Samenvatting Pedagogiek

Pedagogiek
Hoofdstuk 1: Doet opvoeding ertoe?

1. De mens is vanaf zijn geboorte volledig bepaald ( NATURE)
- Erfelijke aanleg (erfelijkheidsfactoren) = doorslaggevend
- Opvoeding kan enkel kenmerken laten ontplooien die reeds manifest (= direct
observeerbaar)of latent (=nog onzichtbaar) aanwezig zijn
- De mens is erfelijk gedetermineerd  pedagogisch pessimisme
= de mens is NIET opvoedbaar
- Opvoeden= steun verlenen aan het natuurlijk ontwikkelingsproces (opvoeding kan
hoogstens gunstige voorwaarden scheppen om kenmerken te laten ontplooien)
- Opvatting vind je bij anti-autoritaire opvoeding + bij Rousseau

2. De opvoeding maakt de mens tot mens ( NATURE)
- Milieu ( = omgeving van het kind) bepaalt de menselijke ontwikkeling
- Opvoeding = almachtig  kind geboren als onbeschreven blad
- Omgeving heeft actieve invloed  kind = product van de omgeving
- Aanhangers wijzen op ervaringen met wolfskinderen
 kdn zijn opgegroeid door dieren en gedragen zich zo
 onopvoedbaar geworden omwille gebrek aan menselijk contact
- Filosofen: kind wordt geboren als ‘ tabula rasa’’  opvatting J.Locke
- Veel pedagogen uit 19e eeuw volgden deze visie
‘’ een school openen is een gevangenis sluiten ‘’

3. De mens bepaalt zichzelf  Existentialistische opvatting
- Meest extreme vorm  filosoof Sartre ( 20ste eeuw)
- Mens is niet vatbaar voor opvoeding
- Mens = vrij en kiest zijn eigen weg in het leven
- Mens maakt zichzelf en is voor zichzelf verantwoordelijk  niets of niemand kan
invloed uitoefenen op de mens of zijn wil opdringen
- Negatief ten aanzien van menselijke relatie  medemensen maken iemands leven
een hel op aarde ( L’enfer, d’est les autres)
- Tegenwoordig besteed men meer aandacht aan zelfbepaling  mens bepaalt zelf
wat voor hem het leven zinvol maakt.

4. Een genuanceerde, synthetische visie
- Bij ontwikkeling kind spelen meerdere factoren een rol + factoren beïnvloeden elkaar
- Ontwikkeling= dynamisch spel tussen aanleg, milieu en zelfbepaling
1) Erfelijke aanleg
- Kind wordt met bepaalde aanleg geboren  mogelijke ontwikkelingskansen maar er
zijn ook grenzen
2) Milieu
- Door samenleven wordt kind beïnvloed door culturele en maatschappelijke zaken
 invloed gaat er ook mee bepalen of bepaalde zaken tot uiting komen
1
Pedagogie

, 3) Vrije wil
- Kinderen kunnen zelf beslissingen maken  werken zelf mee aan hun vormgeving
(maken keuzes, volgen bepaalde geloofsopvatting…)
Het is belangrijk om te zien  ouders hebben deeltaak (beperkte invloed)
Kinderen gaan vorm geven aan hun eigen leven.  naarmate ze ouder worden
hebben ze een grotere persoonlijke vrijheid

 Als orthopedagogische begeleider sluiten we ons aan bij deze visie


Hoofdstuk 2: Het bio-ecologische model van
Bronfenbrenner
- Omgeving waar kind opgroeit  grote invloed op zijn ontwikkeling
- Omgeving = zeer ruim  4niveaus:niveaus:
1) Micro
2) Meso
3) Exo
4niveaus:) Macro
 Ontwikkeling kind kan je niet begrijpen als je niet bekijkt hoe het kind in elk van deze
systemen past
- Benadrukt met zijn model belang van culturele invloeden tijdens ontwikkeling
- Ecologische factoren staan centraal
- Ontwikkeling van een kind = voortgaande wederzijdse aanpassing tussen kind en zijn
omgeving
 nog voor kind geboren is maakt gezin zich klaar op de komst  wederzijdse
beïnvloeding kind-omgeving
Ruimere omgeving waarin opvoeding plaats vindt, bepaalt mee de mogelijkheden en de
grenzen voor het kind en de ouder.
Ecologisch model van Bronfenbrenner  = instrument waarmee je de sociale omgeving
waarin het
kind
opgroeit
kan
ontleden




