Godsdienst 2.2
Hoofdstuk 1 verwachtingen ten aanzien van een leraar
optie 1
1.1 een katholieke school: een recontextualiserende dialoogschool
recontextualiseren = terug vertalen/ aanpassen naar een andere context/
omgeving/ een vernieuwend verhaal schrijven
- vandaag de dag toenemende diversiteit bij leerlingen en leerklachten
(andersgelovigen en niet-gelovige)
- wat is de plaats van de inspiratie van een katholieke dialoogschool in een
wereld met toenemende diversiteit?
- Hebben anders- en niet-gelovigen een plaats in een katholieke school?
Prof. Van der Horst 4 types in de scholen
Criteria:
1. In welke mate staat de school open voor diversiteit?
2. In welke mate vindt de school zijn katholieke identiteit belangrijk?
De monoloogschool
- Weinig of geen aandacht voor
diversiteit in samenleving
- Veel aandacht katholieke
identiteit
School van voor en door gelovigen
Isolement, wereldvreemd,
wantrouwen, geborgenheid v/d groep
De kleurloze school
- Weinig of geen aandacht voor
diversiteit
- Weinig of geen aandacht
katholieke identiteit
Geen godsdienstlessen
Geen extra zorg, geen geborgenheid,
vele contacten maar vrijblijvend en
oppervlakkig
De kleurrijke school
1
,Godsdienst 2.2
-
Veel aandacht voor diversiteit
-
Eigen katholieke identiteit
losgelaten
Alle godsdienstlessen aangeboden
Aandacht voor kinderen met speciale
zorgvragen ten koste van eigen
identiteit
De dialoogschool
- Maximale aandacht voor
diversiteit, maar uitgaan van
katholiek karakter
- Identiteit in diversiteit in
dialoog gaan met diversiteit om
katholieke identiteit te
reconrextualiseren
Katholieke godsdienstlessen + noden
van mensen andere godsdienst
tegemoetkomen
Liefde = centraal: evenwicht
tussen geborgenheid als open
communicatie
Opvoeding in dialoog, maar met
een hart
1.1 leraar zijn in een katholieke school: identiteitsdriehoek
leraar in katholieke school evenwicht
vinden 3 identiteiten
- persoonlijke identiteit: mijn
levensbeschouwing
- professionele identiteit mijn
functioneren als leraar met kinderen in
de klas
- institutionele identiteit: als leraar
meewerken aan katholiek
opvoedingsproject van mijn school
situatie vroeger: 3 identiteiten vielen samen
- waren katholiek gelovig (persoonlijke)
- geen probleem godsdienst te geven in de klas (professionele)
- meewerken aan katholiek opvoedingsproject van school (instutionele)
situatie nu: 3 identiteiten vallen niet meer samen
- duidelijke verschuiving vlak van persoonlijke identiteit (meer en meer niet-
gelovige of andersgelovigen
gevolgen:
- professionele identiteit: kan men godsdienst geven zonder gelovige
basishouding?
- Institutionele identiteit: zinvol om als anders- en niet-gelovigen in
katholieke school te werken?
2
,Godsdienst 2.2
Dialoogschool: identiteit laten bevragen door anders- gelovigen op school
recontextualiserende opdracht maken
1.3 verwachtingen ten aanzien van een leraar type1
Vanuit een gelovige houding (persoonlijke identiteit), bereid zijn om
godsdienstige activiteiten voor kleuters te verzorgen (professionele identiteit) en
mee te werken aan de uitbouw van het katholieke opvoedingsproject van de
school. (intsitutionele identiteit)
Wat is een gelovige houding?
