Hoofdstuk 16: Sociale psychologie
Dit hoofdstuk sluit aan bij hoofdstuk 6: Conditioneren en leren
De sociale psychologie is de wetenschappelijke studie van de invloed van anderen op onze
gedragingen.
Sociale beïnvloeding
Sommige mensen zijn wreed
De wreedheid in concentratiekampen verklaren: Een van de grootste vragen die sociaalpsychologen
probeerden op te lossen, was hoe de wreedheid in de concentratiekampen van de Tweede
Wereldoorlog hadden kunnen ontstaan. Aanvankelijk dachten de psychologen dat de wreedheden te
wijten waren aan de persoonlijkheidsstoornis bij de Duitse generaals en gevangenisbewakers. Adorno
et al. publiceerden een boek, The authoritarian personality, waarin zij stelden dat de Duitse
opvoeding resulteerde in een autoritaire persoonlijkheid. Deze opvoeding bestond uit een strikte
gehoorzaamheid aan de ouders gecombineerd met de afwijzing van mensen die niet tot de eigen
groep behoorden. Een autoritaire persoonlijkheid had drie eigenschappen: (1) de aanvaarding van
traditionele / conventionele waarden, (2) een bereidheid tot kritiekloze aanvaarding van
autoriteitsfiguren en (3) een neiging om agressief te reageren tegenover groepen die door de
autoriteitsfiguren als bedreigend gezien worden.
Stanford prison experiment (situationisme)
Het Stanford-gevangenisexperiment is een spraakmakend sociaalpsychologisch experiment dat in
1971 werd uitgevoerd in de kelders van de Universiteit van Stanford. Het experiment was opgezet
door Philip Zimbardo en werd door hem geduid als een bewijs van situationisme ("de externe
situatie bepaalt persoonsgedrag").
Studenten werden willekeurig in twee groepen van twaalf opgesplitst: een gevangenengroep en
een bewakersgroep. Na korte tijd begonnen de studenten zich naar hun rol te gedragen: gevangenen
werden onderdanig en bewakers kwamen in de verleiding om hun macht te misbruiken.
Er kwam zeer veel kritiek op het experiment. Het werd als onethisch beschouwd. Het experiment had
onduidelijke vraagkenmerken (demand characteristics). In onderzoek zijn vraagkenmerken (demand
characteristics) signalen die participanten kunnen wijzen op het doel van het onderzoek. Volgens
velen was dit zelfs geen wetenschappelijke studie. Er werd gesteld dat een aantal van de gevangenen
geacteerd zouden hebben. En aangezien de onderzoeker de bewakers hielp en vertelde wat ze
moesten doen, had hij geen onafhankelijke rol. “How can Zimbardo…express horror at the behavior
of the ‘guards’ when they were merely doing what Zimbardo and others, myself included, encouraged
them to do at the outset or frankly established as ground rules?”
Conformisme
Bij conformisme voegen we ons gedrag naar dat van de groep waartoe we behoren (of willen
behoren) zonder dat er sprake is van een directe oproep om dit te doen. De eerste experimentele
evidentie hiervoor werd gepubliceerd door Sherif. Hij maakte gebruik van het autokinetische effect,
het feit dat een kleine, stilstaande lichtvlek in een donkere kamer na een tijdje lijkt te bewegen.
Proefpersonen die beweging beschreven, hadden de neiging om het licht in dezelfde richting te zien
bewegen als de richting die de persoon voor hen (een medeplichtige van de proefleider) aangaf.
De experimenten van Asch:
Asch toonde aan dat
Dit hoofdstuk sluit aan bij hoofdstuk 6: Conditioneren en leren
De sociale psychologie is de wetenschappelijke studie van de invloed van anderen op onze
gedragingen.
Sociale beïnvloeding
Sommige mensen zijn wreed
De wreedheid in concentratiekampen verklaren: Een van de grootste vragen die sociaalpsychologen
probeerden op te lossen, was hoe de wreedheid in de concentratiekampen van de Tweede
Wereldoorlog hadden kunnen ontstaan. Aanvankelijk dachten de psychologen dat de wreedheden te
wijten waren aan de persoonlijkheidsstoornis bij de Duitse generaals en gevangenisbewakers. Adorno
et al. publiceerden een boek, The authoritarian personality, waarin zij stelden dat de Duitse
opvoeding resulteerde in een autoritaire persoonlijkheid. Deze opvoeding bestond uit een strikte
gehoorzaamheid aan de ouders gecombineerd met de afwijzing van mensen die niet tot de eigen
groep behoorden. Een autoritaire persoonlijkheid had drie eigenschappen: (1) de aanvaarding van
traditionele / conventionele waarden, (2) een bereidheid tot kritiekloze aanvaarding van
autoriteitsfiguren en (3) een neiging om agressief te reageren tegenover groepen die door de
autoriteitsfiguren als bedreigend gezien worden.
Stanford prison experiment (situationisme)
Het Stanford-gevangenisexperiment is een spraakmakend sociaalpsychologisch experiment dat in
1971 werd uitgevoerd in de kelders van de Universiteit van Stanford. Het experiment was opgezet
door Philip Zimbardo en werd door hem geduid als een bewijs van situationisme ("de externe
situatie bepaalt persoonsgedrag").
Studenten werden willekeurig in twee groepen van twaalf opgesplitst: een gevangenengroep en
een bewakersgroep. Na korte tijd begonnen de studenten zich naar hun rol te gedragen: gevangenen
werden onderdanig en bewakers kwamen in de verleiding om hun macht te misbruiken.
Er kwam zeer veel kritiek op het experiment. Het werd als onethisch beschouwd. Het experiment had
onduidelijke vraagkenmerken (demand characteristics). In onderzoek zijn vraagkenmerken (demand
characteristics) signalen die participanten kunnen wijzen op het doel van het onderzoek. Volgens
velen was dit zelfs geen wetenschappelijke studie. Er werd gesteld dat een aantal van de gevangenen
geacteerd zouden hebben. En aangezien de onderzoeker de bewakers hielp en vertelde wat ze
moesten doen, had hij geen onafhankelijke rol. “How can Zimbardo…express horror at the behavior
of the ‘guards’ when they were merely doing what Zimbardo and others, myself included, encouraged
them to do at the outset or frankly established as ground rules?”
Conformisme
Bij conformisme voegen we ons gedrag naar dat van de groep waartoe we behoren (of willen
behoren) zonder dat er sprake is van een directe oproep om dit te doen. De eerste experimentele
evidentie hiervoor werd gepubliceerd door Sherif. Hij maakte gebruik van het autokinetische effect,
het feit dat een kleine, stilstaande lichtvlek in een donkere kamer na een tijdje lijkt te bewegen.
Proefpersonen die beweging beschreven, hadden de neiging om het licht in dezelfde richting te zien
bewegen als de richting die de persoon voor hen (een medeplichtige van de proefleider) aangaf.
De experimenten van Asch:
Asch toonde aan dat
