KWALITATIEF ONDERZOEK
INTERVIEUWEN
1. HET KWALITATIEVE INTERVIEW
1.1. WAT IS EEN INTERVIEW?
Méér dan vragen stellen en antwoorden noteren alleen. (cf. “The art of hearing data”)
2 benaderingen:
De interviewer als De Wetenschappelijke kennis ligt verborgen in het
mijnwerker hoofd van de geïnterviewde, en de interviewer tracht
die naar boven te halen.
De interviewer als reiziger De interviewer gaat samen met de geïnterviewde op
tocht en ze produceren samen kennis.
Er worden door het interview dingen naar boven
gehaald, maar ook nieuw geconstrueerd (cf. ook de
zaken kunnen op een andere manier worden
bekeken.)
Interviewen is een interactief proces.
Kwalitatief interview:
= Is een vorm van informatieverzameling, waarbij de interviewer één of meer respondenten
bevraagt op grond van een onderzoeksvraagstelling.
Daarbij geeft de interviewer aan de respondenten ruimte voor uitweiding – in hun eigen woorden –
over de door hen ervaren feiten, hun beleving, betekenisverlening en nuancering met betrekking
tot het onderwerp van onderzoek en eventuele effecten daarvan op hun leven.
De interviewer probeert daarmee de leefwereld van de respondenten te begrijpen en doorgronden.
1.2. SOORTEN INTERVIEWS OP BASIS VAN DOEL
1. Narratief interview
2. Life story interview
3. Fenomenologisch interview
1.3. SOORTEN INTERVIEWS OP BASIS VAN STRUCTUUR
Open interview Geen enkele vorm van voorbereiding.
+ Reizigersmetafoor kan zich volop ontwikkelen.
-Weinig garantie dat centrale onderzoeksthema’s aan
bod komen.
Semi-gestructureerd + Sterkere standaardisering over verschillende
interview respondenten.
of -Meer sturing.
Gestructureerd interview
1
Kwalitatief onderzoek
, 1.4. WAT IS EEN GOED INTERVIEW?
Kenmerken:
- Diepgaand en gedetailleerd (veel doorvragen, vragen naar betekenissen).
- Genuanceerd (doorvragen en zoeken naar gradaties of uitzonderingen).
- Levendig (vragen naar voorbeelden).
- Rijk aan informatie en ervaringen (respondent kan uitweiding).
- Interactief en non-directief (zo weinig mogelijk het gesprek sturen).
- Flexibel (binnen interviews en ook tussen interviews).
- Geef antwoorden op je onderzoeksvraag (wetenschappelijk verantwoord).
1.4.1. WAT IS “DIEPTE”?
Het dieper begrijpen van een fenomeen.
De complexiteit ervan doorgronden.
Meervoudige perspectieven ontrafelen.
Voorbij het gezond-verstand-bewustzijn.
Wat impliciet en verborgen blijft boven tafel krijgen.
1.4.2. EEN INTERVIEW IS NIET GELIJK AAN PSYCHOTHERAPIE!
Houding bij een interview: afstandelijker, minder interpretatief.
De naïviteit en nieuwsgierigheid van de interviewer staat op de voorgrond.
luisterresponsen > empathisch gissen.
Toch: sommige interviews hebben therapeutische effecten.
2. HET ONTWERP VAN EEN INTERVIEW
De interview leidraad, de soorten vragen, toestemming en praktische voorbereiding.
2.1. DE INTERVIEW LEIDRAAD
Conversatiehulpen:
Continuüm:
2
Kwalitatief onderzoek
,Semi-gestructureerd: wordt meest gebruikt.
2 soorten van interviewleidraad:
+ drop-
- Topiclijst: lijst van een onderwerpen. off
- Vragenprotocol: uitgeschreven interviewvragen.
Drop off (p.135)
Vragenprotocol
(p.127)
Topiclijst (p. 131)
2.2. SOORTEN INTERVIEWVRAGEN
3
Kwalitatief onderzoek
, Openingsvraag Wederzijdse voorstelling en kennismaking, evt.
invullen drop-off.
Inleidingsvraag Opening van het gesprek aan de hand van
algemene vraag zoals opinie, iets definiëren…
Bijvoorbeeld: waar denk je aan bij vriendschap?
