Hoofdstuk 5: Experimenteel onderzoek: basisbegrippen
Basisprincipes bij experiment
- Vaststellen van oorzaak-gevolg relaties door manipulatie van de onafhankelijke
variabele (OV) en het effect ervan op de afhankelijke variabele (AV) te bestuderen
- Aanwezigheid van een controle- of referentiegroep
- Random toewijzing van proefpersonen aan condities
- Controle van externe variabelen
- Experiment = in principe beste keuze (!), maar niet altijd mogelijk...
2 grote vormen: Beschrijvend onderzoek en
- Beschrijvend: Om verbanden en verschillen vast te stellen, maar zonder tussen te
komen.
- Experimenteel onderzoek: Bewust dingen gaan manipuleren, iets gaan opleggen,
implementeren en kijken naar het effect. Je gaat heel bewust iets gaan manipuleren
om het effect te onderzoeken
Bij experimenteel: Heel goed oorzaak – gevolg na gaan. Onafhankelijke variabele is de
manipulatie die we gaan uitvoeren.
- Je veroorzaakt bepaalde manipulatie Wat is het gevolg ervan.
3 basisvoorwaarde moeten voldaan:
1. Aanwezigheid van een controle- of referentiegroep
Er is een groep met manipulatie (experimentele groep) en een groep zonder
manipulatie (controle groep). Controle groep nodig om na te gaan of de
veranderingen die er zijn echt invloed hebben.
2. Random toewijzing van proefpersonen aan condities of groepen
Als je een experiment doet met een experimentele en een controle groep. Dan moet
je ad random beslissen welke proefpersonen in de ene groep zitten en welke
proefpersonen in de andere groep zitten. Je doet aan randomiseren toewijzing.
3. Controle van externe variabelen
Zoveel mogelijk externe factoren (storende variabelen) zo goed mogelijk onder
controle gaan houden en dat de randvariabelen zo gelijk mogelijk zijn voor beide
groepen.
Een experiment is in theorie de beste keuze maar is in praktijk niet altijd de beste. Soms is
het beter om beschrijvende onderzoek te maken omdat je de afhankelijke variabele kan
veranderen.
Soorten variabelen in experiment
, Onafhankelijke variabele (OV) – “Factor”:
- Minimum 2 niveaus, levels of condities
o Bv. Experimentele groep: manipulatie
Controlegroep: geen/andere manipulatie
- Soorten MANIPULATIE van onafhankelijke variabele:
o Invasieve manipulatie: Als onderzoeker breng je bewust veranderingen aan,
aan lichaam van proefpersoon (operatie, behandeling, medicatie,…)
o Omgevingsmanipulatie: Bewust iets gaan veranderen aan omgeving van
proefpersoon
o Instructionele manipulatie: Je gaat andere informatie of richtlijnen meegeven
aan de groepen
Subject variabele:
- Eigenschap van proefpersoon die niet gemanipuleerd wordt (geslacht, leeftijd)
In een beschrijvend onderzoek heb je ook een OV en een AV, waarbij de OV een
subject variabele is.
Afhankelijke variabele (AV) – “Uitkomstmaat”:
- Waarop men effect van onafhankelijke variabele wil onderzoeken
Bv: Hoe beïnvloedt sportinfrastructuur mate van fysieke activiteit bij werknemers over de
middag?
Onafhankelijk variabele
Afhankelijk variabele
Dit kan hier zowel beschrijvend als experimenteel onderzoek zijn. Bij een experiment ga je
de sportinfrastructuur manipuleren. Bij beschrijvend ga je niets manipuleren. In een
experiment is je onafhankelijk variabele gemanipuleerd.
Soorten toewijzing aan condities
1) Between Subjects Design (of randomised group design)
“Of/of” verhaal: of hoor je aan de ene groep met die conditie of aan de andere groep.
Simple random toewijzing:
- Elke PP heeft evenveel kans om tot elke conditie te behoren
- Indien voldoende grote groepen: deelnemers elke conditie gelijk bij begin experiment
Goede manier om vergelijkbare groepen te krijgen omdat het lot bepaalt wie in
welke groep terecht komt.