1.3.1 geloofstijlen
Stijl 1: Orthodox – • ‘rechte leer’
gelovigen, letterlijk denkend • Letterlijke interpretatie van
en gelovig geloofsovertuigingen en religieuze
doctrines (gesloten denksysteem)
• Bijbelverhalen / religieuze taal worden
letterlijk geïnterpreteerd
• Geloof in een onveranderlijke,
persoonlijke God
• Geloof = absolute zekerheid
• Vermijden van moeilijke geloofsvragen
• Liefst duidelijke en onveranderlijke
antwoorden die worden ontleend aan
het gezag van de Kerk
• Deze geloofsstijl brengt positieve
gevoelens teweeg maar ook gevoelens
van vrees en schuld
• Risico om het geloof op een zeer
rigide manier te beleven, in extremis
zelfs fundamentalistisch
Stijl 2: Externe kritiek, • Geloofsinhouden zijn niet
letterlijk denkend en wetenschappelijk te bewijzen
Ongelovig • Religieuze overtuigingen en
Bijbelteksten worden verworpen op
basis van een letterlijk verstaan
• Sterke kritiek op geloofsovertuigingen
en religie, op basis van een positief-
3
, Godsdienst 2.2
wetenschappelijke attitude
• Letterlijke geloofskritiek kan een
tussenstadium zijn in de evolutie van
letterlijk naar symbolisch geloof
• In het proberen te bewijzen dat
geloof/religie een illusie is kan men
intolerant en antireligieus
fundamentalistisch worden
• Godsdienst wordt meestal
geassocieerd met negatieve gevoelens
• Angst voor het fanatisme als gevolg
van godsdienst
• Bekommernis: onaanvaardbaarheid
van bepaalde mensonwaardige of
irrationele religieuze
vooronderstellingen
Stijl 3: Relativisme • Symbolische lezing van de religieuze
werkelijkheid, maar neiging tot
ongeloof
• Niet één religieuze voorstelling maar
ook boeiende gedachten bij andere
zingevingssystemen
• Relativisten = geen persoonlijk
godsgeloof
• Uitspraken over God, officiële
kerkelijke doctrines en menselijke
Godservaring zijn relatief, afhankelijk
van de cultuur waarin de mens leeft.
• Hoewel deze geloofsstijl gekenmerkt
wordt door ongeloof, wordt religie niet
op een radicale manier verworpen
desondanks wat we zeggen over God,
mens en wereld zijn allemaal
menselijke interpretaties
• Geen uitgesproken positieve of
negatieve gevoelens over godsdienst
Stijl 4: Tweede naïviteit, • Geloven is een zoektocht en kritische
‘ondanks toch gelovigen’, geloofsvragen mogen niet uit de weg
symbolisch denkers en worden gegaan
gelovig • Open levensvisie en positieve omgang
met geloofsonzekerheden
= volwassen geloof
• De Bijbel en andere religieuze
geschriften kunnen enkel na
interpretatie begrepen en geloofd
worden; symbolische interpretatie van
de religieuze werkelijkheid
• De eerste naïviteit (letterlijk geloof)
heeft de externe kritiek als het ware
doorstaan: men is zich bewust van het
4
Hoofdstuk 1 verwachtingen ten aanzien van een leraar
optie 1
1.1 een katholieke school: een recontextualiserende dialoogschool
recontextualiseren = terug vertalen/ aanpassen naar een andere context/
omgeving/ een vernieuwend verhaal schrijven
- vandaag de dag toenemende diversiteit bij leerlingen en leerklachten
(andersgelovigen en niet-gelovige)
- wat is de plaats van de inspiratie van een katholieke dialoogschool in een
wereld met toenemende diversiteit?
- Hebben anders- en niet-gelovigen een plaats in een katholieke school?
Prof. Van der Horst 4 types in de scholen
Criteria:
1. In welke mate staat de school open voor diversiteit?
2. In welke mate vindt de school zijn katholieke identiteit belangrijk?
De monoloogschool
- Weinig of geen aandacht voor
diversiteit in samenleving
- Veel aandacht katholieke
identiteit
School van voor en door gelovigen
Isolement, wereldvreemd,
wantrouwen, geborgenheid v/d groep
De kleurloze school
- Weinig of geen aandacht voor
diversiteit
- Weinig of geen aandacht
katholieke identiteit
Geen godsdienstlessen
Geen extra zorg, geen geborgenheid,
vele contacten maar vrijblijvend en
oppervlakkig
De kleurrijke school
1
,Godsdienst 2.2
-
Veel aandacht voor diversiteit
-
Eigen katholieke identiteit
losgelaten
Alle godsdienstlessen aangeboden
Aandacht voor kinderen met speciale
zorgvragen ten koste van eigen
identiteit
De dialoogschool
- Maximale aandacht voor
diversiteit, maar uitgaan van
katholiek karakter
- Identiteit in diversiteit in
dialoog gaan met diversiteit om
katholieke identiteit te
reconrextualiseren
Katholieke godsdienstlessen + noden
van mensen andere godsdienst
tegemoetkomen
Liefde = centraal: evenwicht
tussen geborgenheid als open
communicatie
Opvoeding in dialoog, maar met
een hart
1.1 leraar zijn in een katholieke school: identiteitsdriehoek
leraar in katholieke school evenwicht
vinden 3 identiteiten
- persoonlijke identiteit: mijn
levensbeschouwing
- professionele identiteit mijn
functioneren als leraar met kinderen in
de klas
- institutionele identiteit: als leraar
meewerken aan katholiek
opvoedingsproject van mijn school
situatie vroeger: 3 identiteiten vielen samen
- waren katholiek gelovig (persoonlijke)
- geen probleem godsdienst te geven in de klas (professionele)
- meewerken aan katholiek opvoedingsproject van school (instutionele)
situatie nu: 3 identiteiten vallen niet meer samen
- duidelijke verschuiving vlak van persoonlijke identiteit (meer en meer niet-
gelovige of andersgelovigen
gevolgen:
- professionele identiteit: kan men godsdienst geven zonder gelovige
basishouding?