Transitievragen Algemeen Specifieke kern; verbinden
geïnterviewde met het onderwerp. Bevragen
concreet gedrag en ervaringen.
Sleutelvragen HOOFDVRAGEN: zullen centraal staan in analyse; 2
à 5, elk 15’.
Besluitende vragen a) Overzichtsvragen:
Peilen naar het gewicht dat een respondent
hecht aan de besproken onderwerpen.
Bijvoorbeeld: Van alle zaken die aan bod zijn
gekomen, wat is voor jou het meest belangrijk?
b) Samenvattende vragen:
Interviewer geeft samenvatting (2-3 min) en
checkt af.
c) Eindvragen
Peilen naar elementen die niet aan bod zijn
gekomen.
Bijvoorbeeld: Wil je nog iets kwijt wat niet
aan bod is gekomen?
!Steeds open vragen!
Vragen toegepast voorbeeld:
Type vraag Voorbeeld uit het vaderschap-onderzoek
Openingsvraag Voorstelling van onderzoeker en vraag om drop-off in te
vullen.
Inleidingsvraag Hoe gaat het nu met (naam baby)?
Transitievragen Je bent nu al 3 maand papa; hoe zou je het vaderschap
omschrijven?
Sleutelvragen Vragen over verzorging, huishoudelijke taakverdeling,
arbeidssituatie,…
Besluitende vragen Er zijn in gesprek heel wat veranderingen ten gevolge
van het vaderschap aan bod gekomen. Welke vind je de
belangrijkste?
2.3. DOORVRAAGTECHNIEKEN
Directe doorvraagtechnieken Non-directieve doorvraagtechnieken
Vraag herhalen Spiegelen/ papegaaien: laatste woorden
respondent in vraagvorm herhalen. (vb.
een lastpost…?).
Samenvatten stilte
Ongericht expliciet doorvragen Hummen knikken.
(bijvoorbeeld. Hoe bedoelt u?)
Gericht expliciet doorvragen (bijvoorbeeld.
Hoe kwam dat?)
2.3.1. NOOT 1 BIJ INTERVIEWVRAGEN
4
Kwalitatief onderzoek
INTERVIEUWEN
1. HET KWALITATIEVE INTERVIEW
1.1. WAT IS EEN INTERVIEW?
Méér dan vragen stellen en antwoorden noteren alleen. (cf. “The art of hearing data”)
2 benaderingen:
De interviewer als De Wetenschappelijke kennis ligt verborgen in het
mijnwerker hoofd van de geïnterviewde, en de interviewer tracht
die naar boven te halen.
De interviewer als reiziger De interviewer gaat samen met de geïnterviewde op
tocht en ze produceren samen kennis.
Er worden door het interview dingen naar boven
gehaald, maar ook nieuw geconstrueerd (cf. ook de
zaken kunnen op een andere manier worden
bekeken.)
Interviewen is een interactief proces.
Kwalitatief interview:
= Is een vorm van informatieverzameling, waarbij de interviewer één of meer respondenten
bevraagt op grond van een onderzoeksvraagstelling.
Daarbij geeft de interviewer aan de respondenten ruimte voor uitweiding – in hun eigen woorden –
over de door hen ervaren feiten, hun beleving, betekenisverlening en nuancering met betrekking
tot het onderwerp van onderzoek en eventuele effecten daarvan op hun leven.
De interviewer probeert daarmee de leefwereld van de respondenten te begrijpen en doorgronden.
1.2. SOORTEN INTERVIEWS OP BASIS VAN DOEL
1. Narratief interview
2. Life story interview
3. Fenomenologisch interview
1.3. SOORTEN INTERVIEWS OP BASIS VAN STRUCTUUR
Open interview Geen enkele vorm van voorbereiding.
+ Reizigersmetafoor kan zich volop ontwikkelen.
-Weinig garantie dat centrale onderzoeksthema’s aan
bod komen.
Semi-gestructureerd + Sterkere standaardisering over verschillende
interview respondenten.
of -Meer sturing.
Gestructureerd interview
1
Kwalitatief onderzoek
, 1.4. WAT IS EEN GOED INTERVIEW?
Kenmerken:
- Diepgaand en gedetailleerd (veel doorvragen, vragen naar betekenissen).
