapie...............................................................59
5 soorten spraakstoornissen:..................................................................................... 59
Stappen articulatietherapie:........................................................................................60
NT2 1C Spraak......................................................................................................................61
NT2 Zelfstudie: Tweede taalverwerving bij volwassenen...........................................61
Over luisteren, verstaan en spreken: het verbeteren van de verstaanbaarheid van de
NT2-leerder................................................................................................................ 61
Introductie: verstaanbaarheid in het Nederlands........................................................61
Fonologie en fonetiek bij NT2.....................................................................................63
Prosodie bij NT2......................................................................................................... 65
Studietaak werkcollege 1...............................................................................................66
Logopedisch onderzoeksprotocol NT2 (LONT)..........................................................66
Studietaak werkcollege 2...............................................................................................69
Vijf stappenplan voor het fonologisch onderscheid van twee klanken....................... 69
Het vierstappenplan van de fonetische behandeling van de klank h......................... 70
Werkcollege 2: Behandeling......................................................................................... 70
, Anatomie en Fysiologie 1C Spraak
Zelfstudie 1
Anatomische structuren en spieren
❖ maxilla: bovenkaak
❖ mandibula: onderkaak
❖ kaakgewricht: temporomandibulaire gewricht
❖ lippen: labiae
❖ tong: lingua
❖ tongriempje: frenulum linguae
❖ Tongbeen: os hyoideum
❖ hard verhemelte: palatum durum
❖ zacht verhemelte: palatum molle, velum
❖ huig: uvula
❖ voorste farynxboog: arcus palatoglossus
❖ achterste farynxboog: arcus palatofaryngeus
❖ keelamandelen: tonsillen, tonsillae palatinae
❖ tandboog
❖ alveolairrand
❖ Keel (farynx):
➢ nasofarynx (neuskeelholte),
➢ orofarynx (mondkeelholte),
➢ laryngofarynx of hypopharynx
❖ Holtes:
➢ mondholte (cavum oris)
➢ neusholte (cavum nasi)
- neusschelpen (conchae)
- choanen (Een choana is de achterste neusopening, tussen de neusholte en de
nasofarynx
- neustussenschot (septum nasi)
- Neusamandel (adenoid)
➢ neusbijholten(sinus paranasales):
➢ kaakholtes (simus maxillares),
➢ voorhoofdholtes (sinus frontales),
➢ zeefbeencellen (ethmoid, sinus ethmoidales),
➢ wiggebeensholtes (sphenoid, sinus sphenoidales)
❖ Glottis: de combinatie van de stembanden en de ruimte daartussen (de rima glottidis of
stemspleet ). Wanneer de stembanden aangespannen worden en er lucht door de glottis
geperst wordt, vibreren de stembanden en geven ze "stem" aan het
geproduceerde geluid.
❖ Kaakgewricht
Klieren:
1. glandula parotis (oorspeekselklier)
, - een exocriene klier die speeksel produceert en naar de mondholte afscheidt
2. glandula submandibularis (onder de onderkaak)
- een exocriene klier die speeksel produceert en naar de mondholte afscheidt
3. glandula sublingualis (onder de tong)
- een exocriene klier die speeksel produceert en naar de mondholte afscheidt
Spieren van de faciale expressie:
❖ m. orbicularis oris
- lipspier
❖ m. buccinators
- Wangspier. De spier trekt de mondhoeken naar
achter, en maakt de wangen plat. Hij wordt ook
gebruikt bij kauwen en blazen
❖ m. mentalis
- Kinspier. Deze pruilen de onderlip naar voren en
laten de huid op de kin rimpelen
❖ m. quadratus labii superioris
- Trekt de bovenlip omhoog
❖ m. quadratus labii inferioris
- Trekt de onderlip omlaag
❖ m. caninus
- Trekt de mondhoek omhoog
❖ m. zygomaticus
- Beweegt de mondhoeken omhoog bij een
glimlach
❖ m. risorius
- Lachspier. Trekt de mondhoeken opzij → lach
❖ m.triangularis
- Trekt de mondhoeken omlaag “frowning”
❖ m.platysma
- Huidspier van de hals. Trekt mondhoeken naar beneden.
Kauwspieren:
❖ m. masseter
- wangkauwspier, mond en onderkaak sluiten
❖ m. pterygoideus externus
- kaak openen
❖ m.pterygoideus internus
- sluiten kaakgewricht
❖ m. temporalis
- kaak openen
Extrinsieke Tongspieren:
❖ m. genioglossus
- kin-tongspier, uitwendige tongspier. De onderste vezels lopen naar de tongbasis. Deze
houden de tong terug van het strottenhoofd en trekken de tong(basis) naar voren. De
overige vezels trekken de tong naar de mondbodem.
❖ m. hyoglossus (heffer)
- trekt het tongbeen naar voren en boven
❖ m. styloglossus
