EBD2 – PANCREAS
PATHOLOGIE
PANCREATITIS
OPFRISSING ANATOMIE EN FYSIOLOGIE VAN DE PANCREAS
E epigastrische pijn is het
middelste vierkantje, als je
hier pijn hebt kan het gaan
om de pancreas
Pancreas heeft een exocriene functie: maakt pancreassap aan met daarin
- Bicarbonaat
- Verteringseznymen
o Amylase
o Lipase
o Trypsinogeen
Inactief in de pancreas (anders zou het de pancreas zelf verteren = auto-
digestief)
Activatie door enteropeptidasen in het duodenum tot trypsine
Pancreas heeft een endocriene functie
- Bèta-cellen maken insuline aan
- Alfa-cellen maken glucagon aan
Twee vormen van pancreatitis -> 2 verschillende ziekten
- Acute -> reversibel, autodigestief proces
- Chronisch -> irreversibele veranderingen in weefselstructuur (fibrose, atrofie, calcificatie)
Inciceentie pancreatitis
- Acute: 34 per 100.000
- Chronische: 10 per 100.000
- Post-pancreatitis DM: 6 per 100.000 (5 door acute, 1 door chronische
Pagina 1 van 21
,ACUTE PANCREATITIS
Een acuut autodigestief ontstekingsproces van de pancreas door vervroegde activatie van de pancrea-
proenzymen
(medische urgentie)
Epidemiologie
- Tss 40-70 jaar
- In 80% vd gevallen mild verloop (ook opname in ziekenhuis anders gevolg op complicaties)
- Bij 20% ernstige complicaties
- 10% sterft
Een snelle en correcte behandeling en diagnose zijn cruciaal
Oorzaken
Bij 70%:
- Biliaire pancreatitis -> tijdelijke verstopping van papil van vater door galstenen -> pancreas
kan aangemaakte sappen niet meer kwijt
- Alcoholische pancreatitis -> chronische alcoholiekers of mensen die plots heel veel beginnen
drinken
Bij 30%
- Traumatisch
- Viraal
- Medicamenteus
- Metabool
Alcoholische pancreatitis
- Alcohol activeert acinuscellen -> de acinuscellen produceren minder vocht en bicarb en er is
meer zymogeen secretie -> pancreassap wordt dikker -> mogelijke plug in ductus pancreaticus
-> activatie trypsinogeen in pancreasweefsel -> autodigestie
- Acinuscellen produceren ook meer cytokines -> inflammatoire reactie -> inflammatie
Pathofysiologie
- Activatie eiwitverterende enzymen (trypsine) + inflammatie
=> lek bloedvaten in pancreas
=> bloedingen
- Autodigestief proces
=> lipasen treden in actie => vetweefsel wordt verteerd = vetnecrose
=> dit proces verbruikt heel veel Ca -> pt heeft lage Ca-spiegels
Symptomen
- Pancreaspijn
o Hevig
o In linker hypocondrium, uitstralend naar de rug
o Pijn kan toenemen na maaltijd -> omdat de pancreas meer sap aanmaakt -> het sap
kan niet weg -> veel pijn
o Pijn vermindert bij aannnemen van voorovergebogen of knie-ellebooghouding
- Nausea, braken
- Koorts door weefselnecrose
Subtypes
Pagina 2 van 21
, - Oedemateuze pancreatitis
- Necrotiserende pancreatitis
Complicaties
- Paralytischee ileus
- Aseptische peritonitis
o Hypovolemische shock
- Peripancreatische sepsis
o Door bact infectie van het necrotisch weefsel
Diagnose
- CT-scan -> kan mogelijks plug in ductus pancreaticus aantonen
- Bloedoz
o Serum amylase -> verhoogd binnen 24 u
o Serum lipase -> verhoogd na 3 dagen -> specifieker dan serum amylase
o Plasma CRP -> om ernst te beoordelen
o Duidelijke verhoging (3x) van ALT of AST -> suggestief voor galsteenpancreatitis
o Verlaagde Ca-spiegels (door vetnecrose)
o Verhoogd hematocriet door bloedingen
- Urineoz
o Urineamylase
o Trypsinogeen-sneltest in urine
Behandeling
- Pijnbestrijding (opioïden)
- Hypovolemie tegengaan (IV vocht en elektrolyten)
- AB (profylaxe)
- Exocriene productie tegengaan
o Niet meer eten -> darmen rust geven (TPN)
o Medicatie (bv anticholinergica)
- Heelkunde
Prognose
- Mortaliteit 10%
Complicaties
Chyle lek na wegname of chirurgische ingreep pancreas
- Chyle = vocht dat de glandulae intestinales in de darmen afscheiden, bestaat uit
chylomicronen en lymfocyten, bij een punctie is het aspect melkachtig wit doordat het vet
bevat
- Output van chyle uit een drain, drainplaats of wond op of na postoperatieve dag 3, met een
triglyceridengehalte > 110 mg/dl
- Chyleuze ascites of chyloperitoneum wordt gedefinieerd als een verzameling chyle in de
buikholte
o Chyle is klassiek melkkleurig, geurloos en scheidt zich in een sereuze en een vetlaag
o Chyleuze ascites is een zeldzame complicatie van pancreatitis en geassocieerd met een
zeer hoge mortaliteit
CHRONISCHE PANCREATITIS
Chronische ontstekingen met irreversibele morfologische veranderingen
- Kan het gevolg zijn van herhaaldelijke episodes van acute pancreatitis
