Naomi Bordon
Samenvatting handels- en economisch recht
DEEL 1: FUNDAMENTELE ELEMENTEN VH ECONOMISCH RECHT
Hoofdstuk 2: de ondernemingsrechtbank
Samenstelling
9 ondernemingsrechtbanken die vss afdelingen kunnen hebben.
• In elk ressort waar hof van beroep is (Antwerpen, Bergen, Gent, Luik)
• 4 in ressort van Brussel
• 1 in Eupen
In afdeling, afhankelijk van grootte vd afdeling, meerdere kamers.
• Elke kamer eigen voorzitter (beroepsmagistraat)
• 2 lekenrechters: komen uit bedrijfsleven
o Voordeel: paritaire rechters hebben meer voeling met bedrijfsleven
RB wordt bijgestaan door
• Griffier
• In aantal gevallen advies van OM
o Procureur des Konings
o Bijgestaan door substituten
Bevoegdheden
• Onderneming vs. onderneming
• Particulier vs. onderneming
• NIET onderneming vs. particulier à vrederechter of RB 1e aanleg
• Specifieke geschillen (zelfs als partijen geen onderneming zijn)
o Tss vennoten
o Geschillen m.b.t. wisselbrieven
o Geschillen ontstaan uit faillissement
Procedures
3 kernmomenten:
• Dagvaarding: eiser brengt verweerder voor bevoegde RB.
• Openbare terechtzitting: partijen pleiten zaak.
• Vonnis: rechter velt oordeel over geschil.
Ook verkorte en buitengewone procedures.
Hoofdstuk 3: bewijs in ondernemingszaken
Persoon die iets beweert moet bewijs leveren!
1
,Naomi Bordon
Burgerlijk recht
• Verbintenissen uit overeenkomsten >€375: enkel schriftelijk bewijs d.w.z.
onderhandse of authentieke akte (art. 1341 BW).
• Materiële feiten (feitelijke gebeurtenissen, omstandigheden vb. onrechtmatige
daad): mag met getuigen en vermoedens bewezen worden.
Ondernemingsrecht
Bewijs is vrijer en soepeler à ondernemers moeten snel kunnen werken dus tijd ontbreekt
soms om schriftelijke bewijzen op te maken.
Bewijs tss of tegen ondernemingen kan geleverd worden met alle middelen vh recht (tenzij
anders bepaald). Onderneming die iets wil bewijzen tegen particulier kan zich hier niet op
beroepen.
• Onderneming vs. onderneming: vrij bewijs
• Particulier vs. onderneming: vrij bewijs
• Onderneming vs. particulier: regels burgerlijk recht
Bijzondere bewijsmiddelen
Boekhouding
Art. III.82 WER: elke onderneming moet boekhouding voeren die past bij aard en omvang
bedrijf à onmisbaar beleidsinstrument.
Juridisch is het bijzonder bewijsmiddel, echter niet vanzelfsprekend want boekhouding:
• Bevat bedrijfsgeheimen, dus vertrouwelijk karakter.
• Is eenzijdig (zonder rechtstreekse medewerking van tegenpartij).
Bewijskracht
Geschillen tss ondernemingen onderling: boekhouding kan door rechter worden
aangenomen als bewijs (art. 1348bis BW). Doel: boekhouding vd ondernemingen met elkaar
confronteren. Echter geen automatische bewijskracht: rechter oordeelt per zaak of hij
boekhouding als bewijs toelaat of niet.
Geschillen van particulier tegen onderneming: regel is dat boekhouding vd ondernemer
tegen hem kan worden gebruikt. Regel van onsplitsbaarheid d.w.z. degene die zich op
boekhouding beroept moet ze in geheel nemen, de inhoud ervan wordt dus als 1 geheel
beschouwd.
RB kan ambtshalve of op verzoek van partij openlegging bevelen van geheel of gedeelte vd
boekhouding.
Factuur
Geschreven stuk dat bevestiging inhoudt van schuldvordering in geld wegens levering van
goederen of diensten. Opgesteld door leverancier en aan klant bezorgd.
Vormvereisten en gebruik ervan worden door ondernemingsrecht amper geregeld.