- Genuanceerd (doorvragen en zoeken naar gradaties of uitzonderingen).
- Levendig (vragen naar voorbeelden).
- Rijk aan informatie en ervaringen (respondent kan uitweiding).
- Interactief en non-directief (zo weinig mogelijk het gesprek sturen).
- Flexibel (binnen interviews en ook tussen interviews).
- Geef antwoorden op je onderzoeksvraag (wetenschappelijk verantwoord).
1.4.1. WAT IS “DIEPTE”?
Het dieper begrijpen van een fenomeen.
De complexiteit ervan doorgronden.
Meervoudige perspectieven ontrafelen.
Voorbij het gezond-verstand-bewustzijn.
Wat impliciet en verborgen blijft boven tafel krijgen.
1.4.2. EEN INTERVIEW IS NIET GELIJK AAN PSYCHOTHERAPIE!
Houding bij een interview: afstandelijker, minder interpretatief.
De naïviteit en nieuwsgierigheid van de interviewer staat op de voorgrond.
luisterresponsen > empathisch gissen.
Toch: sommige interviews hebben therapeutische effecten.
2. HET ONTWERP VAN EEN INTERVIEW
De interview leidraad, de soorten vragen, toestemming en praktische voorbereiding.
2.1. DE INTERVIEW LEIDRAAD
Conversatiehulpen:
Continuüm:
2
Kwalitatief onderzoek
,Semi-gestructureerd: wordt meest gebruikt.
2 soorten van interviewleidraad:
+ drop-
- Topiclijst: lijst van een onderwerpen. off
- Vragenprotocol: uitgeschreven interviewvragen.
Drop off (p.135)
Vragenprotocol
(p.127)
Topiclijst (p. 131)
2.2. SOORTEN INTERVIEWVRAGEN
3
Kwalitatief onderzoek
, Openingsvraag Wederzijdse voorstelling en kennismaking, evt.
invullen drop-off.
Inleidingsvraag Opening van het gesprek aan de hand van
algemene vraag zoals opinie, iets definiëren…
Bijvoorbeeld: waar denk je aan bij vriendschap?
Transitievragen Algemeen Specifieke kern; verbinden
geïnterviewde met het onderwerp. Bevragen
concreet gedrag en ervaringen.
Sleutelvragen HOOFDVRAGEN: zullen centraal staan in analyse; 2
à 5, elk 15’.
Besluitende vragen a) Overzichtsvragen:
Peilen naar het gewicht dat een respondent
hecht aan de besproken onderwerpen.
Bijvoorbeeld: Van alle zaken die aan bod zijn
gekomen, wat is voor jou het meest belangrijk?
b) Samenvattende vragen:
Interviewer geeft samenvatting (2-3 min) en
checkt af.
c) Eindvragen
Peilen naar elementen die niet aan bod zijn
gekomen.
Bijvoorbeeld: Wil je nog iets kwijt wat niet
aan bod is gekomen?
!Steeds open vragen!
Vragen toegepast voorbeeld:
Type vraag Voorbeeld uit het vaderschap-onderzoek
Openingsvraag Voorstelling van onderzoeker en vraag om drop-off in te
vullen.
Inleidingsvraag Hoe gaat het nu met (naam baby)?
Transitievragen Je bent nu al 3 maand papa; hoe zou je het vaderschap
omschrijven?
Sleutelvragen Vragen over verzorging, huishoudelijke taakverdeling,
arbeidssituatie,…
Besluitende vragen Er zijn in gesprek heel wat veranderingen ten gevolge
van het vaderschap aan bod gekomen. Welke vind je de
belangrijkste?
2.3. DOORVRAAGTECHNIEKEN
Directe doorvraagtechnieken Non-directieve doorvraagtechnieken
Vraag herhalen Spiegelen/ papegaaien: laatste woorden
respondent in vraagvorm herhalen. (vb.
een lastpost…?).
Samenvatten stilte
Ongericht expliciet doorvragen Hummen knikken.
(bijvoorbeeld. Hoe bedoelt u?)
Gericht expliciet doorvragen (bijvoorbeeld.
Hoe kwam dat?)
2.3.1. NOOT 1 BIJ INTERVIEWVRAGEN
4
Kwalitatief onderzoek