2
Pedagogie

, 1. Het microsysteem
= dagelijkse, directe omgeving waarin kind leeft
- Gezin = belangrijk microsysteem  in niet westerse samenlevingen: gezin=ruimer
- Als kind opgroeit komen er andere microsystemen bij nl crèche, school …
Een voorwaarde om van een microsysteem te kunnen spreken is dat het kind omgaat
met vaste gesprekspartners!
 aantal aspecten die het microsysteem kenmerken:
Fysische /materiele aspecten
- Bijvoorbeeld huisvesting, buurt, gebouw, aanwezigheid speelgoed …
Sociale aspecten
- Hebben te maken met samenstelling van het systeem, taakverdeling, rolpatronen…

Microsystemen vormen dynamische context voor ontwikkeling kind  leden hiervan
hebben wederzijdse invloed op elkaar.
Kinderen zijn geen passieve ontvangers van invloeden buiten microsysteem  oefenen zelf
ook invloed uit, bouwen mee aan hun eigen microsysteem + geven er vorm aan




2. Het mesosysteem
= heeft betrekking op wederzijdse invloed tss verschillende microsystemen
 gebeurtenis in een microsysteem kan weerslag hebben op een ander microsysteem
( bv thuissituatie heeft gevolgen voor school en omgekeerd)

Relaties russen microsystemen positief ?  biedt ondersteunend netwerk aan het kind
Indien verstoord  ontbreken van deze steun



3
Pedagogie

, - Kwaliteit relaties: kan variëren van zeer goed tot zeer slecht

- Frequentie relaties: hoe vaak is er contact tussen de verschillende microsystemen

- Waardering voor andere microsystemen: van grote waardering tot afwijzing ( men
kan ook een microsysteem gaan overwaarderen)
( voorbeeld overwaardering: ouders hechten veel belang aan goede schoolprestaties
 kind krijgt nauwelijks ruimte voor vrienden etc)
Overgangen van het ene microsysteem naar het andere  kunnen vlot of minder vlot
verlopen ( dit hangt af van de verschillen tussen deze systemen)

3. Het exosysteem
= algemenere invloed
- Bestaat uit formele + informele sociale structuren rond gezin, systemen waar kind
niet meteen deel van uitmaakt
 hebben vooral invloed op ouders en via de ouders beïnvloeden ze de ontwikkeling
van het kind
( bv werk en vakantieregeling v/d ouders beïnvloed ontwikkeling van het kind)
 kind ervaart + of – impact van de interactie ervan met zijn eigen microsysteem

Aantal belangrijke kenmerken in een exosysteem:
1) Werk van de ouders
2) Sociaal netwerk van het gezin ( formele en informele systeem)
3) Etnische of religieuze gemeenschap  vooral grote invloed als gemeenschap
controleert of de ouders zich houden aan de traditionele W+N, kan zowel + als –
zijn.
4) Buurt waarin het gezin woont

4. Het macrosysteem
= buitenste laag
- staat voor de overkoepelende culturele invloeden
- Maatschappij in het algemeen, overheden , religieuze systemen…




Hoofdstuk 3: Balansmodel van Bakker
 haalt algemeen enkele beschermende en de risicofactoren aan die een
belangrijke rol kunnen spelen in de opvoeding.

Opvoeding  transactioneel proces ( kdn en ouders beïnvloeden elkaar
wederzijds)
Ouders groeien als opvoeder met hun kind mee  opvoedingstaken
ouders zijn dan in balans met hun vaardigheden om de situatie aan te
kunnen.



4niveaus:
Pedagogie