2
,Naomi Bordon
Factuur wordt echter wel gereglementeerd in btw-wetgeving. Basisregel: btw-plichtigen
moeten factuur uitreiken voor door hen verrichte diensten/geleverde goederen. Geldt
vooral tss ondernemingen, particulier kunnen erachter vragen indien ze die niet automatisch
krijgen.
Bewijskracht
Klant gebruikt factuur als bewijs tegen leverancier: door leverancier opgestelde factuur
levert bewijs van daarin opgenomen overeenkomst. Geldt voor zowel klant-verbruiker, als
klant-ondernemer.
Leverancier wil factuur als bewijs gebruiken tegen klant-ondernemer: factuur geldt enkel als
bewijs indien klant factuur aanvaardde. Kan uitdrukkelijk of stilzwijgend zijn. Als aanvaarding
wordt beschouwd:
• (Gedeeltelijke) betaling
• Niet tijdig protesteren van factuur
• Inboeken van factuur
Indien klant niet akkoord gaat, moet hij weigeren en binnen redelijke termijn protesteren.
Hoe protesteren:
• Best door aangetekend schrijven naar leverancier, IS ECHTER NIET VERPLICHT!
o Reden voor protest
o Binnen korte termijn
Leverancier kan factuur niet inroepen tegen klant-consument (=particulier).
DEEL 2: ONDERNEMINGSRECHT
Hoofdstuk 1: vrijheid van ondernemen en algemene verplichtingen van
onderneming
Onderneming
Onderneming is:
• Ieder natuurlijk persoon die zelfstandig beroepsactiviteit uitoefent.
• Iedere rechtspersoon
• Ieder andere organisatie zonder rechtspersoonlijkheid
Formele criterium = uitvoeren van economische activiteit à in nieuw ondernemingsrecht
doorslaggevend.
Onderneming zijn heeft gevolgen: vb. ruimer bewijsrecht, kans op faillissement,
insolventierecht etc.
Vrije en intellectuele beroepen
Vrije beroepers = natuurlijke personen die op zelfstandige basis een economische activiteit
uitoefenen à ook ondernemers.
3
, Naomi Bordon
Boek XIV in WER: geen officiële opsomming, wel aantal gezamenlijke kenmerken
• Bestaan deontologische code
• Wettelijke regeling voor toegang tot beroep
o Diplomavereiste
o Volgen van verplichte vorming
Voor vrije beroepen zijn specifieke beroepsfederaties opgericht.
Statuut vd ondernemer
Toegang tot ondernemingsactiviteiten
Vrijheid van handel
Art. II.3 WER geeft aan dat iedereen vrij is om enige economische activiteit naar keuze uit te
oefenen
Juridische bevoegdheid
Handelingsbekwaamheid: bekwaam zijn om rechten en plichten zelf en zelfstandig uit te
oefenen. Huwelijk wijzigt de handelingsbekwaamheid vd echtgenoten niet (art. 212 BW) en
iedere echtgenoot heeft het recht om beroep naar keuze uit te oefenen zonder instemming
van andere echtgenoot (art. 216 BW).
Onverenigbaarheden: bepaalde personen mogen geen ondernemingsactiviteiten doen à zij
die in samenleving bepaalde ambten, functies, beroepen uitoefenen in algemeen belang.
Alle personen die rol spelen bij rechtsbedeling en personen in overheidsdienst.
Verbodsbepalingen: rechter kan verbod opleggen om (verdere) ondernemingsactiviteiten of
bestuursfuncties uit te oefenen.
Formele verplichtingen vd onderneming
Inschrijving bij de Kruispuntbank van Ondernemingen
Verplicht volgens artikelen III.15 e.v. WER. Inschrijvingsplichtigen moeten zich wenden tot
ondernemingsloket naar keuze.
• Elke onderneming naar Belgisch recht d.w.z. iedere RP en iedere organisatie zonder
RP.
• Elke onderneming die in België over zetel, bijkantoor of vestiging beschikt.
Doel KBO: vereenvoudigen van administratieve procedures. KBO staat in voor informatie-
uitwisseling tss de vss administraties.
Een geregistreerde vestigingseenheid wordt in de KBO ingeschreven en krijgt een uniek
identificatienummer (art. III.17 WER).
Ondernemingen moeten ondernemingsnummer op elk document en bij elke vorm van
communicatie vermelden.
• Bevat 10 unieke numerieke karakters.
• Is niet overdraagbaar op andere onderneming.