Pagina 3 van 21
PATHOLOGIE
PANCREATITIS
OPFRISSING ANATOMIE EN FYSIOLOGIE VAN DE PANCREAS
E epigastrische pijn is het
middelste vierkantje, als je
hier pijn hebt kan het gaan
om de pancreas
Pancreas heeft een exocriene functie: maakt pancreassap aan met daarin
- Bicarbonaat
- Verteringseznymen
o Amylase
o Lipase
o Trypsinogeen
Inactief in de pancreas (anders zou het de pancreas zelf verteren = auto-
digestief)
Activatie door enteropeptidasen in het duodenum tot trypsine
Pancreas heeft een endocriene functie
- Bèta-cellen maken insuline aan
- Alfa-cellen maken glucagon aan
Twee vormen van pancreatitis -> 2 verschillende ziekten
- Acute -> reversibel, autodigestief proces
- Chronisch -> irreversibele veranderingen in weefselstructuur (fibrose, atrofie, calcificatie)
Inciceentie pancreatitis
- Acute: 34 per 100.000
- Chronische: 10 per 100.000
- Post-pancreatitis DM: 6 per 100.000 (5 door acute, 1 door chronische
Pagina 1 van 21
,ACUTE PANCREATITIS
Een acuut autodigestief ontstekingsproces van de pancreas door vervroegde activatie van de pancrea-
proenzymen
(medische urgentie)
Epidemiologie
- Tss 40-70 jaar
- In 80% vd gevallen mild verloop (ook opname in ziekenhuis anders gevolg op complicaties)
- Bij 20% ernstige complicaties
- 10% sterft
Een snelle en correcte behandeling en diagnose zijn cruciaal
Oorzaken
Bij 70%:
- Biliaire pancreatitis -> tijdelijke verstopping van papil van vater door galstenen -> pancreas
kan aangemaakte sappen niet meer kwijt
- Alcoholische pancreatitis -> chronische alcoholiekers of mensen die plots heel veel beginnen
drinken
Bij 30%
- Traumatisch
- Viraal
- Medicamenteus
- Metabool
Alcoholische pancreatitis
- Alcohol activeert acinuscellen -> de acinuscellen produceren minder vocht en bicarb en er is
meer zymogeen secretie -> pancreassap wordt dikker -> mogelijke plug in ductus pancreaticus
-> activatie trypsinogeen in pancreasweefsel -> autodigestie
- Acinuscellen produceren ook meer cytokines -> inflammatoire reactie -> inflammatie
Pathofysiologie
- Activatie eiwitverterende enzymen (trypsine) + inflammatie
=> lek bloedvaten in pancreas
=> bloedingen
- Autodigestief proces
=> lipasen treden in actie => vetweefsel wordt verteerd = vetnecrose
=> dit proces verbruikt heel veel Ca -> pt heeft lage Ca-spiegels
Symptomen
- Pancreaspijn
o Hevig
o In linker hypocondrium, uitstralend naar de rug
o Pijn kan toenemen na maaltijd -> omdat de pancreas meer sap aanmaakt -> het sap
kan niet weg -> veel pijn
o Pijn vermindert bij aannnemen van voorovergebogen of knie-ellebooghouding
- Nausea, braken
- Koorts door weefselnecrose
Subtypes
Pagina 2 van 21
, - Oedemateuze pancreatitis
- Necrotiserende pancreatitis
Complicaties
- Paralytischee ileus
- Aseptische peritonitis
o Hypovolemische shock
- Peripancreatische sepsis
o Door bact infectie van het necrotisch weefsel
Diagnose
- CT-scan -> kan mogelijks plug in ductus pancreaticus aantonen
- Bloedoz
o Serum amylase -> verhoogd binnen 24 u
o Serum lipase -> verhoogd na 3 dagen -> specifieker dan serum amylase
o Plasma CRP -> om ernst te beoordelen
o Duidelijke verhoging (3x) van ALT of AST -> suggestief voor galsteenpancreatitis
o Verlaagde Ca-spiegels (door vetnecrose)
o Verhoogd hematocriet door bloedingen
- Urineoz
o Urineamylase
o Trypsinogeen-sneltest in urine
Behandeling
- Pijnbestrijding (opioïden)
- Hypovolemie tegengaan (IV vocht en elektrolyten)
- AB (profylaxe)
- Exocriene productie tegengaan
o Niet meer eten -> darmen rust geven (TPN)
o Medicatie (bv anticholinergica)
- Heelkunde
Prognose
- Mortaliteit 10%
Complicaties
Chyle lek na wegname of chirurgische ingreep pancreas
- Chyle = vocht dat de glandulae intestinales in de darmen afscheiden, bestaat uit
chylomicronen en lymfocyten, bij een punctie is het aspect melkachtig wit doordat het vet
bevat
- Output van chyle uit een drain, drainplaats of wond op of na postoperatieve dag 3, met een
triglyceridengehalte > 110 mg/dl
- Chyleuze ascites of chyloperitoneum wordt gedefinieerd als een verzameling chyle in de
buikholte
o Chyle is klassiek melkkleurig, geurloos en scheidt zich in een sereuze en een vetlaag
o Chyleuze ascites is een zeldzame complicatie van pancreatitis en geassocieerd met een
zeer hoge mortaliteit
CHRONISCHE PANCREATITIS
Chronische ontstekingen met irreversibele morfologische veranderingen
- Kan het gevolg zijn van herhaaldelijke episodes van acute pancreatitis
Pagina 3 van 21