Matched random toewijzing:
- Om bij kleinere groepen, de kans op gelijkheid van groepen bij aanvang van het
experiment te vergroten
Basisprincipes bij experiment
- Vaststellen van oorzaak-gevolg relaties door manipulatie van de onafhankelijke
variabele (OV) en het effect ervan op de afhankelijke variabele (AV) te bestuderen
- Aanwezigheid van een controle- of referentiegroep
- Random toewijzing van proefpersonen aan condities
- Controle van externe variabelen
- Experiment = in principe beste keuze (!), maar niet altijd mogelijk...
2 grote vormen: Beschrijvend onderzoek en
- Beschrijvend: Om verbanden en verschillen vast te stellen, maar zonder tussen te
komen.
- Experimenteel onderzoek: Bewust dingen gaan manipuleren, iets gaan opleggen,
implementeren en kijken naar het effect. Je gaat heel bewust iets gaan manipuleren
om het effect te onderzoeken
Bij experimenteel: Heel goed oorzaak – gevolg na gaan. Onafhankelijke variabele is de
manipulatie die we gaan uitvoeren.
- Je veroorzaakt bepaalde manipulatie Wat is het gevolg ervan.
3 basisvoorwaarde moeten voldaan:
1. Aanwezigheid van een controle- of referentiegroep
Er is een groep met manipulatie (experimentele groep) en een groep zonder
manipulatie (controle groep). Controle groep nodig om na te gaan of de
veranderingen die er zijn echt invloed hebben.
2. Random toewijzing van proefpersonen aan condities of groepen
Als je een experiment doet met een experimentele en een controle groep. Dan moet
je ad random beslissen welke proefpersonen in de ene groep zitten en welke
proefpersonen in de andere groep zitten. Je doet aan randomiseren toewijzing.
3. Controle van externe variabelen
Zoveel mogelijk externe factoren (storende variabelen) zo goed mogelijk onder
controle gaan houden en dat de randvariabelen zo gelijk mogelijk zijn voor beide
groepen.
Een experiment is in theorie de beste keuze maar is in praktijk niet altijd de beste. Soms is
het beter om beschrijvende onderzoek te maken omdat je de afhankelijke variabele kan
veranderen.
Soorten variabelen in experiment
, Onafhankelijke variabele (OV) – “Factor”:
- Minimum 2 niveaus, levels of condities
o Bv. Experimentele groep: manipulatie
Controlegroep: geen/andere manipulatie
- Soorten MANIPULATIE van onafhankelijke variabele:
o Invasieve manipulatie: Als onderzoeker breng je bewust veranderingen aan,
aan lichaam van proefpersoon (operatie, behandeling, medicatie,…)
o Omgevingsmanipulatie: Bewust iets gaan veranderen aan omgeving van
proefpersoon
o Instructionele manipulatie: Je gaat andere informatie of richtlijnen meegeven
aan de groepen
Subject variabele:
- Eigenschap van proefpersoon die niet gemanipuleerd wordt (geslacht, leeftijd)
In een beschrijvend onderzoek heb je ook een OV en een AV, waarbij de OV een
subject variabele is.
Afhankelijke variabele (AV) – “Uitkomstmaat”:
- Waarop men effect van onafhankelijke variabele wil onderzoeken
Bv: Hoe beïnvloedt sportinfrastructuur mate van fysieke activiteit bij werknemers over de
middag?
Onafhankelijk variabele
Afhankelijk variabele
Dit kan hier zowel beschrijvend als experimenteel onderzoek zijn. Bij een experiment ga je
de sportinfrastructuur manipuleren. Bij beschrijvend ga je niets manipuleren. In een
experiment is je onafhankelijk variabele gemanipuleerd.
Soorten toewijzing aan condities
1) Between Subjects Design (of randomised group design)
“Of/of” verhaal: of hoor je aan de ene groep met die conditie of aan de andere groep.
Simple random toewijzing:
- Elke PP heeft evenveel kans om tot elke conditie te behoren
- Indien voldoende grote groepen: deelnemers elke conditie gelijk bij begin experiment
Goede manier om vergelijkbare groepen te krijgen omdat het lot bepaalt wie in
welke groep terecht komt.
Matched random toewijzing:
- Om bij kleinere groepen, de kans op gelijkheid van groepen bij aanvang van het
experiment te vergroten