4
Samenvatting handels- en economisch recht
DEEL 1: FUNDAMENTELE ELEMENTEN VH ECONOMISCH RECHT
Hoofdstuk 2: de ondernemingsrechtbank
Samenstelling
9 ondernemingsrechtbanken die vss afdelingen kunnen hebben.
• In elk ressort waar hof van beroep is (Antwerpen, Bergen, Gent, Luik)
• 4 in ressort van Brussel
• 1 in Eupen
In afdeling, afhankelijk van grootte vd afdeling, meerdere kamers.
• Elke kamer eigen voorzitter (beroepsmagistraat)
• 2 lekenrechters: komen uit bedrijfsleven
o Voordeel: paritaire rechters hebben meer voeling met bedrijfsleven
RB wordt bijgestaan door
• Griffier
• In aantal gevallen advies van OM
o Procureur des Konings
o Bijgestaan door substituten
Bevoegdheden
• Onderneming vs. onderneming
• Particulier vs. onderneming
• NIET onderneming vs. particulier à vrederechter of RB 1e aanleg
• Specifieke geschillen (zelfs als partijen geen onderneming zijn)
o Tss vennoten
o Geschillen m.b.t. wisselbrieven
o Geschillen ontstaan uit faillissement
Procedures
3 kernmomenten:
• Dagvaarding: eiser brengt verweerder voor bevoegde RB.
• Openbare terechtzitting: partijen pleiten zaak.
• Vonnis: rechter velt oordeel over geschil.
Ook verkorte en buitengewone procedures.
Hoofdstuk 3: bewijs in ondernemingszaken
Persoon die iets beweert moet bewijs leveren!
1
,Naomi Bordon
Burgerlijk recht
• Verbintenissen uit overeenkomsten >€375: enkel schriftelijk bewijs d.w.z.
onderhandse of authentieke akte (art. 1341 BW).
• Materiële feiten (feitelijke gebeurtenissen, omstandigheden vb. onrechtmatige
daad): mag met getuigen en vermoedens bewezen worden.
Ondernemingsrecht
Bewijs is vrijer en soepeler à ondernemers moeten snel kunnen werken dus tijd ontbreekt
soms om schriftelijke bewijzen op te maken.
Bewijs tss of tegen ondernemingen kan geleverd worden met alle middelen vh recht (tenzij
anders bepaald). Onderneming die iets wil bewijzen tegen particulier kan zich hier niet op
beroepen.
• Onderneming vs. onderneming: vrij bewijs
• Particulier vs. onderneming: vrij bewijs
• Onderneming vs. particulier: regels burgerlijk recht
Bijzondere bewijsmiddelen
Boekhouding
Art. III.82 WER: elke onderneming moet boekhouding voeren die past bij aard en omvang
bedrijf à onmisbaar beleidsinstrument.
Juridisch is het bijzonder bewijsmiddel, echter niet vanzelfsprekend want boekhouding:
• Bevat bedrijfsgeheimen, dus vertrouwelijk karakter.
• Is eenzijdig (zonder rechtstreekse medewerking van tegenpartij).
Bewijskracht
Geschillen tss ondernemingen onderling: boekhouding kan door rechter worden
aangenomen als bewijs (art. 1348bis BW). Doel: boekhouding vd ondernemingen met elkaar
confronteren. Echter geen automatische bewijskracht: rechter oordeelt per zaak of hij
boekhouding als bewijs toelaat of niet.
Geschillen van particulier tegen onderneming: regel is dat boekhouding vd ondernemer
tegen hem kan worden gebruikt. Regel van onsplitsbaarheid d.w.z. degene die zich op
boekhouding beroept moet ze in geheel nemen, de inhoud ervan wordt dus als 1 geheel
beschouwd.
RB kan ambtshalve of op verzoek van partij openlegging bevelen van geheel of gedeelte vd
boekhouding.
Factuur
Geschreven stuk dat bevestiging inhoudt van schuldvordering in geld wegens levering van
goederen of diensten. Opgesteld door leverancier en aan klant bezorgd.
Vormvereisten en gebruik ervan worden door ondernemingsrecht amper geregeld.