- Institutionele identiteit: zinvol om als anders- en niet-gelovigen in
katholieke school te werken?
2
,Godsdienst 2.2
Dialoogschool: identiteit laten bevragen door anders- gelovigen op school
recontextualiserende opdracht maken
1.3 verwachtingen ten aanzien van een leraar type1
Vanuit een gelovige houding (persoonlijke identiteit), bereid zijn om
godsdienstige activiteiten voor kleuters te verzorgen (professionele identiteit) en
mee te werken aan de uitbouw van het katholieke opvoedingsproject van de
school. (intsitutionele identiteit)
Wat is een gelovige houding?
1.3.1 geloofstijlen
Stijl 1: Orthodox – • ‘rechte leer’
gelovigen, letterlijk denkend • Letterlijke interpretatie van
en gelovig geloofsovertuigingen en religieuze
doctrines (gesloten denksysteem)
• Bijbelverhalen / religieuze taal worden
letterlijk geïnterpreteerd
• Geloof in een onveranderlijke,
persoonlijke God
• Geloof = absolute zekerheid
• Vermijden van moeilijke geloofsvragen
• Liefst duidelijke en onveranderlijke
antwoorden die worden ontleend aan
het gezag van de Kerk
• Deze geloofsstijl brengt positieve
gevoelens teweeg maar ook gevoelens
van vrees en schuld
• Risico om het geloof op een zeer
rigide manier te beleven, in extremis
zelfs fundamentalistisch
Stijl 2: Externe kritiek, • Geloofsinhouden zijn niet
letterlijk denkend en wetenschappelijk te bewijzen
Ongelovig • Religieuze overtuigingen en
Bijbelteksten worden verworpen op
basis van een letterlijk verstaan
• Sterke kritiek op geloofsovertuigingen
en religie, op basis van een positief-
3
, Godsdienst 2.2
wetenschappelijke attitude
• Letterlijke geloofskritiek kan een
tussenstadium zijn in de evolutie van
letterlijk naar symbolisch geloof
• In het proberen te bewijzen dat
geloof/religie een illusie is kan men
intolerant en antireligieus
fundamentalistisch worden
• Godsdienst wordt meestal
geassocieerd met negatieve gevoelens
• Angst voor het fanatisme als gevolg
van godsdienst
• Bekommernis: onaanvaardbaarheid
van bepaalde mensonwaardige of
irrationele religieuze
vooronderstellingen
Stijl 3: Relativisme • Symbolische lezing van de religieuze
werkelijkheid, maar neiging tot
ongeloof
• Niet één religieuze voorstelling maar
ook boeiende gedachten bij andere
zingevingssystemen
• Relativisten = geen persoonlijk
godsgeloof
• Uitspraken over God, officiële
kerkelijke doctrines en menselijke
Godservaring zijn relatief, afhankelijk
van de cultuur waarin de mens leeft.
• Hoewel deze geloofsstijl gekenmerkt
wordt door ongeloof, wordt religie niet
op een radicale manier verworpen
desondanks wat we zeggen over God,
mens en wereld zijn allemaal
menselijke interpretaties
• Geen uitgesproken positieve of
negatieve gevoelens over godsdienst
Stijl 4: Tweede naïviteit, • Geloven is een zoektocht en kritische
‘ondanks toch gelovigen’, geloofsvragen mogen niet uit de weg
symbolisch denkers en worden gegaan
gelovig • Open levensvisie en positieve omgang
met geloofsonzekerheden
= volwassen geloof
• De Bijbel en andere religieuze
geschriften kunnen enkel na
interpretatie begrepen en geloofd
worden; symbolische interpretatie van
de religieuze werkelijkheid
• De eerste naïviteit (letterlijk geloof)
heeft de externe kritiek als het ware
doorstaan: men is zich bewust van het
4