2
,Naomi Bordon
Factuur wordt echter wel gereglementeerd in btw-wetgeving. Basisregel: btw-plichtigen
moeten factuur uitreiken voor door hen verrichte diensten/geleverde goederen. Geldt
vooral tss ondernemingen, particulier kunnen erachter vragen indien ze die niet automatisch
krijgen.
Bewijskracht
Klant gebruikt factuur als bewijs tegen leverancier: door leverancier opgestelde factuur
levert bewijs van daarin opgenomen overeenkomst. Geldt voor zowel klant-verbruiker, als
klant-ondernemer.
Leverancier wil factuur als bewijs gebruiken tegen klant-ondernemer: factuur geldt enkel als
bewijs indien klant factuur aanvaardde. Kan uitdrukkelijk of stilzwijgend zijn. Als aanvaarding
wordt beschouwd:
• (Gedeeltelijke) betaling
• Niet tijdig protesteren van factuur
• Inboeken van factuur
Indien klant niet akkoord gaat, moet hij weigeren en binnen redelijke termijn protesteren.
Hoe protesteren:
• Best door aangetekend schrijven naar leverancier, IS ECHTER NIET VERPLICHT!
o Reden voor protest
o Binnen korte termijn
Leverancier kan factuur niet inroepen tegen klant-consument (=particulier).
DEEL 2: ONDERNEMINGSRECHT
Hoofdstuk 1: vrijheid van ondernemen en algemene verplichtingen van
onderneming
Onderneming
Onderneming is:
• Ieder natuurlijk persoon die zelfstandig beroepsactiviteit uitoefent.
• Iedere rechtspersoon
• Ieder andere organisatie zonder rechtspersoonlijkheid
Formele criterium = uitvoeren van economische activiteit à in nieuw ondernemingsrecht
doorslaggevend.
Onderneming zijn heeft gevolgen: vb. ruimer bewijsrecht, kans op faillissement,
insolventierecht etc.
Vrije en intellectuele beroepen
Vrije beroepers = natuurlijke personen die op zelfstandige basis een economische activiteit
uitoefenen à ook ondernemers.
3
, Naomi Bordon
Boek XIV in WER: geen officiële opsomming, wel aantal gezamenlijke kenmerken
• Bestaan deontologische code
• Wettelijke regeling voor toegang tot beroep
o Diplomavereiste
o Volgen van verplichte vorming
Voor vrije beroepen zijn specifieke beroepsfederaties opgericht.
Statuut vd ondernemer
Toegang tot ondernemingsactiviteiten
Vrijheid van handel
Art. II.3 WER geeft aan dat iedereen vrij is om enige economische activiteit naar keuze uit te
oefenen
Juridische bevoegdheid
Handelingsbekwaamheid: bekwaam zijn om rechten en plichten zelf en zelfstandig uit te
oefenen. Huwelijk wijzigt de handelingsbekwaamheid vd echtgenoten niet (art. 212 BW) en
iedere echtgenoot heeft het recht om beroep naar keuze uit te oefenen zonder instemming
van andere echtgenoot (art. 216 BW).
Onverenigbaarheden: bepaalde personen mogen geen ondernemingsactiviteiten doen à zij
die in samenleving bepaalde ambten, functies, beroepen uitoefenen in algemeen belang.
Alle personen die rol spelen bij rechtsbedeling en personen in overheidsdienst.
Verbodsbepalingen: rechter kan verbod opleggen om (verdere) ondernemingsactiviteiten of
bestuursfuncties uit te oefenen.
Formele verplichtingen vd onderneming
Inschrijving bij de Kruispuntbank van Ondernemingen
Verplicht volgens artikelen III.15 e.v. WER. Inschrijvingsplichtigen moeten zich wenden tot
ondernemingsloket naar keuze.
• Elke onderneming naar Belgisch recht d.w.z. iedere RP en iedere organisatie zonder
RP.
• Elke onderneming die in België over zetel, bijkantoor of vestiging beschikt.
Doel KBO: vereenvoudigen van administratieve procedures. KBO staat in voor informatie-
uitwisseling tss de vss administraties.
Een geregistreerde vestigingseenheid wordt in de KBO ingeschreven en krijgt een uniek
identificatienummer (art. III.17 WER).
Ondernemingen moeten ondernemingsnummer op elk document en bij elke vorm van
communicatie vermelden.
• Bevat 10 unieke numerieke karakters.
• Is niet overdraagbaar op andere onderneming.
4
